Τις τελευταίες εβδομάδες, το Ιράν έχει κλιμακώσει δραματικά τις προσπάθειές του να σφραγίσει τις εγκαταστάσεις όπου φυλάσσονται οι ποσότητες ουρανίου που διαθέτει, κατάλληλες για την κατασκευή βομβών. Σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα του αμερικανικού CNN, κατασκευάστηκαν σήραγγες και παγιδεύτηκαν με νάρκες οι είσοδοι στις εγκαταστάσεις. Το CNN επικαλείται πέντε πηγές από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες που γνωρίζουν το ζήτημα.
Η πρόσβαση στον περίπου μισό τόνο ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού είναι πλέον πολύ πιο δύσκολη, επικίνδυνη και χρονοβόρα από ό,τι ήταν μόλις πριν από ένα μήνα, όταν ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ άφησε δημόσια να εννοηθεί ότι μπορεί να διατάξει τον αμερικανικό στρατό να το κατασχέσει, ανέφεραν οι πηγές.
Πώς επηρεάζεται η συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν
Οι νέες οχυρώσεις από τους Ιρανούς προσθέτουν ένα επιπλέον επίπεδο πολυπλοκότητας στην προτεινόμενη συμφωνία της κυβέρνησης Τραμπ με την Τεχεράνη για την απομάκρυνση και καταστροφή του ουρανίου της, και η κίνηση εγείρει ερωτήματα σχετικά με το ποιος θα αναλάβει το επικίνδυνο έργο της εξόρυξής του.
Η διπλωματική αντιπροσωπεία του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα για σχολιασμό, και ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε σε ερωτήσεις του CNN.
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η εξασφάλιση του υλικού αποτελεί προτεραιότητα για τις ΗΠΑ στις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου και το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, το οποίο το Ιράν έχει ουσιαστικά κλείσει.
Και σύμφωνα με έναν ανώτερο αξιωματούχο της κυβέρνησης που ενημέρωσε τους δημοσιογράφους την Παρασκευή, οι δύο πλευρές πλησιάζουν όλο και περισσότερο σε μια συμφωνία που θα απαιτεί από το Ιράν να παραδώσει το εμπλουτισμένο ουράνιο στις ΗΠΑ. Θα καταστραφεί επί τόπου και στη συνέχεια θα απομακρυνθεί από τη χώρα, σύμφωνα με τον εν λόγω αξιωματούχο.
Ωστόσο, Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν προσφέρει αντικρουόμενες εκδοχές της προσωρινής συμφωνίας και οι ακριβείς όροι της παραμένουν ασαφείς. Το υποτιθέμενο κείμενο ενός σχεδίου συμφωνίας διέρρευσε σε ένα ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων την Παρασκευή, προκαλώντας ένα ξέσπασμα οργής από τον Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ακόμα και για τους ίδιους τους Ιρανούς, ανέφεραν αρκετές από τις πηγές, η αφαίρεση του εμπλουτισμένου υλικού θα είναι πλέον δύσκολη και επικίνδυνη. Θα απαιτούσε βαρύ εξοπλισμό εκσκαφής και προσπάθειες αποναρκοθέτησης – οι οποίες είναι δύσκολες και επικίνδυνες.
«Εάν αυτή η αναφορά είναι αληθινή, σίγουρα θα περιπλέξει… την ανάκτηση του ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού (HEU)», δήλωσε ο Σκοτ Ρόκερ, ο οποίος ήταν επικεφαλής του Γραφείου Απομάκρυνσης Πυρηνικού Υλικού της Εθνικής Διοίκησης Πυρηνικής Ασφάλειας από το 2017 έως το 2021.
Θα μπορούσε επίσης να προσφέρει μια ευκαιρία στο Ιράν να θολώσει τις προσπάθειές του για συμμόρφωση.
Εάν οι διαπραγματευτές «απαιτήσουν από το Ιράν να φέρει ολόκληρο το απόθεμα σε μια κεντρική τοποθεσία για επαλήθευση και τελικά να αφαιρέσει ή να αναμείξει το υλικό», αυτό θα μετατόπιζε την ευθύνη εξ ολοκλήρου στην Τεχεράνη για το θέμα της πρόσβασης και της «παροχής του πλήρους αποθέματος» εμπλουτισμένου ουρανίου, δήλωσε ο Ρόκερ.
