Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία βρίσκεται αντιμέτωπη με νέες σοβαρές πιέσεις, καθώς οι αμερικανικοί δασμοί στα ευρωπαϊκά οχήματα, σε συνδυασμό με την πίεση του ανταγωνισμού από την Κίνα, απειλούν την κερδοφορία, τις πωλήσεις και τις εφοδιαστικές αλυσίδες του κλάδου, αναφέρει ανάλυση της Scope Ratings.
Το σχέδιο της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή νέων δασμών στις εισαγωγές αυτοκινήτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση εντείνει την πίεση στην ήδη ευάλωτη ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία, η οποία αντιμετωπίζει επιδείνωση της πιστοληπτικής της εικόνας και σημαντική κάμψη της κερδοφορίας.
Σύμφωνα με ανάλυση του Γκενάντι Κρέμερ, διευθυντή εταιρικών αξιολογήσεων στη Scope Ratings, οι δασμοί που έχουν ήδη επιβληθεί είχαν μικτή επίδραση στις πωλήσεις των ευρωπαϊκών αυτοκινητοβιομηχανιών στις ΗΠΑ, ωστόσο συνέβαλαν σημαντικά στη μείωση των περιθωρίων κέρδους. Η Volkswagen θεωρείται η πλέον εκτεθειμένη εταιρεία στις νέες συνθήκες.
Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι ο συνολικός αντίκτυπος στα περιθώρια λειτουργικής κερδοφορίας (EBIT) έφτασε τις 100 έως 150 μονάδες βάσης, σε μια περίοδο όπου ο κλάδος δέχεται ήδη ισχυρές πιέσεις από τον αυξανόμενο ανταγωνισμό των κινεζικών κατασκευαστών. Το μέσο περιθώριο EBIT στην ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία υποχώρησε περίπου στο 4% το 2025, από 7% έναν χρόνο νωρίτερα.
Η αυτοκινητοβιομηχανία αντιμέτωπη με συρρίκνωση κερδών
Η Volkswagen ετοιμάζει ήδη μία από τις μεγαλύτερες αναδιαρθρώσεις στην ιστορία της, με έως 100.000 απολύσεις και κλείσιμο εργοστασίων, καθώς επιχειρεί να μειώσει το κόστος και να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της ηλεκτροκίνησης και του αυξανόμενου ανταγωνισμού από την Κίνα.
Η ανακοίνωση του προγράμματος αναδιάρθρωσης έγινε λίγες ημέρες μετά την πώληση του 51% της κατασκευάστριας κινητήρων Everllence. Σύμφωνα με τους αναλυτές της Scope Ratings, μεγάλο μέρος των εσόδων από τη συναλλαγή, που απέφερε περίπου 7,4 δισ. ευρώ στον όμιλο, αναμένεται να απορροφηθεί από τις αποζημιώσεις προσωπικού και το κόστος των αναδιαρθρώσεων, περιορίζοντας τα άμεσα χρηματοοικονομικά οφέλη.
Παρά τη θετική επίδραση της πώλησης στη ρευστότητα, η Volkswagen εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξημένες επενδυτικές ανάγκες για την ηλεκτροκίνηση και την ψηφιοποίηση, στο πλαίσιο επενδυτικού προγράμματος ύψους 160 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2030.
Οι αναλυτές της Scope επισημαίνουν ότι ο όμιλος είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένος στον κινεζικό ανταγωνισμό και στις πιέσεις που δέχεται η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία. Δεν αποκλείουν, μάλιστα, η διοίκηση να εξετάσει και νέες πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων, όπως συμμετοχές στις PowerCo, Ducati ή Lamborghini, προκειμένου να ενισχύσει περαιτέρω τη χρηματοοικονομική της θέση.
