Ο Ρούμεν Ράντεφ υπόσχεται πολιτική σταθερότητα στους Βούλγαρους, οι οποίοι τέλη του 2025 πραγματοποίησαν τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις στη χώρα από την κατάρρευση του κομμουνιστικού καθεστώτος. Από το 2021, η Βουλγαρία άλλαξε επτά πρωθυπουργούς – κανένας δεν κατάφερε να ολοκληρώσει τη θητεία του λόγω της εκτεταμένης διαφθοράς και των εσωτερικών πολιτικών συγκρούσεων. Οι πολίτες της χώρας καταφεύγουν μια ακόμη φορά στις κάλπες στην όγδοη εκλογική αναμέτρηση μέσα σε πέντε χρόνια. Μολονότι, δε, οι δημοσκοπήσεις δίνουν στο νεοσύστατο κόμμα του Ράντεφ, «Προοδευτική Συμμαχία» (ΡΒ), ένα 30%-34% μεταξύ των κατασταλαγμένων ψηφοφόρων, είναι αμφίβολο εάν ο πρώην πρόεδρος της Βουλγαρίας θα καταφέρει να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση.
Ο κεντροαριστερός και φιλορώσος Ρούμεν Ράντεφ είναι μια από τις πιο πολυσυζητημένες προσωπικότητες στην πολιτική σκηνή της Βουλγαρίας τα τελευταία χρόνια. Πρώην υποστράτηγος και διοικητής της Πολεμικής Αεροπορίας, ανέλαβε καθήκοντα προέδρου από το 2017 έως τον Ιανουάριο του 2026. Η απόφασή του να παραιτηθεί και να ιδρύσει την τριμερή κομματική συμμαχία «Προοδευτική Βουλγαρία» (PB) στις αρχές Μαρτίου άλλαξε τα δεδομένα για τις πρόωρες εκλογές που πραγματοποιούνται σήμερα. Βασικό αφήγημα του Ράντεφ στην προεκλογική εκστρατεία του είναι η καταπολέμηση της διαφθοράς που υπονομεύει τη χώρα εδώ και δεκαετίες, με τον αγροτικό κλάδο και τη νεολαία να ασφυκτιούν και να νιώθουν παραγκωνισμένοι. Σύμφωνα με την περσινή λίστα της Transparency International, η Βουλγαρία έχει τη μεγαλύτερη διαφθορά στην Ε.Ε μαζί με την Ουγγαρία και τη Ρουμανία.
Ο Γολγοθάς των Βουλγάρων για να μπουν στην Ε.Ε και την Ευρωζώνη
Παρά την τεράστια πολιτική αστάθεια, η Βουλγαρία κατάφερε να μπει στην Ευρωζώνη, φέτος τον Ιανουάριο. Ήταν, ωστόσο, μια από τις πιο απαιτητικές, μακροχρόνιες και περίπλοκες περιπτώσεις προς ένταξη στην Ευρωζώνη που κράτησε μια ολόκληρη 18εία από την είσοδο της χώρας στην Ε.Ε, όπως επισημαίνεται σε πρόσφατη ανάλυση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Η μετάβαση της Βουλγαρίας από τον κομμουνισμό στην ελεύθερη αγορά ήταν μια από τις πιο δύσκολες σε σχέση την υπόλοιπη ανατολική και κεντρική Ευρώπη. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας ’90 κατέρρεαν τράπεζες που ήταν υπερχρεωμένες από κρατικές εταιρείες, το δημόσιο χρέος είχε ξεπεράσει το 120% του ΑΕΠ και ο πληθωρισμός είχε εκτοξευθεί στο 2.000%. Όσοι δεν είχαν δολάρια ή πολύτιμα αγαθά για να πουλήσουν στη μαύρη αγορά, αδυνατούσαν να καλύψουν βασικές ανάγκες. Μετά επώδυνες μεταρρυθμίσεις και αφού ένα εκατ. πολίτες μετανάστευσαν σε γειτονικές χώρες, η Βουλγαρία μαζί με τη Ρουμανία έγιναν κράτη-μέλη της Ε.Ε το 2007. Μέχρι τότε το 75% της οικονομικής δραστηριότητας είχε περάσει σε ιδιωτικά χέρια.
Το πολυκομματικό σύστημα της χώρας
Τα επόμενα χρόνια, όμως, οι πολιτικές συνθήκες άρχισαν να επιδεινώνονται με πρόσωπα όπως ο Μπόικο Μπορίσοφ του κεντροδεξιού «Πολίτες για την Ευρωπαϊκή Ανάπτυξη της Βουλγαρίας» (GERB) -ο οποίος διετέλεσε πρωθυπουργός σε τρεις διαφορετικές θητείας από το 2009 μέχρι το 2021- να θεωρούνται υπεύθυνοι για ένα «κράτος μαφίας» στη χώρα. Μετά από διαδοχικές ασταθείς κυβερνήσεις, ο Ράντεφ στηρίζει μια αντι-συστημική πολιτική για την εξάρθρωση ενός «ολιγαρχικού μοντέλου» που στηρίζει τη χώρα εδώ και δεκαετίες.
