Η τηλεργασία γνώρισε τεράστια άνθηση μετά την πανδημία. Ωστόσο, μια νέα μελέτη υποστηρίζει ότι οι εργαζόμενοι από το σπίτι εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα κοινωνικής απομόνωσης, άγχους και κατάθλιψης σε σχέση με όσους εργάζονται με φυσική παρουσία σε γραφεία ή άλλους χώρους εργασίας.
Η Natalia Emanuel, οικονομολόγος στη Fed Νέας Υόρκης και βασική συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science, σημειώνει: «Έρευνες έχουν δείξει ότι οι εργαζόμενοι είναι πρόθυμοι να θυσιάσουν από 4% έως 10% των αποδοχών τους για να έχουν τη δυνατότητα τηλεργασίας. Υπάρχει λοιπόν πολύ μεγάλη ζήτηση για εργασία από απόσταση».
Παρ’ όλα αυτά, η μελέτη διαπίστωσε ότι όσοι εργάζονται εξ αποστάσεως περνούν περισσότερες ώρες μόνοι κατά τη διάρκεια της ημέρας, επισκέπτονται συχνότερα επαγγελματίες ψυχικής υγείας και αξιολογούν πιο αρνητικά τη δική τους ψυχική κατάσταση.
Πώς μας αλλάζει η εργασία από το σπίτι
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι άνθρωποι ίσως δεν αξιολογούν σωστά τι είναι καλύτερο για τη συνολική ευημερία τους, σύμφωνα με τον Nicholas Epley του University of Chicago Booth School of Business.
Όπως εξηγεί: «Είναι πολύ εύκολο να καταλάβεις ότι η μετακίνηση προς τη δουλειά είναι κουραστική και η κίνηση στους δρόμους εκνευριστική. Είναι πολύ πιο δύσκολο να προβλέψεις πόσο θα σε επηρεάσει μακροπρόθεσμα η απώλεια των καθημερινών κοινωνικών επαφών».
Για να ξεπεράσουν το πρόβλημα της επιλογής (δηλαδή ότι οι άνθρωποι δεν κατανέμονται τυχαία σε τηλεργασία ή εργασία γραφείου), οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από πέντε μεγάλες έρευνες στις ΗΠΑ.
Σύγκριναν εργαζομένους σε εργασίες που μπορούν να γίνουν εξ αποστάσεως, όπως προγραμματισμός λογισμικού και μάρκετινγκ, και εργασίες που απαιτούν φυσική παρουσία, όπως χειρουργική ή μηχανολογικές εργασίες πεδίου.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι εργαζόμενοι σε τηλεργάσιμα επαγγέλματα παρουσίασαν 58% αύξηση στον χρόνο που περνούν μόνοι τους και 72% αύξηση στην πιθανότητα να περάσουν ολόκληρη την ημέρα χωρίς καμία ανθρώπινη επαφή. Ούτε ένα «γεια» στο κυλικείο. Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι οι εργαζόμενοι δεν φαίνεται να αναπληρώνουν αυτή την απώλεια κοινωνικών επαφών μετά τη δουλειά.
Σύμφωνα με τη μελέτη: «Παρατηρούμε ακόμη και μείωση του χρόνου που περνούν με φίλους μετά το τέλος της εργασίας».
Περισσότερες επισκέψεις σε ψυχολόγους και περισσότερα φάρμακα
Οι εργαζόμενοι εξ αποστάσεως εμφάνισαν αυξημένα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης, περισσότερες επισκέψεις σε επαγγελματίες ψυχικής υγείας και μεγαλύτερη χρήση συνταγογραφούμενων ψυχιατρικών φαρμάκων. Οι επιπτώσεις ήταν ακόμη πιο έντονες για όσους ζουν μόνοι.
Η πιθανότητα να περάσουν μια ολόκληρη ημέρα χωρίς κοινωνική επαφή αυξήθηκε κατά 83%, ενώ η ψυχική επιβάρυνση ήταν σχεδόν διπλάσια σε σχέση με άτομα που ζουν με οικογένεια ή συγκατοίκους.
Ο Epley επισημαίνει ότι έρευνες δεκαετιών έχουν δείξει πως η κοινωνική απομόνωση επηρεάζει όχι μόνο την ψυχική αλλά και τη σωματική υγεία.
Η μοναξιά μπορεί να επηρεάσει το ανοσοποιητικό σύστημα, την καρδιαγγειακή λειτουργία τη γενικότερη υγεία και μακροζωία.
Παράλληλα, μελέτες δείχνουν ότι ο σημαντικότερος παράγοντας ευτυχίας και ευημερίας είναι η ποιότητα των κοινωνικών σχέσεων.
Η ψυχολόγος Gillian Sandstrom του University of Sussex αναφέρει: «Οι ψυχολόγοι πιστεύουν ότι το αίσθημα σύνδεσης και ανήκειν είναι απολύτως θεμελιώδες για τον άνθρωπο. Δεν μπορούμε να ευημερήσουμε όταν αυτή η ανάγκη μένει ανικανοποίητη».
Η λύση δεν είναι απαραίτητα η πλήρης επιστροφή στο γραφείο
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν πως όλες οι εταιρείες πρέπει να υποχρεώσουν τους εργαζομένους να επιστρέψουν μόνιμα στα γραφεία. Ωστόσο, οι εργοδότες θα πρέπει να αναγνωρίσουν ότι η τηλεργασία μπορεί να έχει ψυχολογικό κόστος και να κάνουν την παρουσία στο γραφείο πιο ελκυστική.
Ο Epley υποστηρίζει ότι, όταν οι εταιρείες ζητούν από τους εργαζομένους να επιστρέψουν, θα πρέπει να εξασφαλίζουν ότι υπάρχουν και άλλοι συνάδελφοι στον χώρο:
«Αυτό που κάνει την εργασία στο γραφείο ελκυστική είναι η κοινωνική αλληλεπίδραση και η ανθρώπινη σύνδεση».
Συμβουλές για όσους συνεχίζουν να εργάζονται από το σπίτι
Η Sandstrom, η οποία εργάζεται συχνά και η ίδια από το σπίτι, προτείνει να αναζητούμε συνειδητά καθημερινές κοινωνικές επαφές: Να βγαίνουμε καθημερινά από το σπίτι. Να περπατάμε στη γειτονιά. Να μιλάμε με γείτονες. Να συμμετέχουμε σε αθλήματα ή χόμπι. Να δημιουργούμε ευκαιρίες για μικρές καθημερινές αλληλεπιδράσεις.
Η νέα έρευνα δεν υποστηρίζει ότι η τηλεργασία είναι «κακή» για όλους. Δείχνει όμως ότι η ευκολία, η εξοικονόμηση χρόνου και η άνεση της εργασίας από το σπίτι μπορεί να συνοδεύονται από ένα λιγότερο ορατό κόστος: τη μείωση της ανθρώπινης επαφής. Για πολλούς εργαζομένους, ειδικά όσους ζουν μόνοι, η κοινωνική σύνδεση που προσφέρει ο χώρος εργασίας φαίνεται να αποτελεί σημαντικό παράγοντα ψυχικής ευεξίας, τον οποίο συχνά υποτιμούμε όταν αξιολογούμε τα οφέλη της τηλεργασίας.
