Οι αναφορές που διέρρευσαν από την πλευρά του Ιράν σχετικά με συμφωνία με τις ΗΠΑ δεν αντιπροσωπεύουν όσα έχουν συμφωνηθεί, υπογράμμισε σε οργισμένο μήνυμά του ο Ντόναλντ Τραμπ. Με εκατέρωθεν δηλώσεις και διαρροές παραμένει ασαφές το αν υπάρχει ουσιαστική συμφωνία, ποιο είναι το πλαίσιό της και πότε θα υπογραφεί.
«Αυτά που είπαν, συμπεριλαμβανομένης της αδύναμης και αξιολύπητης δήλωσής τους περί συμφωνίας, δεν έχουν καμία σχέση με την αλήθεια. Πολύ άτιμοι άνθρωποι. Μαζί τους δεν μπορείς να διαπραγματεύεσαι καλόπιστα. ΑΠΙΣΤΕΥΤΟ!», έγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος στο Truth Social.
Καλό για την Τεχεράνη είναι να «σοβαρευτεί και γρήγορα», πρόσθεσε.
Στη συνέχεια, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αργτσί δήλωσε στο Χ ότι το Μνημόνιο Κατανόησης του Ισλαμαμπάντ δεν ήταν ποτέ πιο κοντά στην ολοκλήρωσή του, καλώντας τα ΜΜΕ να αποφεύγουν εικασίες σχετικές με το περιεχόμενό του, μέχρι αυτό να οριστικοποιηθεί. Σύμφωνα με την υπεύθυνη και διαφανή προσέγγισή μας, όλες οι λεπτομέρειες θα κοινοποιηθούν στο κοινό την κατάλληλη στιγμή, πρόσθεσε.
Νωρίτερα σήμερα, το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Mehr έδωσε στη δημοσιότητα ένα σχέδιο συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, περιλαμβανομένου του Λιβάνου.
Παράλληλα, δυτικά μέσα μετέδωσαν πως το μνημόνιο μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης για τον τερματισμό του πολέμου στον Κόλπο μπορεί να υπογραφεί ακόμα και την Κυριακή στη Γενεύη. Αντίθετα, το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars, επικαλούμενο πηγή που πρόσκειται στην ιρανική διαπραγματευτική ομάδα, μετέδωσε ότι αυτές οι αναφορές είναι ψευδείς.
Την ίδια ώρα, το Sky News, επικαλούμενο ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, αναφέρει ότι η πιθανή προκαταρκτική συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν εξετάζεται εσωτερικά και από τις δύο πλευρές.
Συμφωνία επί της αρχής
Νωρίτερα ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι συνομιλίες με την Τεχεράνη έχουν οδηγήσει σε συμφωνία επί της αρχής, η οποία έχει εγκριθεί από την ανώτατη ιρανική ηγεσία, ενώ ιρανικά μέσα μεταδίδουν ότι υπάρχει πρόοδος στις διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο χωρών.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου, ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε σε μνημόνιο κατανόησης (memorandum of understanding, MoU) που αποτελεί «πολύ καλή συμφωνία για να τερματιστεί ο πόλεμος με το Ιράν», προσθέτοντας πως, «αφού οριστικοποιηθούν τα έγγραφα», θα υπογραφούν «τις προσεχείς ημέρες, ίσως στην Ευρώπη». Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε επίσης ότι ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Μοτζταμπά Χαμενεΐ την έχει ήδη επικυρώσει.
«Τελειώσαμε τον πόλεμο με το Ιράν σήμερα και συμφώνησαν να μην αποκτήσουν ποτέ πυρηνικά όπλα, κάτι στο οποίο επιμείναμε. Αυτός ήταν ο σκοπός. Αυτός ήταν το 95% και το έκαναν με τον πιο ισχυρό τρόπο που μπορείς να το κάνεις», ανέφερε ο Τραμπ.
Τι περιλαμβάνει
Ο Τραμπ δεν έδωσε καμιά λεπτομέρεια για το περιεχόμενο του υποτιθέμενου συμβιβαστικού κειμένου των δύο πλευρών, ωστόσο, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλείται το Axios, η συμφωνία-μνημόνιο προβλέπει άμεση εκεχειρία 60 ημερών που θα καλύψει και το μέτωπο του Λιβάνου, ώστε να αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις σχετικά με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και τον έλεγχο του εμπλουτισμένου ουρανίου.
Σε ό,τι αφορά το επίμαχο θέμα των Στενών του Ορμούζ, προβλέπεται η άμεση επαναλειτουργία τους, παράλληλα με τη δέσμευση των ΗΠΑ να τερματίσουν άμεσα τον ναυτικό αποκλεισμό σε βάρος του Ιράν με στόχο την εξομάλυνση των παγκόσμιων ενεργειακών ροών.
Η εξέλιξη, αν επιβεβαιωθεί, θα επιλύσει τη τρέχουσα γεωπολιτική αβεβαιότητα, μετά από μήνες εντάσεων και στρατιωτικών συγκρούσεων που απείλησαν να οδηγήσουν σε γενικευμένη ανάφλεξη τη Μέση Ανατολή.
