Συνεχίζεται και μετά το πέρας το καλοκαίρι η στασιμότητα στην υπογραφή νέων κλαδικών συλλογικών συμβάσεων -και έτσι αυξήσεων στους βασικούς μισθούς των εργαζομένων που απασχολούνται σε αυτούς- που σημειώθηκε δύο μήνες μετά την ψήφιση του νόμου περί Εθνικής Κοινωνικής Συμφωνίας για την ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων.
Υπενθυμίζεται πως ο εν λόγω νόμος, ο οποίος βασίστηκε στη συμφωνία μεταξύ κυβέρνησης και των εθνικών κοινωνικών εταίρων με στόχο την αύξηση της συνδικαλιστικής κάλυψης των μισθωτών της χώρας, τέθηκε σε ισχύ από τα μέσα του Φεβρουαρίου 2026.
Μ΄άλλα λόγια κλείνει τις μέρες αυτές 7 μήνες ισχύος, πλην όμως, η μόνη μαζική κλαδική συλλογική σύμβαση η οποία υπεγράφη έκτοτε και κηρύχτηκε σχεδόν άμεσα επεκτάσιμη ήταν εκείνη της Εστίαση.
Κατά τ΄ άλλα, εκτός από την εστίαση (καφέ, εστιατόρια, μπαρ, κλπ) στο πρώτο δίμηνο ισχύος του νόμου δηλαδή μεταξύ Φεβρουαρίου – Απριλίου 2026, υπεγράφησαν συλλογικές συμβάσεις στις βιομηχανίες-βιοτεχνίες ζαχαρωδών προϊόντων, στα ζαχαροπλαστεία, τα αρτοποιεία, ενώ τον Ιούνιο του 2026 υπεγράφη στον επαγγελματικό κλάδο των τεχνολόγων τροφίμων.
Στο ρελαντί η διαπραγμάτευση στο εμπόριο
Από εκεί και πέρα, μεσολάβησαν οι θερινές διακοπές, πλην όμως η «ραστώνη» τους, σε γενικές γραμμές, σε σχέση με τις συλλογικές διαπραγματεύσεις για την υπογραφή νέων κλαδικών συμβάσεων, φαίνεται πως συνεχίζεται και μετά από αυτές.
Για παράδειγμα, σε ένα εκ των μαζικότερων κλάδων, στο λιανικό εμπόριο, συνεχίζονται -σύμφωνα με πλητροφορίες του powergame.gr- μεν οι συζητήσεις μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και συγκεκριμένα μεταξύ της Ομοσπονδίας Iδιωτικών Υπαλλήλων Ελλάδος από τη μια μεριά και τις ΓΣΕΒΕΕ – ΕΣΕΕ από την άλλη, αλλά παραμένουν σε τεχνικό επίπεδο.
Οι ίδιες πηγές αναφέρουν πως σε επίπεδο ηγεσίας των δύο πλευρών, δεν αναμένονται συζητήσεις αποφασιστικού χαρακτήρα πριν τον ερχόμενο Οκτώβριο ή ακόμα και Νοέμβριο, αν όχι ακόμα αργότερα.
Και αυτό γιατί παραμένει μεγάλη απόσταση μεταξύ των δυο πλευρών σε σχέση τόσο με το ύψος των αυξήσεων στους κλαδικούς μισθούς στο εμπόριο και τα επιδόματα όσο και τη διάρκεια της επερχόμενης σύμβασης.
Από την πλευρά των εργαζομένων, πληροφορίες αναφέρουν πως διεκδικούν κλαδική συλλογική σύμβαση ενός έτους, αύξηση στο βασικό μισθό των εμποροϋπάλληλου χωρίς προϋπηρεσία, πάνω από 1.000 ευρώ (δηλαδή πάνω από 8%) και επαναφορά όλων των επιδομάτων που ίσχυαν κατά την τελευταία σύμβαση που βρισκόταν σε ισχύ (δηλαδή το 2012).
Εκ μέρους της εργοδοτικής πλευράς, προκρίνεται η λύση μίας κλαδικής σύμβασης στο λιανικό εμπόριο «τουλάχιστον 2 ετών», με διαδοχικές αυξήσεις 5% (ή 6%) τον πρώτο χρόνο ισχύος και 6% (ή αντίστοιχα 7%) κατά το δεύτερο χρόνο.