Συνολικά, οι αναλυτές εκτιμούν ότι η συνδυασμένη επίδραση της πώλησης της Everllence και του προγράμματος αναδιάρθρωσης είναι ουδέτερη βραχυπρόθεσμα. Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, η βελτίωση της πιστοληπτικής εικόνας της Volkswagen θα εξαρτηθεί από την επιτυχή μείωση του κόστους, τη σταθεροποίηση των περιθωρίων κέρδους και την ανάκτηση ανταγωνιστικότητας, ιδιαίτερα στην αγορά της Κίνας και στον ταχέως αναπτυσσόμενο τομέα των ηλεκτρικών οχημάτων.
Αν το κόστος της αναδιάρθρωσης αποδειχθεί υψηλότερο των εκτιμήσεων ή οι ταμειακές ροές επιδεινωθούν περισσότερο, οι πιέσεις στην πιστοληπτική αξιολόγηση του ομίλου ενδέχεται να ενταθούν περαιτέρω.
Εργοστάσιο της VW στη Δρέσδη © motorone.gr/Foto: Oliver Killig
Η κρίση στην ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία επεκτείνεται σε ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής, αναγκάζοντας μεγάλους κατασκευαστές και κορυφαίους προμηθευτές εξαρτημάτων να προχωρούν σε μαζικές απολύσεις και κλείσιμο εργοστασίων.
- Μεταξύ των μεγάλων κατασκευαστών, η Ford Europe έχει ανακοινώσει την κατάργηση 4.000 θέσεων εργασίας στην Ευρώπη, ενώ στο εργοστάσιο της Κολωνίας μείωσε τις βάρδιες από δύο σε μία, οδηγώντας σε επιπλέον 1.000 απώλειες θέσεων εργασίας.
- Η Porsche προχωρά στην κατάργηση 3.900 θέσεων εργασίας, που αντιστοιχούν στο 9,3% του προσωπικού της, ενώ κλείνει θυγατρικές όπως οι Cellforce Group και Porsche eBike Performance.
- Παράλληλα, οι Mercedes-Benz και BMW εφαρμόζουν προγράμματα περιορισμού προσωπικού, μετά τη σημαντική υποχώρηση της κερδοφορίας τους, ενώ η Aston Martin σχεδιάζει να μειώσει έως και κατά 20% το εργατικό της δυναμικό. Η Nissan Europe προχωρά επίσης σε απολύσεις στη Γαλλία, στο πλαίσιο του παγκόσμιου σχεδίου μείωσης του προσωπικού κατά 15%.
Οι πιέσεις έχουν μεταφερθεί και στους προμηθευτές εξαρτημάτων. Η ευρωπαϊκή ένωση προμηθευτών CLEPA προειδοποιεί ότι έως το 2030 κινδυνεύουν έως και 350.000 θέσεις εργασίας.
- Η Bosch έχει ανακοινώσει 13.000 απολύσεις, η Continental καταργεί 10.000-11.000 θέσεις έως το 2026, η ZF Friedrichshafen μειώνει κατά 7.000 το προσωπικό της, ενώ η Schaeffler προχωρά σε 4.700 απολύσεις.
- Παράλληλα, οι Mahle και Mann+Hummel κλείνουν εργοστάσια στη Γερμανία, επιβεβαιώνοντας ότι η κρίση πλήττει πλέον ολόκληρο το ευρωπαϊκό οικοσύστημα της αυτοκινητοβιομηχανίας.
Το χτύπημα των δασμών στην αυτοκινητοβιομηχανία
Το σκέλος των δασμών από τις ΗΠΑ ασκεί εξίσου ισχυρές πιέσεις. Εφόσον οι νέοι δασμοί παραμείνουν σε ισχύ καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, οι αναλυτές εκτιμούν ότι η αρνητική επίδραση στα λειτουργικά περιθώρια θα ξεπεράσει τις 150 μονάδες βάσης, ασκώντας ακόμη μεγαλύτερη πίεση στις ταμειακές ροές και στη δυνατότητα χρηματοδότησης των ευρωπαϊκών ομίλων.
