Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αναχώρησε σήμερα από την Κίνα χωρίς να διασφαλίσει πρόοδο στις εμπορικές σχέσεις ή έστω και τη βοήθεια του Πεκίνου στον τερματισμό του πολέμου στο Ιράν, παρότι επί δύο ημέρες έπλεκε το εγκώμιο του οικοδεσπότη του, Σι Τζινπίνγκ.
Η επίσκεψη Τραμπ στον κύριο στρατηγικό και οικονομικό αντίπαλο των ΗΠΑ, η πρώτη που πραγματοποιεί από το 2017, επιδίωκε κάποια χειροπιαστά αποτελέσματα που θα ενίσχυαν τα φθίνοντα ποσοστά αποδοχής του εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Η σύνοδος πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επισημότητα, περιλάμβανε στρατιωτικές παρελάσεις και περιηγήσεις σε μυστικούς κήπους, όμως πίσω από τις κλειστές πόρτες ο Κινέζος πρόεδρος Σι απηύθυνε αυστηρή προειδοποίηση στον Τραμπ ότι οποιοσδήποτε εσφαλμένος χειρισμός του κορυφαίου ζητήματος για την Κίνα, της Ταϊβάν, ενδέχεται να οδηγήσει σε σύγκρουση.
Ο Τραμπ δεν έκανε κανένα σχόλιο παραμένοντας ασυνήθιστα συγκρατημένος καθ’ όλη τη διάρκεια της επίσκεψης, με τις αυθόρμητες δηλώσεις του να επικεντρώνονται κυρίως σε επαίνους για την εγκαρδιότητα και το κύρος του Σι.
«Ήταν μια απίστευτη επίσκεψη. Πιστεύω ότι προέκυψαν πολλά καλά από αυτήν», είπε ο Τραμπ στον Σι κατά την τελική τους συνάντηση στους πρώην αυτοκρατορικούς κήπους όπου βρίσκονται τώρα τα γραφεία των Κινέζων ηγετών, πριν από το πολυτελές γεύμα τους.
Ο Τραμπ ήθελε συμφωνίες με άμεσα επιχειρηματικά οφέλη, ωστόσο η συμφωνία για την πώληση 200 αεροσκαφών της Boeing δεν εντυπωσίασε τους επενδυτές.
Αντίθετα, ο Σι μίλησε για μια μακροπρόθεσμη επανεκκίνηση και για ένα σύμφωνο διατήρησης σταθερών εμπορικών σχέσεων με την Ουάσινγκτον, υπογραμμίζοντας έτσι τις διαφορετικές τους προτεραιότητες των δύο χωρών.
Εποικοδομητική στρατηγική σταθερότητα: Η Κίνα ορίζει τις διμερείς σχέσεις για πρώτη φορά
Ο Σι χρησιμοποίησε έναν νέο όρο για να περιγράψει τη διμερή σχέση ΗΠΑ – Κίνας ως «εποικοδομητική στρατηγική σταθερότητα» — που κινείται πολύ μακριά από το πλαίσιο του «στρατηγικού ανταγωνισμού», ορολογία που χρησιμοποιούσε ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν και την οποία το Πεκίνο απέρριπτε.
Αναλυτές δήλωσαν στο Reuters ότι το νέο πλαίσιο αποτελεί επιτυχία για την Κίνα, καθώς για πρώτη φορά το Πεκίνο όρισε τις διμερείς σχέσεις με όρους που σημαίνουν ότι οποιαδήποτε μεγάλη ρήξη ή «μη εποικοδομητική» συμπεριφορά παραβιάζει το πνεύμα της σχέσης.
«Μέχρι τώρα, η Κίνα δεν είχε προτείνει κάποια εναλλακτική, τώρα το έκανε, και αν η αμερικανική πλευρά συμφωνήσει, αυτό συνιστά πρόοδο», δήλωσε ο Ντα Γουέι, διευθυντής του Κέντρου Διεθνούς Ασφάλειας και Στρατηγικής στο Πανεπιστήμιο Tsinghua στο Πεκίνο.
Καμία απτή βοήθεια σε ότι αφορά το Ιράν
Την Παρασκευή, λίγο πριν οι δύο ηγέτες συναντηθούν, το υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας εξέδωσε μια αιχμηρή ανακοίνωση στην οποία περιέγραφε την απογοήτευσή του για τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν.
«Αυτή η σύγκρουση, που δεν θα έπρεπε ποτέ να είχε συμβεί, δεν έχει κανέναν λόγο να συνεχιστεί», ανέφερε το υπουργείο στην ανακοίνωσή του, προσθέτοντας ότι η Κίνα υποστηρίζει τις προσπάθειες για την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας σε έναν πόλεμο που είχε διαταράξει τις ενεργειακές προμήθειες και την παγκόσμια οικονομία.
Στους μυστικούς κήπους του Τζονγκανχάι, ο Τραμπ είπε ότι οι ηγέτες συζήτησαν για το Ιράν και ένιωθαν «πολύ παρόμοια» και ο Σι δεν σχολίασε.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ είχε παροτρύνει την Κίνα να χρησιμοποιήσει την επιρροή της στο Ιράν για την επιτευχθεί συμφωνία. Όμως οι αναλυτές αμφιβάλλουν ότι ο Κινέζος πρόεδρος έχει διάθεση να πιέσει έντονα την Τεχεράνη ή να τερματίσει τη στήριξη προς τον στρατό της, δεδομένης της αξίας του Ιράν για το Πεκίνο ως στρατηγικού αντίβαρου στις ΗΠΑ.