Εκεχειρία 60 ημερών και διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά
Αναλυτικότερα, σύμφωνα με το Axios, το προσχέδιο της συμφωνίας προβλέπει την επέκταση της υφιστάμενης εκεχειρίας για δύο ακόμη μήνες, συμπεριλαμβανομένου του μετώπου του Λιβάνου. Στο διάστημα αυτό, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη θα επιχειρήσουν να καταλήξουν σε μια δεύτερη, πιο λεπτομερή και δεσμευτική συμφωνία που θα αφορά αποκλειστικά στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Παρότι το μνημόνιο περιλαμβάνει γενικές κατευθύνσεις για τη διαχείριση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει η Ισλαμική Δημοκρατία, οι ουσιαστικές αποφάσεις για το πυρηνικό ζήτημα μετατίθενται σε επόμενο στάδιο.
Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι μία από τις επιλογές που εξετάζονται είναι η μείωση του βαθμού εμπλουτισμού του ουρανίου εντός του Ιράν υπό την εποπτεία επιθεωρητών του ΟΗΕ ώστε να εξαλειφθούν οι ανησυχίες περί στρατιωτικής χρήσης του υλικού.
Βασική απαίτηση της Ουάσιγκτον παραμένει η δέσμευση της Τεχεράνης ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα.
Άμεση λύση για το Ορμούζ
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της συμφωνίας αφορά τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Το κείμενο προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία της ναυσιπλοΐας χωρίς περιορισμούς ή πρόσθετες χρεώσεις, ενώ εντός 30 ημερών η κίνηση των πλοίων θα πρέπει να έχει επανέλθει στα προπολεμικά επίπεδα.
Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ δεσμεύονται να τερματίσουν τον ναυτικό αποκλεισμό που είχαν επιβάλλει στην περιοχή, ανοίγοντας τον δρόμο για την ομαλοποίηση των ενεργειακών ροών και τη σταθεροποίηση των διεθνών αγορών.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη θεωρείται κρίσιμη για την παγκόσμια οικονομία, καθώς η ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ επηρεάζει άμεσα τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου σε διεθνές επίπεδο.
Άρση κυρώσεων με αντάλλαγμα τη συμμόρφωση της Τεχεράνης
Παράλληλα, το σχέδιο προβλέπει μηχανισμό σταδιακής χαλάρωσης των αμερικανικών κυρώσεων εις βάρος του Ιράν.
Αρχικά, η Τεχεράνη θα λάβει προσωρινές εξαιρέσεις που θα της επιτρέψουν να επανεκκινήσει τις εξαγωγές πετρελαίου για διάστημα 60 ημερών, εξασφαλίζοντας πολύτιμα έσοδα για την οικονομία της.
Η περαιτέρω άρση των κυρώσεων θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή των όρων της συμφωνίας και από τη στάση που θα τηρήσει το Ιράν στις επόμενες διαπραγματεύσεις.
Όπως αναφέρουν οι διαμεσολαβητές, δεν υπάρχει προκαθορισμένο χρονοδιάγραμμα πλήρους άρσης των κυρώσεων, καθώς κάθε βήμα θα συνδέεται με την πρόοδο που θα καταγράφεται στην εφαρμογή των συμφωνηθέντων.
Το ακανθώδες ζήτημα των δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων
Παρά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί, παραμένει ασαφής η τύχη των δισεκατομμυρίων δολαρίων ιρανικών κεφαλαίων που βρίσκονται δεσμευμένα στο εξωτερικό.
Η Τεχεράνη έχει ζητήσει να αποκτήσει άμεση πρόσβαση σε μέρος αυτών των χρημάτων με την υπογραφή της αρχικής συμφωνίας, ενώ η αμερικανική πλευρά επιμένει ότι η αποδέσμευση πρέπει να γίνεται σταδιακά και μόνο μετά από επαλήθευση της συμμόρφωσης του Ιράν.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι εξετάζεται ειδικός μηχανισμός μέσω του Κατάρ ο οποίος θα επιτρέπει στην ιρανική κυβέρνηση να χρησιμοποιήσει μέρος των δεσμευμένων κεφαλαίων αποκλειστικά για ανθρωπιστικές αγορές και εισαγωγές βασικών αγαθών.
Παρασκήνιο διαπραγματεύσεων
Σύμφωνα πάντα με το Axios, η προκαταρκτική συμφωνία φέρεται να επιτεύχθηκε έπειτα από πολύωρες διαπραγματεύσεις στην Τεχεράνη, με τη διαμεσολάβηση του Κατάρ και του Πακιστάν. Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών υπήρξαν συνεχείς επαφές μεταξύ Ιρανών αξιωματούχων και απεσταλμένων του Λευκού Οίκου.
Ωστόσο αιφνιδιασμένο φέρεται να είναι το Ισραήλ και σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου τις τελευταίες ημέρες ζητούσε επίμονα πληροφορίες από το επιτελείου του Τραμπ έσω επαφών με κύκλους της αμερικανικής κυβέρνησης.
Εφόσον το τελικό κείμενο εγκριθεί και από τις δύο πλευρές, η συμφωνία αναμένεται να λάβει την ονομασία «Συμφωνία του Ισλαμαμπάντ», λόγω του μεσολαβητικού ρόλου του Πακιστάν, κι ελπίζεται να σηματοδοτήσει την έναρξη μιας νέας φάσης στις σχέσεις Ουάσιγκτον – Τεχεράνης.