Παρά τις προσπάθειες περιορισμού του κεφαλαίου κίνησης για τη σταθεροποίηση των ταμειακών ροών, η στρατηγική αυτή θεωρείται προσωρινή και μη βιώσιμη μακροπρόθεσμα. Οι αυτοκινητοβιομηχανίες δεν μπορούν να μειώνουν επ’ αόριστον τα αποθέματα χωρίς να διακινδυνεύσουν τις σχέσεις τους με τους προμηθευτές.
Η επιδείνωση της κερδοφορίας αναμένεται να οδηγήσει σε νέες περικοπές κόστους, πιθανότατα μέσω μείωσης προσωπικού, καθώς πολλά εργοστάσια στην Ευρώπη εξακολουθούν να λειτουργούν κάτω από την πλήρη παραγωγική τους δυναμικότητα λόγω χαμηλής ζήτησης.
Κρίση στο Ιράν και νέες πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες
Η κατάσταση επιβαρύνεται περαιτέρω από τη γεωπολιτική κρίση που διατηρεί την αβεβαιότητα στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ που παραμένει αγκάθι στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν, γεγονός που δημιουργεί σοβαρές δυσκολίες στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες της αυτοκινητοβιομηχανίας.
Η περιορισμένη διαθεσιμότητα πρώτων υλών, όπως το ήλιο — που χρησιμοποιείται σε κρίσιμες διαδικασίες ελέγχου μπαταριών και συστημάτων καυσίμου — αλλά και οι πιέσεις στα πετροχημικά προϊόντα που απαιτούνται για πλαστικά, βαφές και ελαστικά, ενισχύουν το λειτουργικό κόστος των ευρωπαϊκών ομίλων.
Οι πιέσεις αυτές προστίθενται στις ήδη υπάρχουσες διαρθρωτικές αδυναμίες της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας και στον κίνδυνο υποχώρησης της καταναλωτικής ζήτησης λόγω πληθωρισμού και οικονομικής αβεβαιότητας, σύμφωνα με τον οίκο πιστοληπτικής αξιολόγησης.
Volkswagen: Ο πιο εκτεθειμένος ευρωπαϊκός όμιλος στις ΗΠΑ
Η Volkswagen θεωρείται ο μεγάλος χαμένος των νέων δασμών, κυρίως μέσω των σημάτων Audi, Porsche και Volkswagen, εξαιτίας της περιορισμένης παραγωγικής της παρουσίας στις Ηνωμένες Πολιτείες, σημειώνει ο αναλυτής της Scope Ratings.
Οι πωλήσεις της γερμανικής εταιρείας στις ΗΠΑ κατέγραψαν πτώση 20% το πρώτο τρίμηνο του 2026 σε σχέση με έναν χρόνο πριν, σε αντίθεση με τη Mercedes-Benz και τη Stellantis που ενίσχυσαν τις επιδόσεις τους. Η BMW σημείωσε πιο περιορισμένη κάμψη, περίπου 4%.
Οι ανταγωνιστές της Volkswagen διαθέτουν σημαντική παραγωγική βάση στη Βόρεια Αμερική. Η BMW λειτουργεί το μεγαλύτερο ευρωπαϊκό εργοστάσιο οχημάτων στις ΗΠΑ, στη Νότια Καρολίνα, με παραγωγή περίπου 400.000 οχημάτων ετησίως, ενώ η Mercedes-Benz παράγει περίπου 260.000 οχήματα ετησίως στην Αλαμπάμα.
Αντίστοιχα, η Stellantis βασίζεται σε εργοστάσια στον Καναδά και το Μεξικό για σημαντικό μέρος των πωλήσεών της στις ΗΠΑ, γεγονός που της προσφέρει προσωρινή προστασία από τους νέους δασμούς.
Ωστόσο, οι αναλυτές της Scope προειδοποιούν ότι η επιβολή των νέων μέτρων έρχεται σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία, όπου η μείωση της κερδοφορίας, οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι και η επιβράδυνση της ζήτησης συνεχίζουν να επιβαρύνουν τις προοπτικές του κλάδου.
