Η ευρωζώνη εμφανίζει οριακή ανάπτυξη και αυξανόμενο πληθωρισμό, εντείνοντας τους φόβους για στασιμοπληθωρισμό. Η κρίση στο Ιράν επιβαρύνει το ενεργειακό κόστος, ενώ η ΕΚΤ καλείται να ισορροπήσει μεταξύ ελέγχου τιμών και στήριξης της οικονομικής δραστηριότητας.
Νέα οικονομικά στοιχεία υποδεικνύουν ότι ο πόλεμος στο Ιράν ωθεί την Ευρώπη σε έναν επικίνδυνο συνδυασμό χαμηλής ανάπτυξης και υψηλού πληθωρισμού. Η οικονομία της ευρωζώνης κατέγραψε αύξηση μόλις 0,1% το πρώτο τρίμηνο, ενώ ο πληθωρισμός επιταχύνθηκε στο 3%, με την καταναλωτική εμπιστοσύνη να υποχωρεί, προμηνύοντας πτώση της ζήτησης.
Η κατάσταση αυτή ενδέχεται να σηματοδοτεί «τα πρώτα στάδια ενός στασιμοπληθωριστικού σοκ», σύμφωνα με ανάλυση της HSBC. Τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν επιβεβαιώνουν ότι η οικονομική δραστηριότητα παραμένει στάσιμη, ενώ οι πληθωριστικές πιέσεις εντείνονται.
Ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη αυξήθηκε στο 3% τον Απρίλιο, από 2,6% τον Μάρτιο και 1,9% έναν μήνα νωρίτερα, υπερβαίνοντας τον στόχο του 2% που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Πληθωρισμός και ενεργειακό κόστος
Η άνοδος των τιμών οφείλεται κυρίως στο ενεργειακό κόστος, το οποίο αυξήθηκε κατά 10,9%, έναντι 5,1% τον προηγούμενο μήνα, σύμφωνα με τη Eurostat. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με τη σύγκρουση στο Ιράν και την εκτόξευση των τιμών καυσίμων.
Η αύξηση του πληθωρισμού ασκεί έντονες πιέσεις στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, οι οποίοι καλούνται να εξετάσουν το ενδεχόμενο αύξησης επιτοκίων.
Διλήμματα για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναμένεται να διατηρήσει το βασικό επιτόκιο στο 2%, καθώς αξιολογεί τις επιπτώσεις της κρίσης. Ωστόσο, η αύξηση των επιτοκίων για την καταπολέμηση του πληθωρισμού ενδέχεται να επιβαρύνει περαιτέρω την ήδη ασθενή οικονομική δραστηριότητα.
Ιδιαίτερη πρόκληση αποτελεί το γεγονός ότι ο βασικός παράγοντας του πληθωρισμού —οι υψηλές τιμές ενέργειας— βρίσκεται εκτός ελέγχου της νομισματικής πολιτικής.
Γερμανία και δημοσιονομικές πιέσεις
Η Γερμανία, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, αντιμετωπίζει ήδη χαμηλή ανάπτυξη και σχεδιάζει να δανειστεί περίπου 200 δισ. ευρώ το επόμενο έτος, σύμφωνα με δηλώσεις του υπουργού Οικονομικών.
Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς κατηγόρησε το Ιράν ότι «ταπείνωσε» τις Ηνωμένες Πολιτείες, σχόλιο που φέρεται να προκάλεσε αντίδραση από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος απείλησε με απόσυρση αμερικανικών στρατευμάτων από τη Γερμανία.
Ο συνεχιζόμενος αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ παραμένει βασικός παράγοντας ανησυχίας, καθώς περιορίζει τη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η Ευρώπη αναγκάζεται να αναζητά εναλλακτικές πηγές ενέργειας σε μια περίοδο αυξημένης ζήτησης και ανταγωνισμού.
Οικονομολόγοι της Berenberg προειδοποιούν ότι η ευρωπαϊκή οικονομία δέχεται «ισχυρά πλήγματα» από την κρίση, σε συνδυασμό με τους δασμούς των ΗΠΑ και την εξαγωγική πολιτική της Κίνας.
Προοπτικές και κίνδυνοι για την οικονομία
Παρά τις δυσκολίες, υπάρχει μια μικρή θετική ένδειξη: ο δομικός πληθωρισμός, που εξαιρεί τις τιμές τροφίμων και ενέργειας, υποχώρησε στο 2,2% τον Απρίλιο, από 2,3% τον Μάρτιο. Αυτό υποδηλώνει ότι οι λεγόμενες «δευτερογενείς επιπτώσεις» του πληθωρισμού —όπως αυξήσεις μισθών και τιμών— δεν έχουν ακόμη παγιωθεί.
Αναλυτές της Morgan Stanley εκτιμούν ότι δεν υπάρχει άμεση ανάγκη για επιθετική παρέμβαση από την ΕΚΤ, προτείνοντας στάση αναμονής.
Ωστόσο, ο κίνδυνος παραμένει: εάν η ΕΚΤ προχωρήσει σε αύξηση επιτοκίων για να αντιμετωπίσει μια προσωρινή άνοδο του πληθωρισμού, ενδέχεται να οδηγήσει την ευρωζώνη σε μια «μίνι ύφεση» στα τέλη του 2026 ή στις αρχές του 2027.
Συνολικά, η ευρωπαϊκή οικονομία βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι, με τον συνδυασμό χαμηλής ανάπτυξης και υψηλού πληθωρισμού να δημιουργεί συνθήκες που θυμίζουν στασιμοπληθωρισμό — μια από τις πιο δύσκολες προκλήσεις για τη σύγχρονη οικονομική πολιτική.
