Σε μια νέα ελαιοκομική περίοδο με αισθητά διαφορετικά δεδομένα από εκείνα που οδήγησαν πριν από λίγα χρόνια, το ελαιόλαδο, σε ιστορικά υψηλές τιμές μπαίνουν οι Έλληνες παραγωγοί. Η εικόνα στους ελαιώνες είναι καλύτερη, η παραγωγή αναμένεται αυξημένη, όμως το μεγάλο ερωτηματικό παραμένει η Ισπανία και κυρίως το πόσο λάδι θα βγει τελικά από τον ελαιόκαρπο μετά το ιδιαίτερα θερμό καλοκαίρι.
Με τα σημερινά δεδομένα, οι πρώτες ενδείξεις παραπέμπουν σε τιμές παραγωγού κοντά στα 4 ευρώ το κιλό για το καλής ποιότητας έξτρα παρθένο ελαιόλαδο, χωρίς να διαφαίνεται –τουλάχιστον στην παρούσα φάση– επιστροφή ούτε στα ακραία υψηλά των προηγούμενων ετών ούτε όμως και κατάρρευση της αγοράς.
Προς τους 300.000 τόνους η ελληνική παραγωγή
Οι πρώτες εκτιμήσεις για τη νέα περίοδο 2026/27 τοποθετούν την ελληνική παραγωγή μεταξύ 280.000 και 330.000 τόνων, με το επίπεδο των περίπου 300.000 τόνων να αποτελεί σήμερα το επικρατέστερο σενάριο. Σε αυτή την περιοχή συγκλίνουν οι εκτιμήσεις του προέδρου της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ελαιολάδου, Μανώλη Γιαννούλη.
Πρόκειται για σημαντική βελτίωση σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο, χωρίς όμως να χαρακτηρίζεται υπερπαραγωγή.
Η κατάσταση δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα. Οι υψηλές θερμοκρασίες και τα μεγάλα διαστήματα ξηρασίας κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού δημιούργησαν προβλήματα σε ορισμένες περιοχές, ενώ το Olive Oil Times έχει επισημάνει ότι οι καύσωνες, η ανομβρία, αλλά και κατά τόπους προσβολές και πυρκαγιές έχουν αυξήσει την αβεβαιότητα για την τελική απόδοση των ελληνικών ελαιώνων.
Το μεγάλο «βαρόμετρο» λέγεται Ισπανία
Για την τελική διαμόρφωση των τιμών, πάντως, το σημαντικότερο μέγεθος δεν βρίσκεται στην Ελλάδα. «Το βαρόμετρο είναι η Ισπανία», έχει επισημάνει ο Μανώλης Γιαννούλης. Οι αρχικές προσδοκίες έκαναν λόγο ακόμη και για παραγωγή 1,8 εκατ. τόνων, όμως μετά τις πολύ υψηλές θερμοκρασίες και την ξηρασία του καλοκαιριού οι εκτιμήσεις που μεταφέρονται από την αγορά έχουν περιοριστεί στην περιοχή των 1,4-1,5 εκατ. τόνων.
Και αυτή η διαφορά είναι κρίσιμη.
Η εξειδικευμένη πλατφόρμα OliveTerm υπολογίζει ότι μια ισπανική παραγωγή περίπου 1,3 εκατ. τόνων θα διατηρούσε ουσιαστικά ισορροπημένη την αγορά. Στους 1,4 εκατ. τόνους τα αποθέματα θα αυξάνονταν, ενώ μια παραγωγή 1,5 εκατ. τόνων θα μπορούσε να προσθέσει σχεδόν 180.000 τόνους στα τελικά ισπανικά αποθέματα, εφόσον οι υπόλοιπες μεταβλητές παρέμεναν σταθερές.
Γι’ αυτό και το πρώτο επίσημο ισπανικό «aforo», δηλαδή η εκτίμηση της σοδειάς που αναμένεται στις αρχές Οκτωβρίου, θα αποτελέσει πιθανότατα το πρώτο μεγάλο τεστ για τις τιμές της νέας σεζόν.
Τι δείχνουν ήδη οι διεθνείς τιμές
Στις 20 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με τα δεδομένα της Oleista, η μέση τιμή έξτρα παρθένου ελαιόλαδου στην Ισπανία βρισκόταν περίπου στα 3,40 ευρώ/κιλό. Για την Ελλάδα η αντίστοιχη ένδειξη ήταν περίπου 3,75 ευρώ/κιλό, ενώ στην Ιταλία έφθανε τα 4,82 ευρώ.
Στην ελληνική αγορά, πάντως, οι πρόσφατες συναλλαγές καλής ποιότητας προϊόντος δίνουν υψηλότερα επίπεδα. Στη Μεσσηνία έξτρα παρθένο οξύτητας 0,3 είχε διαμορφωθεί στα 3,90 ευρώ/κιλό στις αρχές Σεπτεμβρίου, ενώ πρόσφατες εμπορικές πράξεις στη Λακωνία έγιναν περίπου στα 4 ευρώ/κιλό.
Συνολικά, το καλής ποιότητας ελληνικό προϊόν κινείται αυτή την περίοδο περίπου στα 3,90-4,20 ευρώ το κιλό, πολύ χαμηλότερα από τα έως και 9,50 ευρώ που είχαν καταγραφεί στην κορύφωση της κρίσης προσφοράς.
