Το αδιέξοδο του Ορμούζ και το παρασκήνιο της απομάκρυνσης του υπουργού Ναυτικού των ΗΠΑ – Το ρεσάλτο στο Epaminondas που οδηγείται στο νησί Κεσμ

Κρίση στο Ορμούζ και παράλυση της ναυσιπλοΐας, ενώ η Ουάσιγκτον κλονίζεται από την αιφνίδια αποπομπή του Υπουργού Ναυτικού

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με τον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ © EPA/GRAEME SLOAN

Η κατάσταση στον Περσικό Κόλπο διολισθαίνει σε μια επικίνδυνη φάση αβεβαιότητας, με τις ΗΠΑ και το Ιράν να βρίσκονται εγκλωβισμένες σε ένα γεωπολιτικό αδιέξοδο που απειλεί την παγκόσμια οικονομία,.

Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, πιέζει για μια «ενιαία» απάντηση από την ιρανική ηγεσία στις προτάσεις της Ουάσιγκτον, θέτοντας ως κόκκινη γραμμή την παράδοση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου.

Από την πλευρά της, η Τεχεράνη καταγγέλλει τον ναυτικό αποκλεισμό των λιμένων της ως κατάφωρη παραβίαση της εκεχειρίας και «πράξη πολέμου», ενώ την ίδια ώρα επιτίθεται σε εμπορικά πλοία μεταξύ των οποίων και ελληνόκτητα. Η ένταση αυτή μεταφέρεται πλέον και στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης, προκαλώντας τριγμούς στην ηγεσία του Πενταγώνου σε μια κρίσιμη πολεμική συγκυρία.

Το παρασκήνιο της απομάκρυνσης του υπουργού Ναυτικού των ΗΠΑ – «Παράνοια»

Εν μέσω αυτής της κλιμάκωσης, μια κεραυνοβόλα εξέλιξη στην Ουάσιγκτον ήρθε να ταράξει τα νερά: ο Υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, απέπεμψε τον Υπουργό Ναυτικού, Τζον Φέλαν.

Σύμφωνα με την ανάλυση του Axios, η αποχώρηση χαρακτηρίστηκε ως «άμεση», αφήνοντας εμβρόντητους πολλούς αξιωματούχους στο Πεντάγωνο. Η κίνηση αυτή προστίθεται σε μια σειρά απότομων απομακρύνσεων στρατιωτικών ηγετών υπό τη διοίκηση «Τραμπ 2.0», δημιουργώντας την αίσθηση μιας ευρείας εσωτερικής εκκαθάρισης.

Το παρασκήνιο της σύγκρουσης, όπως το αποκαλύπτει το Axios, εστιάζει στην προσωπική και ιεραρχική δυσαρέσκεια του Χέγκσεθ προς τον Φέλαν. Πηγές που γνωρίζουν την κατάσταση ανέφεραν χαρακτηριστικά ότι «ο Φέλαν δεν κατάλαβε ότι δεν ήταν αυτός το αφεντικό» και ότι η δουλειά του ήταν να εκτελεί εντολές, όχι να ακολουθεί τη δική του ατζέντα.

Η τριβή μεταξύ των δύο ανδρών ήταν έντονη, με τον Χέγκσεθ να ενοχλείται σφόδρα από το γεγονός ότι ο Φέλαν παρέκαμπτε συστηματικά την ιεραρχία. Ο Φέλαν φέρεται να είχε απευθείας γραμμή επικοινωνίας με τον Πρόεδρο Τραμπ, με τον οποίο διατηρούσε φιλικές σχέσεις, ανταλλάσσοντας ακόμα και μηνύματα για τεχνικά ζητήματα, όπως η σκουριά στα πολεμικά πλοία.

Η γειτνίαση της έπαυλης του Φέλαν με το Μαρ-α-Λάγκο ενίσχυε αυτή την άτυπη πρόσβαση, γεγονός που ο Χέγκσεθ εξέλαβε ως απειλή για τη δική του εξουσίας.

Παρά το γεγονός ότι ο Φέλαν μόλις την προηγούμενη ημέρα μιλούσε σε δημοσιογράφους για το μέλλον του Ναυτικού και την ανάγκη επενδύσεων στον «Χρυσό Στόλο», η καρατόμησή του ήταν ακαριαία.

Το Axios επισημαίνει ότι ο Χέγκσεθ παραμένει στην εύνοια του Τραμπ, διατηρώντας ισχυρούς δεσμούς με τον Αντιπρόεδρο Βανς και τον Υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Ωστόσο, η χρονική στιγμή της απόλυσης —εν μέσω της ναυτικής αντιπαράθεσης με το Ιράν— χαρακτηρίζεται από ορισμένους κύκλους ως «παράνοια», καθώς το Ναυτικό μένει με υπηρεσιακή ηγεσία (τον υπουπουργό Χουνγκ Κάο) στην πιο κρίσιμη στιγμή της κρίσης στον Περσικό.