Ωστόσο, «σε αυτό το σενάριο, θα ανησυχούσα ότι το Ιράν θα ισχυριζόταν ότι κάποιο μέρος του HEU ήταν μη προσβάσιμο», δήλωσε ο Ρόκερ. Και συμπλήρωση ότι σε μία τέτοια εξέλιξη από πλευράς ΗΠΑ «δεν θα είχαμε πλήρη εμπιστοσύνη ότι το Ιράν δεν θα μπορούσε να διατηρήσει την πρόσβαση σε αυτό κάποια στιγμή στο μέλλον».
Η διεθνής κοινότητα πιστεύει ότι το μεγαλύτερο μέρος του αποθέματος βρίσκεται πίσω από κατεστραμμένες σήραγγες στο πυρηνικό συγκρότημα του Ισφαχάν στο κεντρικό Ιράν, με κάποιο επιπλέον υλικό να φυλάσσεται σε άλλες τοποθεσίες.
Στα μέσα Μαΐου, ο στρατός ήταν έτοιμος να διεξάγει μια επιχείρηση για την κατάσχεση του πυρηνικού υλικού που τελικά κρίθηκε ότι ήταν πολύ υψηλού κινδύνου, όπως έχει αναφέρει σε παλιότερα ρεπορτάζ του το CNN.
Αλλά στο διάστημα που μεσολάβησε από τότε, το Ιράν έχει μόνο ενισχύσει περαιτέρω τις τοποθεσίες όπου πιστεύεται ότι είναι θαμμένο υπόγεια το ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού του.
Ο Τραμπ έχει αναγνωρίσει στο παρελθόν την επικίνδυνη φύση της ανάκτησης του ουρανίου με τη βία και εξέφρασε σκεπτικισμό σε μια εμφάνισή του τον Μάιο στο Fox News ότι οι Ιρανοί θα μπορούσαν ποτέ να έχουν πρόσβαση και να ανακτήσουν το θαμμένο πυρηνικό υλικό χωρίς να εντοπιστεί από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες.
«Γνωρίζουμε ακριβώς τι συμβαίνει», είπε ο Τραμπ στον παρουσιαστή του Fox, Σον Χάνιτι, για την τοποθεσία. «Κανείς δεν έχει καν πλησιάσει».
Αλλά μιλώντας δημόσια σε δηλώσεις του για το ουράνιο ως πιθανό στόχο,ο πρόεδρος των ΗΠΑ ενδέχεται να έδωσε στο Ιράν έναν επιπλέον λόγο να θωρακίσει καλύτερα τα δικά του περιουσιακά στοιχεία.
Πώς θα μπορούσε να γίνει η «καταστροφή» του ουρανίου για την οποία μιλά ο Τραμπ
Ακόμη και αν η συμφωνία μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον υπογραφεί την ερχόμενη εβδομάδα, αναμένονται πρόσθετες τεχνικές διαπραγματεύσεις για να καθοριστούν οι λεπτομέρειες σχετικά με το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Η απομάκρυνση του ουρανίου από τη χώρα πιθανότατα θα απαιτούσε την ανάπτυξη μιας εξειδικευμένης κινητής εγκατάστασης ουρανίου, η οποία θα οργανωθεί υπό την Εθνική Διοίκηση Πυρηνικής Ασφάλειας στο Εθνικό Εργαστήριο Όουκ Ριτζ του Τενεσί. Το CNN έχει μεταδώσει ότι οι κορυφαίοι διαπραγματευτές των ΗΠΑ Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ επισκέφθηκαν το εργαστήριο νωρίτερα αυτόν τον μήνα.
Αλλά ακόμη και οι κορυφαίοι εμπειρογνώμονες απομάκρυνσης πυρηνικών όπλων στον κόσμο θα χρειαστούν σημαντικό χρόνο για να ολοκληρώσουν το έργο τους ενώ ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι η απομάκρυνση θα διαρκέσει τουλάχιστον δύο εβδομάδες για να ολοκληρωθεί.
