Μέτρα για τη στήριξη των αγροτών απέναντι στην απότομη αύξηση του κόστους λιπασμάτων παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο την ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας της γηραιάς ηπείρου, στο πλαίσιο του πρόσφατα ανακοινωθέντος Σχεδίου Δράσης για τα Λιπάσματα.
Τους τελευταίους μήνες, οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα έχουν οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των τιμών των λιπασμάτων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης, η Επιτροπή προτείνει δύο συγκεκριμένα βραχυπρόθεσμα μέτρα.
Πρώτον, παρέχει οικονομική ανακούφιση στους αγρότες που χρειάζονται να αγοράσουν λιπάσματα για να εξασφαλίσουν τις επόμενες καλλιέργειές τους. Τις επόμενες εβδομάδες, η Επιτροπή σκοπεύει να κινητοποιήσει συνολικά 540 εκατομμύρια ευρώ. Προ ημερών, εξάλλου, πρότεινε την ενίσχυση του γεωργικού αποθεματικού με επιπλέον 300 εκατομμύρια ευρώ από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για το 2026, πέρα από τα ήδη διαθέσιμα κονδύλια. Τα κράτη μέλη θα μπορούν να συμπληρώσουν το ποσό αυτό με εθνική χρηματοδότηση έως και 200%, ανεβάζοντας τη συνολική διαθέσιμη στήριξη έως και στα 1,5 δισεκατομμύρια ευρώ.
Δεύτερον, η Επιτροπή προτείνει στοχευμένες τροποποιήσεις στην Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), ώστε τα κράτη μέλη να μπορούν να παρέχουν ταχύτερη και πιο ευέλικτη στήριξη στους αγρότες για την πρόσβαση σε λιπάσματα.
Τα μέτρα περιλαμβάνουν: νέο πρόγραμμα ρευστότητας στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης για στήριξη σε περιόδους κρίσης, δυνατότητα στα κράτη μέλη να καταβάλουν νωρίτερα τις άμεσες ενισχύσεις στους αγρότες, δυνατότητα προσαρμογής των προϋπολογισμών άμεσων ενισχύσεων για το 2027.
Το νέο πρόγραμμα ρευστότητας μπορεί να συγχρηματοδοτηθεί έως και κατά 65% από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (EAFRD) και να αξιοποιήσει αδιάθετα κονδύλια που διαφορετικά θα χάνονταν. Τα κράτη μέλη μπορούν να προσθέσουν εθνική χρηματοδότηση έως και 200%. Για την ταχεία εφαρμογή και τη μείωση της γραφειοκρατίας, η ενίσχυση είναι δυνατόν να χορηγείται ως σταθερό ποσό ανά εκτάριο μέσω των Στρατηγικών Σχεδίων της ΚΑΠ.
Όσον αφορά τις πρόωρες άμεσες πληρωμές, τα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να τις καταβάλλουν πριν από τις 16 Οκτωβρίου, με αυξημένο ποσοστό προκαταβολής, βοηθώντας τους αγρότες να βελτιώσουν τη ρευστότητά τους.
Τέλος, η πρόταση παρέχει πρόσθετη ευελιξία στα κράτη μέλη για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων των υψηλών τιμών των λιπασμάτων μέσω προσαρμογών στις κατανομές των άμεσων ενισχύσεων για το 2027.
Οι προτεινόμενες νομοθετικές τροποποιήσεις της ΚΑΠ θα διαβιβαστούν στο Ευρωκοινοβούλιο και στο Συμβούλιο της ΕΕ για έγκριση. Η πρόταση για το γεωργικό αποθεματικό και τη συνολική οικονομική στήριξη ύψους 540 εκατ. ευρώ θα τεθεί προς ψήφιση στα κράτη μέλη στην Επιτροπή Κοινής Οργάνωσης των Αγορών. Εφόσον εγκριθεί, η τελική υιοθέτησή της προγραμματίζεται για τα τέλη Ιουλίου 2026.
Η Επιτροπή θα συνεχίσει να εφαρμόζει το Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα με στόχο τη μείωση της έκθεσης των αγροτών σε μελλοντικές κρίσεις και την ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας, της στρατηγικής αυτονομίας και της ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα στοχεύσει στη στήριξη των αγροτών απέναντι στην αύξηση του κόστους και τις ελλείψεις λιπασμάτων, την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής και τη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από τις εισαγωγές. Συνδυάζει άμεσα μέτρα στήριξης για τη διασφάλιση προσιτών τιμών και επάρκειας εφοδιασμού με μακροπρόθεσμες δράσεις για την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, τη βελτίωση της ανθεκτικότητας της εφοδιαστικής αλυσίδας και την επιτάχυνση της μετάβασης σε βιολογικής προέλευσης, χαμηλών εκπομπών άνθρακα και κυκλικά λιπάσματα.