Σε σχέση με τα επιδόματα, κύκλοι επιχειρηματιών στον κλάδο υποστηρίζουν τη διατήρηση μόνο των 4 επιδομάτων της Πράξης Υπουργικού Συμβουλίου του 2012.
Ένα εξ αυτών και συγκεκριμένα, το επίδομα προϋπηρεσίας («τριετίες») έχει ήδη ξεπαγώσει από την 1η Ιανουαρίου 2024, χωρίς όμως να αναγνωρίζεται η περίοδος 2012- 2023.
Μάλιστα το ξεπάγωμα των τριετιών, το οποίο αναμένεται να έχει σημαντικό αντίχτυπο στους κατώτατους μισθούς από την 1η Ιανουαρίου 2027 σε συνδυασμό με την πρωθυπουργική εξαγγελία από τη ΔΕΘ περί κατώτατου μισθού πάνω από τα 950 ευρώ και στα 1.000 ευρώ το 2028 φαίνεται να έχει ανακατέψει την «τράπουλα» της συλλογικής διαπραγμάτευσης ειδικά στο εμπόριο (όπου η συντριπτική πλειοψηφία των εργαζομένων του αμείβονται με τον κατώτατο μισθό).
Η εργοδοτική πλευρά φέρεται να συμφωνεί στην επαναφορά των άλλων τριών επιδομάτων, δηλαδή των τέκνων, του πτυχίου και της επικίνδυνης εργασίας και όχι όλων των άλλων που προβλεπόταν στη σύμβαση του 2012.
Επιχειρησιακές ΣΣΕ στα σούπερ μάρκετ, ατομικές συμβάσεις στις άλλες αλυσίδες
Σημειώνεται πως οι -έστω και τεχνικές- διαπραγματεύσεις στο λιανικό εμπόριο αφορούν μόνο τις μικρές επιχειρήσεις. Δηλαδή δεν αφορούν τα σούπερ μάρκετ και τις μεγάλες αλυσίδες πώλησης ένδυσης – υπόδησης και ηλεκτρονικών ειδών. Αμφότεροι οι προαναφερθέντες υποκλάδοι του λιανεμπορίου έχουν γνωρίσει αλματώδη ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια, πλην όμως δεν εκπροσωπούνται από τις ΓΣΕΕ-ΕΣΕΕ, αλλά από την Ένωση Σούπερμακερτ Ελλάδας (ΕΣΕ) και το ΣΕΛΠΕ αντίστοιχα.
Ωστόσο οι οργανώσεις αυτές (ΕΣΕ, ΣΕΛΠΕ) δεν έχουν, για την ώρα, την αρμοδιότητα υπογραφής κλαδικών συμβάσεων.
Παρόλα αυτά, στις μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ που είναι μέλη της ΈΣΕ, υπογράφονται ήδη επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις και, άρα, υπάρχει πλήρης συνδικαλιστική κάλυψη για τους εργαζομένους τους.
Πέραν των μεγάλων αλυσίδων λιανικής πώλησης ένδυσης, ακάλυπτοι από άποψη οποιασδήποτε συλλογικής σύμβασης βρίσκονται και οι εργαζόμενοι στις μεγάλες αλυσίδες εστίασης. Τους τελευταίους δεν τους καλύπτει η κλαδική συλλογική σύμβαση που ισχύει από τον Μάρτιο του 2026 στην εστίαση.
Σε κάθε περίπτωση, πληροφορίες του powergame.gr, αναφέρουν δεν έχει καταγραφεί καμία «κινητικότητα» στον κλάδους αυτούς για υπογραφή συλλογικών συμβάσεων.
Ρόλο – κλειδί στις Πλατφόρμες
Η κατάσταση, όμως, αυτή ενδεχομένως, σύμφωνα με ορισμένα στελέχη του υπουργείου Εργασίας, να αλλάξει προς το όφελος των συλλογικών διαπραγματεύσεων, μετά την επικείμενη ενσωμάτωση στο εθνικό δίκαιο της κοινοτικής οδηγίας για την εργασία στις Πλατφόρμες.