Ωστόσο, το GERB στο πλαίσιο της συμμαχίας με το κόμμα «Ένωση Δημοκρατικών Δυνάμεων» (SDS) εξακολουθεί να είναι επίκαιρο. Ο συνδυασμός GERB-SDS καταλαμβάνει τη 2η θέση στις δημοσκοπήσεις, με ποσοστό 19% με 20%, αλλά ο Ράντεβ έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο συνεργασίας. Κι όμως, ακόμη και αν νικήσει στις σημερινές εκλογές, το ΡΒ θα χρειαστεί τις 121 από τις 240 έδρες του κοινοβουλίου. Αν και ο Ράντεφ δήλωσε ότι επιδιώκει πλήρη αυτονομία, αναλυτές δεν αποκλείουν να χρειαστεί να συνεργαστεί με την φιλοευρωπαϊκή συμμαχία ΡΡ-DB, η οποία απαρτίζεται από τα κόμματα «Συνεχίζουμε την Αλλαγή» και «Δημοκρατική Βουλγαρία».
Φόβοι για ένα νέο φαινόμενο «Όρμπαν» στην Ευρώπη και η πολιτική της Ε.Ε για την πλήρη κατάργηση του ρωσικού LNG
Σε μια κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία, όπου η Ε.Ε προχωρά με τα σχέδια της για την πλήρη κατάργηση του ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από το ενεργειακό της μείγμα, ο Ράντεφ τηρεί μια «μετριοπαθή» στάση απέναντι στη Μόσχα και έχει εκφράσει αντίθετες απόψεις με τη στρατιωτική στήριξη της Ουκρανίας. Αναλυτές τον συσχετίζουν με τον Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος έχασε τις εκλογές στην Ουγγαρία μετά από μια 16ετία στην εξουσία, πλήττοντας όλα αυτά τα χρόνια την Ε.Ε με την κατάχρηση του δικαιώματος άσκησης βέτο σε σημαντικές αποφάσεις.
Σημαντικό ρόλο στην απεξάρτηση της Ε.Ε από το ρωσικό φυσικό αέριο διαδραματίζει ο Κάθετος Διάδρομος που επιτρέπει τη μεταφορά LNG από την Ελλάδα στην Ουκρανία και έπειτα την κεντρική Ευρώπη μέσα από τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και Μολδαβία. Δεδομένου πόσο κατακερματισμένο είναι το πολιτικό σύστημα στη Βουλγαρία, με την ύπαρξη πολλών κομμάτων, είναι άγνωστο τι αλλαγές θα φέρει μια εκλογική νίκη του Ράντεφ στην εσωτερική και εξωτερική πολιτική της χώρας.
Ο Ράντεφ φαίνεται να έχει κερδίσει την υποστήριξη πρώην ψηφοφόρων του Βουλγαρικού Σοσιαλιστικού Κόμματος (BSP) που είναι «διάδοχος» του Κομμουνιστικού Κόμματος της Βουλγαρίας και κυβερνούσε επί μια 45ετία τη χώρα. Το BSP στήριξε τον Ράντεφ όταν έβαλε πρώτη φορά υποψηφιότητα για την προεδρία της χώρας αλλά σήμερα το ίδιο εικάζεται ότι δεν θα συγκεντρώσει αρκετές ψήφους για να μπει το κοινοβούλιο.
Το φάντασμα του υπερπληθωρισμού επανέρχεται στις σφυγμομετρήσεις
Προτεραιότητες των Βουλγάρων είναι η βελτίωση του πολιτικού κλίματος και οι ίσες ευκαιρίες στην οικονομία. Πάνω απ’ όλα, όμως, οι κάτοικοι της χώρας φοβούνται τον υπερπληθωρισμό, σύμφωνα με σφυγμομέτρηση που πραγματοποίησε η Alpha Research. Οι μνήμες από την κρίση του 1996-1997, η οποία οδήγησε στην κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος και την υποτίμηση του λεβ, είναι ακόμη ζωντανές. «Ο φόβος του πληθωρισμού δεν έχει εμφανιστεί ποτέ σε έρευνες μετά την κρίση του 1997 – ούτε ακόμα όταν είχε ξεσπάσει η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008», δήλωσε η Μποριάνα Δημήτροβα, υψηλός στέλεχος της Alpha Research, στην Deutsche Welle.