Πιέσεις της αυτοκινητοβιομηχανίας στις Βρυξέλλες για χαλάρωση των κανόνων CO2
Τη ίδια ώρα η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία εντείνει τις πιέσεις προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητώντας περαιτέρω χαλάρωση των αυστηρών κανόνων εκπομπών CO2. Οι μεγάλες εταιρείες του κλάδου προειδοποιούν για απώλειες θέσεων εργασίας και μείωση της ανταγωνιστικότητας απέναντι σε ΗΠΑ και Κίνα.
Όπως μεταδίδει το Bloomberg, oι μεγαλύτερες αυτοκινητοβιομηχανίες της Ευρώπης επιστρέφουν στις Βρυξέλλες, επιδιώκοντας νέες παραχωρήσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση σχετικά με τους περιβαλλοντικούς κανόνες εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.
Εκπρόσωποι των Volkswagen, BMW και Mercedes-Benz, μαζί με προμηθευτές και ενώσεις του κλάδου, αναμένεται να συναντηθούν με Ευρωπαίους αξιωματούχους, με βασικό στόχο την εξασφάλιση μεγαλύτερης ευελιξίας στους στόχους CO2 για το 2035.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι συζητήσεις αφορούν επίσης το υπό διαμόρφωση Industrial Accelerator Act, μέσω του οποίου η βιομηχανία επιδιώκει ευνοϊκότερους όρους για την τοπική παραγωγή πρώτων υλών και τη χρήση «πράσινων» υλικών χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Η αυτοκινητοβιομηχανία απέναντι στο υψηλό κόστος και την Κίνα
Η νέα κινητοποίηση του κλάδου αντανακλά την αυξανόμενη ανησυχία ότι η χαλάρωση των περιβαλλοντικών κανόνων αποτελεί ίσως τη μοναδική άμεση πολιτική λύση απέναντι στις δομικές αδυναμίες της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Οι αυτοκινητοβιομηχανίες βρίσκονται αντιμέτωπες με υψηλό ενεργειακό κόστος, αυστηρή γραφειοκρατία και περιορισμένη πρόσβαση σε ευρωπαϊκές μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων. Παράλληλα, ο ανταγωνισμός από τις κινεζικές εταιρείες, με επικεφαλής την BYD, εντείνεται διαρκώς.
Η γερμανική ένωση αυτοκινητοβιομηχανίας VDA προειδοποίησε ότι ο κλάδος ενδέχεται να χάσει έως και 125.000 επιπλέον θέσεις εργασίας μέχρι το 2035, εάν δεν ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής παραγωγής.
Την ίδια στιγμή, η αγορά ηλεκτρικών αυτοκινήτων παραμένει ασταθής. Παρότι οι κρατικές επιδοτήσεις αυξάνουν σταδιακά τις πωλήσεις EV σε ορισμένες χώρες, η συνολική ζήτηση εξακολουθεί να κινείται χαμηλότερα από τις προσδοκίες των κατασκευαστών.
Οι στόχοι CO2 και οι πιέσεις προς τις Βρυξέλλες
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη προχωρήσει σε μερική χαλάρωση των κανόνων για τη σταδιακή κατάργηση των κινητήρων εσωτερικής καύσης. Με βάση τις τρέχουσες προτάσεις, οι εκπομπές των νέων οχημάτων το 2035 θα πρέπει να είναι μειωμένες κατά 90% σε σχέση με το 2021, ενώ το υπόλοιπο 10% θα μπορεί να καλύπτεται μέσω «πράσινου» χάλυβα και ανανεώσιμων καυσίμων.
Ωστόσο, πολλές ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες εξακολουθούν να θεωρούν τα ηλεκτρικά οχήματα λιγότερο κερδοφόρα σε σχέση με τα συμβατικά μοντέλα ή τα υβριδικά αυτοκίνητα. Επιπλέον, η αβεβαιότητα γύρω από το κόστος των βιοκαυσίμων και των πράσινων πρώτων υλών αυξάνει το επενδυτικό ρίσκο.