Και αυτό γιατί μία μεγάλη μερίδα από τους πάνω από 50.000 εργαζομένους στις Πλατφόρμες, απασχολείται στις αλυσίδες αυτές.
Συνεπώς, η αλλαγή εργασιακού καθεστώτος (προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της μισθωτής εργασίας έναντι της αυτοαπασχόλησης) αλλά και η ενθάρρυνση των συλλογικών διαπραγματεύσεων που φέρνει η εν λόγω κοινοτική οδηγία θα μπορούσε να πυροδοτήσει την υπογραφή κλαδικών συμβάσεων είτε οριζοντίως, δηλαδή σε όσους εργάζονται σε πλατφόρμες, είτε σε όσους εργάζονται σε μεγάλες αλυσίδες λιανικής πώλησης ένδυσης, ηλεκτρονικών και φαγητού οι οποίες δουλεύουν με πλατφόρμες.
Κλαδικές «Αλληλοκαλύψεις», νέοι ΚΑΔ και εκκρεμείς Υπουργικές Αποφάσεις
Από εκεί και πέρα σε εκκρεμότητα βρίσκονται διαπραγματεύσεις στις οποίες συμμετέχουν η ΓΣΕΒΕΕ και ο ΣΕΒ προκειμένου να υπογραφεί μία ενιαία κλαδική σύμβαση στον κλάδο του Μετάλλου, καθώς σήμερα ισχύουν δύο κλαδικές συμβάσεις, με τη μία να αφορά τις βιοτεχνίες και την άλλη τις βιομηχανίες αντίστοιχα.
Στην περίπτωση του Μετάλλου, έχει αναδειχθεί ένα πρόβλημα στην υπογραφή κλαδικών συμβάσεων που δεν αφορά μόνο αυτό. Και αυτό δεν είναι άλλο από την «αλληλοκάλυψη» μεταξύ ορισμένων κλάδων.
Το πρόβλημα αυτό γίνεται πιο περίπλοκο, αν λάβει κανείς υπόψην τις διατάξεις του νόμου περί Εθνικής Κοινωνικής Συμφωνίας, ο οποίος προβλέπει ρητά πως σε κάθε κλαδική συλλογική σύμβαση θα πρέπει να αποτυπώνονται επ’ ακριβώς οι Κωδικοί Αριθμοί Δραστηριότητας (ΚΑΔ), αλλά και οι Ειδικότητες των εργαζομένων σε αυτούς, αλλά και να είναι σαφές πως οι κοινωνικοί εταίροι που τις υπογράφουν εκπροσωπούν όντως αυτούς.
Ωστόσο, η ΑΑΔΕ βρίσκεται σε μία εν εξελίξει αναπροσαρμογής της υφιστάμενης λίστας των ΚΑΔ, η οποία δεν αναμένεται να ολοκληρωθεί πριν το τέλος του τρέχοντος έτους. Αυτό σημαίνει πως σε ορισμένες περιπτώσεις, δεν θα μπορεί να υπογραφεί κλαδική συλλογική σύμβαση, πριν τον τελικό καθορισμό των ΚΑΔ.
Την ίδια ώρα εκκρεμεί (καθώς βρίσκονται σε εξελίξεις συζητήσεις μεταξύ υπ. Εργασίας – Κοινωνικών Εταίρων στα πλαίσια λειτουργίας της νέας Ομάδας Εργασίας για τις ΣΣΕ) η έκδοση κρίσιμων εφαρμοστικών Υπουργικών Αποφάσεων που πηγάζουν από το νόμο της Εθνικής Κοινωνικής Συμφωνίας.
Αν και εξεδόθη η Υπουργική Απόφαση που αφορά την υποχρεωτική ένταξη των κλαδικών συνδικαλιστικών οργανώσεων στα αντίστοιχα Μητρώα προκειμένου να μπορούν να κηρυχθούν οι συλλογικές συμβάσεις τους επεκτάσιμες, δεν έχει ακόμα υπογραφεί η Υπουργική Απόφαση για τον καθορισμό του ελάχιστου ποσοστού κάλυψης (40%), αλλά και τη λειτουργία του Ψηφιακού Μητρώο των Συλλογικών Συμβάσεων.