Μια σύντομη αμερικανική σύνοψη των συνομιλιών μεταξύ των δύο ηγετών που έγιναν την Πέμπτη ανέδειξε αυτό που ο Λευκός Οίκος χαρακτήρισε ως «κοινή επιθυμία των ηγετών να ανοίξει εκ νέου το Στενό του Ορμούζ» από όπου πριν από τον πόλεμο, διακινούνταν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και LNG, καθώς και το προφανές ενδιαφέρον του Σι για αγορές αμερικανικού πετρελαίου ώστε να μειώσει την εξάρτηση της Κίνας από τη Μέση Ανατολή.
«Το αξιοσημείωτο είναι ότι δεν υπάρχει κινεζική δέσμευση να κάνει κάτι συγκεκριμένο όσον αφορά το Ιράν», δήλωσε η Πατρίσια Κιμ, ερευνήτρια εξωτερικής πολιτικής στο Brookings Institution.
Καμία αναφορά Τραμπ σε μεταρρυθμίσεις
Αξίζει επίσης να καταγραφεί το ότι η ανακοίνωση του Τραμπ δεν έκανε καμιά αναφορά στις ευρείες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για τις οποίες προηγούμενοι Αμερικανοί πρόεδροι αλλά και ο ίδιος ο Τραμπ παλαιότερα είχαν πιέσει τον Σι.
Σε αντίθεση με την επίσκεψή του το 2017, ο Τραμπ δεν έθεσε στον Σι τα ζητήματα των «διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων», της «παγκόσμιας οικονομικής διακυβέρνησης» και του «διεθνούς εμπορικού συστήματος».
«Για την αγορά, η σύνοδος ήταν στρατηγικά καθησυχαστική, αλλά απογοητευτική ως προς την ουσία της», δήλωσε ο Τσιμ Λι, ανώτερος αναλυτής στο Economist Intelligence Unit.
Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι δύο πλευρές κατέληξαν σε συμφωνίες για πωλήσεις αγροτικών προϊόντων και σημείωσαν πρόοδο στη δημιουργία μηχανισμών για τη διαχείριση του διμερούς εμπορίου στο προσεχές μέλλον.
Καμία συμφωνία για τα τσιπ Η200 της Nvidia
Ωστόσο, ελάχιστες λεπτομέρειες ανακοινώθηκαν για τις συμφωνίες και δεν υπήρξε καμία ένδειξη σημαντικής προόδου σε ότι αφορά το κρίσιμο θέμα της πώλησης των προηγμένων τσιπ τεχνητής νοημοσύνης H200 της Nvidia στην Κίνα, παρότι στην αμερικανική αποστολή συμπεριελήφθη τελευταία στιγμή ο CEO της εταιρείας Τζένσεν Χουάνγκ.
Ο Τραμπ αποχώρησε επίσης χωρίς να πάρει κάτι σε ότι αφορά τη διασφάλιση του εφοδιασμού των ΗΠΑ με σπάνιες γαίες, ζήτημα που έχει επιβαρύνει σημαντικά τις διμερείς σχέσεις από τότε που η Κίνα επέβαλε περιορισμούς στις εξαγωγές των κρίσιμης σημασίας αυτών ορυκτών ως απάντηση στο δασμολογικό πόλεμο που εξαπέλυσε εναντίον της ο Τραμπ τον Απρίλιο 2025.
Αν και οι ηγέτες κατέληξαν σε εμπορική εκεχειρία τον περασμένο Οκτώβριο ώστε η Ουάσινγκτον να μειώσει τους δασμούς με αντάλλαγμα τη συνέχιση της ροής σπάνιων γαιών από την Κίνα, οι περιορισμοί στις εξαγωγές σπάνιων γαιών του Πεκίνου έχουν προκαλέσει ελλείψεις σε αμερικανικές εταιρείες κατασκευής τσιπ και αεροδιαστημικές εταιρείες.
Κατά τη διάρκεια της συνόδου, οι δύο πλευρές δεν κατάφεραν καν να καταλήξουν σε μια συμφωνία για παράταση της εμπορικής εκεχειρίας πέρα από τη λήξη της αργότερα μέσα στη χρονιά, όπως διευκρίνισε μιλώντας στο Bloomberg TV ο εκπρόσωπος εμπορίου των ΗΠΑ Τζέιμσον Γκριρ που συνόδευσε τον Τραμπ.
Καμία παράταση της εμπορικής εκεχειρίας
Η παράταση της εμπορικής εκεχειρίας θα ήταν «το πιο βασικό κριτήριο» για την επιτυχία της συνόδου, δήλωσε η Πατρίσια Κιμ του Brookings.
Οι δηλώσεις του Σι προς τον Τραμπ ότι ένας εσφαλμένος χειρισμός της Ταϊβάν, του δημοκρατικά διοικούμενου νησιού που διεκδικεί το Πεκίνο, θα μπορούσε να οδηγήσει σε σύγκρουση, αποτέλεσε την αιχμηρή προειδοποίηση του Πεκίνου σε μια σύνοδο που κατά τα άλλα φαινόταν φιλική και χαλαρή.
Η Ταϊβάν, που βρίσκεται στα 80 χλμ. από τις ακτές της Κίνας, αποτελεί εδώ και καιρό το βασικό αγκάθι στις σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας, με το Πεκίνο να αρνείται να αποκλείσει τη χρήση στρατιωτικής βίας για να αποκτήσει τον έλεγχο του νησιού και τις ΗΠΑ να δεσμεύονται να της παρέχουν τα μέσα αυτοάμυνας.
«Η πολιτική των ΗΠΑ στο ζήτημα της Ταϊβάν παραμένει αμετάβλητη μέχρι σήμερα», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στο NBC News μετά τη λήξη της συνόδου. Ο υπουργός Εξωτερικών της Ταϊβάν Λιν Τσια-λουνγκ ευχαρίστησε τις ΗΠΑ για την υποστήριξή τους.