Οι εταιρείες επιχειρούν παράλληλα να περιορίσουν το κόστος συμμόρφωσης με τους νέους κανονισμούς, την ώρα που οι αμερικανικοί δασμοί και οι γεωπολιτικές εντάσεις συνεχίζουν να πιέζουν τα περιθώρια κέρδους.
Στήριξη προς τον κλάδο εξέφρασε και ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Μάνφρεντ Βέμπερ, ο οποίος τόνισε ότι η αυτοκινητοβιομηχανία εξασφαλίζει εκατομμύρια ποιοτικές θέσεις εργασίας στην Ευρώπη και πρέπει να προστατευθεί.
Όπως σημείωσε, η Ευρώπη οφείλει να συνεργαστεί στενά με τη βιομηχανία, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα και διασφαλίζοντας το μέλλον του βιομηχανικού πυρήνα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Συνδικάτο IG Metall, απεργία Volkswagen στη Γερμανία © EPA/JULIAN STRATENSCHULTE
Κύμα αντιδράσεων από το συνδικάτο IG Metall
Το γερμανικό συνδικάτο IG Metall προειδοποιεί για ένα «καυτό καλοκαίρι» στον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας, καθώς ξεκινά κύκλο κινητοποιήσεων σε εγκαταστάσεις της Mercedes σε ολόκληρη τη Γερμανία, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τα μέτρα μείωσης κόστους που προωθεί η εταιρεία.
Οι εργαζόμενοι αντιδρούν σε εθνικό επίπεδο στις αποφάσεις της διοίκησης, η οποία έχει αναβάλει την καταβολή της ετήσιας έκτακτης αμοιβής, ενώ εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο αύξησης του χρόνου εργασίας χωρίς αντίστοιχη αύξηση αποδοχών. Σύμφωνα με τη διοίκηση της Mercedes-Benz, η εταιρεία πρέπει να συνεχίσει «με πλήρη ταχύτητα» τη μείωση του κόστους ώστε να παραμείνει ανταγωνιστική σε ένα ιδιαίτερα πιεστικό περιβάλλον τιμών.
Σε επιστολή προς το προσωπικό, η εταιρεία παραδέχεται ότι η κατάσταση στη Γερμανία είναι «δραματική», ανακοινώνοντας ότι περίπου 90.000 από τους 108.000 εργαζομένους στη χώρα δεν θα λάβουν τον Ιούλιο την προγραμματισμένη συλλογική έκτακτη αμοιβή. Η πληρωμή, που αντιστοιχεί στο 18,4% του μηνιαίου μισθού ως «στοιχείο μετασχηματισμού», μετατίθεται για το επόμενο έτος, με δυνατότητα αναστολής σε περιόδους οικονομικής πίεσης.
Η IG Metall απάντησε καλώντας σε συγκεντρώσεις έξω από εργοστάσια της Mercedes σε όλη τη χώρα, από το Ζίντελφινγκεν και το Ούντερτουρκχαϊμ μέχρι τη Βρέμη, το Βερολίνο και το Αμβούργο, με την πρόεδρο του συνδικάτου Κριστιάνε Μπένερ να συμμετέχει σε διαδήλωση στο Ντίσελντορφ.
Το συνδικάτο κατηγορεί τη διοίκηση ότι μετακυλίει το βάρος της κρίσης στους εργαζομένους, προειδοποιώντας πως οι κινητοποιήσεις θα ενταθούν εάν συνεχιστούν οι περικοπές θέσεων εργασίας και οι μεταφορές παραγωγής στο εξωτερικό.
Την ίδια ώρα, η πίεση στον κλάδο εντείνεται συνολικά, καθώς BMW και Volkswagen σχεδιάζουν προγράμματα αναδιάρθρωσης, με απολύσεις αι λουκέτα.