Σταματά η κυκλοφορία στο Ορμούζ – Τι γίνεται με τα ελληνόκτητα Epaminondas, Ascanio

Την ίδια ώρα που στην Ουάσιγκτον επικρατεί διοικητικός αναβρασμός, στο πεδίο των επιχειρήσεων η κατάσταση έχει φτάσει στο σημείο μηδέν. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Bloomberg, η κυκλοφορία μέσω των Στενών του Ορμούζ σταμάτησε ουσιαστικά σήμερα Πέμπτη, αφού το Ιράν άνοιξε χθες πυρ εναντίον εμπορικών πλοίων και προχώρησε στην κατάσχεση τουλάχιστον δύο εξ αυτών. Πρόκειται για την πρώτη τέτοια ενέργεια μετά από σχεδόν οκτώ εβδομάδες πολεμικών συγκρούσεων, σηματοδοτώντας μια επικίνδυνη ποιοτική αναβάθμιση της έντασης.

Τα δεδομένα του Bloomberg δείχνουν ότι μόνο ένα πλοίο, το φορτηγό LB Energy, εθεάθη να κινείται στα στενά νωρίς την Πέμπτη, ενώ κανένα άλλο δεν εισερχόταν στη δίοδο. Το δεξαμενόπλοιο Ocean Jewel παραμένει ακινητοποιημένο στην είσοδο του διαδρόμου, έχοντας εγκαταλείψει τη διέλευση μετά την έναρξη των ιρανικών πυρών.

πλοίο epaminondas

Το πλοίο «Epaminondas» © marinetraffic.com/

Οι ιρανικές δυνάμεις επιβιβάστηκαν στο πλοίο MSC Francesca και χτύπησαν το ελληνόκτητο Epaminondas, με το δεύτερο να οδηγείται από τις ιρανικές δυνάμεις προς το νησί Κεσμ, όπως σημειώνει το Bloomberg. Η κίνηση αυτή της Τεχεράνης ερμηνεύεται ως μια προσπάθεια να ασκήσει τον πλήρη έλεγχο στο στρατηγικό πέρασμα, απαντώντας στον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό.

Η ανησυχία των πλοιοκτητών έχει χτυπήσει «κόκκινο». Η Τεχεράνη ξεκαθάρισε ότι οι επιθέσεις της αποτελούν απάντηση στην απόφαση των ΗΠΑ να διατηρήσουν τον δικό τους αποκλεισμό, ο οποίος έχει ήδη αναγκάσει 31 πλοία —στην πλειονότητά τους πετρελαιοφόρα— να αλλάξουν πορεία από τις 13 Απριλίου.

πλοίο ascanio

Το ascanio © www.marinetraffic.com

Το Bloomberg σημειώνει ότι η αντιπαράθεση για τον έλεγχο του Ορμούζ διεξάγεται με φόντο την αποτυχία των δύο πλευρών να συναντηθούν για έναν νέο γύρο ειρηνευτικών συνομιλιών. Ενώ ορισμένα πλοία, όπως το ελληνικών συμφερόντων Ascanio, κατάφεραν να διέλθουν μεταφέροντας τρόφιμα, η γενική εικόνα είναι αυτή της πλήρους παράλυσης.

Το Epaminondas (με λευκά) εθεάθη να πλέει προς το νησί Kesm του Ιράν. Το MSC Francesca (μπλε) σταμάτησε να μεταδίδει σήματα μετά την εμπλοκή με τους Φρουρούς © Bloomberg

Οι αγορές ενέργειας παρακολουθούν με κομμένη την ανάσα, καθώς η τιμή του Brent παραμένει πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, αντικατοπτρίζοντας τον φόβο για μια παρατεταμένη διακοπή στον εφοδιασμό του 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.

Το Ιράν ενισχύει τον έλεγχο του Ορμούζ 

Σε αυτό το εκρηκτικό σκηνικό, οι εξελίξεις στο διπλωματικό επίπεδο παραμένουν αντιφατικές. Σύμφωνα με το Reuters, το Ιράν ενίσχυσε τη γροθιά του στο Ορμούζ αμέσως μετά την ανακοίνωση του Προέδρου Τραμπ ότι αναβάλλει επ’ αόριστον τις προγραμματισμένες επιθέσεις σε ιρανικές υποδομές.

Παρότι ο Τραμπ εμφανίστηκε να κάνει μια μονομερή κίνηση καλής θέλησης, παρατείνοντας την εκεχειρία κατόπιν μεσολάβησης του Πακιστάν, η Τεχεράνη δεν έδειξε διατεθειμένη να υπαναχωρήσει. Ο Ιρανός διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπακέρ Καλιμπάφ κατέστησε σαφές ότι μια πλήρης κατάπαυση του πυρός έχει νόημα μόνο εάν αρθεί ο «παράνομος» ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ.

Η κατάληψη των δύο πλοίων από τους Φρουρούς της Επανάστασης με την κατηγορία της παραποίησης συστημάτων ναυσιπλοΐας, σε συνδυασμό με την αμερικανική αναχαίτιση ιρανικών δεξαμενόπλοιων μέχρι και στην Ασία, δείχνει ότι ο πόλεμος έχει μεταφερθεί ολοκληρωτικά στις θάλασσες.

Με τις ειρηνευτικές συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ να βρίσκονται στον «πάγο» και το Ιράν να θέτει ως όρο την αποκατάσταση των δικαιωμάτων του και τον τερματισμό των ισραηλινών επιθέσεων στον Λίβανο, η διεθνής κοινότητα παραμένει θεατής ενός αδιεξόδου. Το Ορμούζ, η «αρτηρία» της παγκόσμιας οικονομίας, παραμένει κλειστό, ενώ η Ουάσιγκτον προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις πολεμικές ιαχές και την εσωτερική διοικητική αστάθεια.