Η εύθραυστη εκεχειρία στη Μέση Ανατολή, που είχε επιτευχθεί στις αρχές Απριλίου, δέχεται νέα πλήγματα τις τελευταίες ώρες, φέρνοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν ένα βήμα πριν από την ολοκληρωτική επανέναρξη των εχθροπραξιών.
Η κλιμάκωση ξεκίνησε με σειρά επιθέσεων στην κρίσιμη θαλάσσια δίοδο των Στενών του Ορμούζ και επεκτάθηκε σε στρατηγικές υποδομές των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ), προκαλώντας αναταραχή στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και έντονη ανησυχία για τη ναυσιπλοΐα.
Η ένταση κορυφώθηκε όταν η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι αμερικανικά πολεμικά πλοία και ελικόπτερα Apache ενεπλάκησαν σε μάχη με ιρανικές δυνάμεις. Σύμφωνα με τον Ναύαρχο Μπραντ Κούπερ, επικεφαλής της CENTCOM, οι αμερικανικές δυνάμεις κατέρριψαν πυραύλους κρουζ και drones που εκτοξεύτηκαν από το Ιράν κατά αμερικανικών και εμπορικών πλοίων.
Το πλέον εντυπωσιακό στοιχείο της επιχείρησης ήταν η καταστροφή έξι ιρανικών στρατιωτικών ταχυπλόων από επιθετικά ελικόπτερα του Στρατού Ξηράς. Τα ταχύπλοα, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, αποτελούσαν άμεση απειλή για τα σκάφη που προσπαθούσαν να διέλθουν από τα στενά. Ο Πρόεδρος Τραμπ επιβεβαίωσε το γεγονός, αναφέροντας ότι το Ιράν «άνοιξε πυρ κατά άσχετων εθνών», κάνοντας ειδική μνεία σε ένα φορτηγό πλοίο από τη Νότια Κορέα που υπέστη ζημιές από έκρηξη και πυρκαγιά.
Η σύγκρουση αυτή αποτελεί την πρώτη άμεση απάντηση στην πρωτοβουλία «Project Freedom» (Επιχείρηση Ελευθερία), την οποία ανακοίνωσε ο Λευκός Οίκος την Κυριακή. Στόχος της είναι η παροχή στρατιωτικής προστασίας σε εγκλωβισμένα εμπορικά πλοία ώστε να εξέλθουν από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία το Ιράν έχει θέσει υπό de facto αποκλεισμό εδώ και δύο μήνες.
Ενώ δύο πλοία με αμερικανική σημαία κατάφεραν να διέλθουν με την υποστήριξη του Ναυτικού, η Τεχεράνη διαμηνύει πως οποιαδήποτε κίνηση χωρίς δική της έγκριση θα θεωρείται εχθρική πράξη. Ο Ιρανός υποστράτηγος Αλί Αμπντολαχί προειδοποίησε όλα τα τάνκερ να αποφεύγουν τη διέλευση χωρίς συντονισμό με τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις, ενώ ο Υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί χαρακτήρισε το «Project Freedom» ως «Project Deadlock» (Επιχείρηση Αδιέξοδο).
Πλήγματα σε ΗΑΕ και Ομάν
Παράλληλα με τα γεγονότα στη θάλασσα, η σύγκρουση μεταφέρθηκε στο έδαφος των συμμάχων των ΗΠΑ. Οι αρχές των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων κατηγόρησαν το Ιράν για μια σειρά επιθέσεων με drones και πυραύλους:
- Φουτζάιρα: Μια μεγάλη πυρκαγιά ξέσπασε στη Βιομηχανική Ζώνη Πετρελαίου της Φουτζάιρα, τον μεγαλύτερο κόμβο αποθήκευσης πετρελαίου της χώρας, μετά από επίθεση ιρανικού drone.
- Αναχαιτίσεις: Το Υπουργείο Άμυνας των ΗΑΕ ανακοίνωσε ότι η αεράμυνα της χώρας αναχαίτισε τρεις πυραύλους κρουζ πάνω από τα χωρικά της ύδατα, ενώ ένας τέταρτος κατέπεσε στη θάλασσα.
- Ομάν: Στο γειτονικό Ομάν, στην παράκτια πόλη Μπούχα, μια επίθεση σε κτίριο κατοικιών τραυμάτισε δύο άτομα, προκαλώντας ανησυχία για τη διασπορά της σύγκρουσης σε ουδέτερα εδάφη.
Οι κάτοικοι στα Εμιράτα έλαβαν επανειλημμένες ειδοποιήσεις στα κινητά τους τηλέφωνα να αναζητήσουν καταφύγιο, καθώς οι ήχοι των εκρήξεων από τις αναχαιτίσεις συγκλόνιζαν τις πόλεις.
Το διπλωματικό παρασκήνιο
Στο διπλωματικό πεδίο, οι ΗΠΑ ασκούν έντονη πίεση στην Κίνα, ζητώντας της να παρέμβει στην Τεχεράνη.
Ο Υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, κατηγόρησε ανοιχτά το Πεκίνο ότι χρηματοδοτεί την τρομοκρατία αγοράζοντας το 90% του ιρανικού πετρελαίου, την ώρα που η τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ έχει εκτοξευθεί στα 4,45 δολάρια το γαλόνι.
Η Κίνα, ωστόσο, απάντησε ενεργοποιώντας νομοθεσία που προστατεύει τις εταιρείες της από τις αμερικανικές κυρώσεις, βάθαινοντας το χάσμα μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων. Παράλληλα, το Πακιστάν συνεχίζει να παίζει τον ρόλο του διαμεσολαβητή, διευκολύνοντας τη μεταφορά πληρωμάτων από κατασχεμένα πλοία, σε μια προσπάθεια να διατηρηθεί ένας ανοιχτός δίαυλος επικοινωνίας.
Το μέλλον της εκεχειρίας
Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή. Παρά το γεγονός ότι οι ΗΠΑ πέτυχαν να οδηγήσουν ορισμένα πλοία εκτός των Στενών, ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) αναφέρει ότι περίπου 1.600 πλοία και 20.000 ναυτικοί παραμένουν εγκλωβισμένοι στον Περσικό Κόλπο.
Οι ασφαλιστικές εταιρείες αρνούνται να καλύψουν τα πλοία που διασχίζουν την περιοχή, ενώ οι μεγάλες ναυτιλιακές, όπως η Maersk και η Hapag-Lloyd, παραμένουν επιφυλακτικές. Αν οι επιθέσεις σε υποδομές των ΗΑΕ συνεχιστούν και το Ιράν επιμείνει στον αποκλεισμό, η εκεχειρία του Απριλίου θα αποτελεί σύντομα παρελθόν, δίνοντας τη θέση της σε μια γενικευμένη περιφερειακή σύρραξη με απρόβλεπτες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία.