Τι προβλέπουν οι ειδικοί για τη νέα σοδειά
Ο Μανώλης Γιαννούλης έχει εκτιμήσει ότι, εφόσον επιβεβαιωθεί ελληνική παραγωγή περίπου 300.000 τόνων, η τιμή παραγωγού μπορεί να διατηρηθεί γύρω από τα σημερινά επίπεδα, με μια απόκλιση της τάξης του 10%.Με αφετηρία τα 4 ευρώ, αυτό πρακτικά δημιουργεί μια ζώνη περίπου 3,60 έως 4,40 ευρώ το κιλό.
Παρόμοια εικόνα προκύπτει και από το εξωτερικό. Η OliveTerm προβλέπει για το ισπανικό έξτρα παρθένο εύρος 3,40-3,60 ευρώ/κιλό βραχυπρόθεσμα και 3,60-3,90 ευρώ/κιλό από την έναρξη της νέας περιόδου έως το τέλος του 2026. Η ανάλυσή της θεωρεί ότι μεγάλο μέρος της προσδοκίας για αυξημένη παραγωγή έχει ήδη ενσωματωθεί στη σημαντική πτώση των τιμών που σημειώθηκε μέσα στο 2026.
Υπάρχουν, μάλιστα, παράγοντες που μπορούν να λειτουργήσουν αντίρροπα σε μια νέα πτώση. Στην Ιταλία, για παράδειγμα, οι πρώτες ενδείξεις από την Απουλία δεν είναι ιδιαίτερα καλές, με την Coldiretti να εκτιμά μειώσεις παραγωγής από 20% έως και πάνω από 40% σε αρκετές σημαντικές περιοχές.
Μια μικρότερη ιταλική παραγωγή αυξάνει τις ανάγκες της χώρας για εισαγωγές, μεταξύ άλλων από Ελλάδα και Ισπανία, και μπορεί να στηρίξει τις τιμές.
Η εκτίμηση για την τιμή παραγωγού
Με βάση τα σημερινά δεδομένα, το πιθανότερο βασικό σενάριο για το ελληνικό έξτρα παρθένο ελαιόλαδο κατά την έναρξη της συγκομιδής είναι μια τιμή περίπου 3,80 έως 4,20 ευρώ το κιλό, με διαφοροποιήσεις ανάλογα με περιοχή, ποιότητα, οξύτητα και ποσότητα.
Ένα ευρύτερο εύρος 3,60-4,40 ευρώ/κιλό θεωρείται σήμερα πιθανό, μέχρι να υπάρξουν τα πρώτα ασφαλή στοιχεία από τα ελαιοτριβεία.
Η πιθανότητα σημαντικής πτώσης κάτω από αυτή τη ζώνη θα αυξανόταν εάν η Ισπανία εμφανίσει τελικά πολύ υψηλή παραγωγή και ταυτόχρονα καλές ελαιοπεριεκτικότητες. Αντίθετα, παραγωγή χαμηλότερη από τις προσδοκίες, χαμηλές αποδόσεις του καρπού ή αυξημένες αγορές από την Ιταλία θα μπορούσαν να οδηγήσουν το ποιοτικό ελληνικό προϊόν προς ή και πάνω από τα 4,30-4,40 ευρώ.
Ιδιαίτερη σημασία θα έχουν οι αποδόσεις του καρπού. Η Oleista επισημαίνει ότι η μεγάλη ποσότητα ελιάς στα δέντρα δεν σημαίνει αυτομάτως αντίστοιχα μεγάλη παραγωγή λαδιού. Οι βροχές, η υγρασία, οι θερμοκρασίες του Σεπτεμβρίου και του Οκτωβρίου και η τελική ελαιοπεριεκτικότητα μπορούν να αλλάξουν αισθητά τα πραγματικά μεγέθη της σοδειάς.
Πόσο είναι η τιμή ανά λίτρο
Υπάρχει, πάντως, μία τεχνική λεπτομέρεια: οι συναλλαγές μεταξύ παραγωγών, συνεταιρισμών και εμπόρων γίνονται κατά κανόνα σε ευρώ ανά κιλό και όχι ανά λίτρο.
Επειδή ένα λίτρο ελαιόλαδου ζυγίζει περίπου 0,91-0,92 κιλά, μια τιμή παραγωγού:
3,80 ευρώ/κιλό αντιστοιχεί περίπου σε 3,50 ευρώ το λίτρο
4,00 ευρώ/κιλό σε περίπου 3,65-3,70 ευρώ το λίτρο
4,20 ευρώ/κιλό σε περίπου 3,85 ευρώ το λίτρο
4,40 ευρώ/κιλό σε περίπου 4 ευρώ το λίτρο
Άρα, με τα σημερινά δεδομένα, το βασικό σενάριο για τη φετινή σοδειά μεταφράζεται χονδρικά σε 3,50 έως 3,85 ευρώ ανά λίτρο σε επίπεδο παραγωγού, πριν φυσικά προστεθούν τυποποίηση, συσκευασία, μεταφορικά, εμπορικά περιθώρια και ΦΠΑ μέχρι το προϊόν να φτάσει στο ράφι.
Το τοπίο θα γίνει πολύ πιο καθαρό μέσα στον Οκτώβριο. Τότε θα υπάρχει η επίσημη ισπανική πρόβλεψη, αλλά κυρίως θα αρχίσουν να εμφανίζονται οι πρώτες πραγματικές αποδόσεις στα ελαιοτριβεία. Αυτές, περισσότερο από τις σημερινές εκτιμήσεις για τον αριθμό των καρπών στα δέντρα, θα κρίνουν τελικά αν τα περίπου 4 ευρώ θα αποτελέσουν το σημείο ισορροπίας της φετινής αγοράς.
