Η γερμανική κυβέρνηση αναζητεί, μετά την πιθανή διακοπή παράδοσης και μεταστάθμευσης των αμερικανικών πυραύλων κρουζ σε γερμανικό έδαφος, έναν πιθανό αντικαταστάτη.
Θα μπορούσε να τον βρει στην Τουρκία, όπου η αμυντική βιομηχανία σημειώνει προόδους, σημειώνει η γερμανική εφημερίδα Die Welt.
Οι δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών θεωρούν ότι η Ρωσία θα μπορούσε, σε λίγα χρόνια, να είναι σε θέση να επιτεθεί σε ευρωπαϊκό έδαφος του ΝΑΤΟ.
Αν και σύμφωνα με εκπρόσωπο του γερμανικού υπουργείου Άμυνας, τα σχέδια για την ανάπτυξη αμερικανικών πυραύλων cruise, παραμένουν στο τραπέζι και δεν έχουν εγκαταλειφθεί, το ενδεχόμενο να μην προχωρήσει τελικά η εγκατάστασή τους δεν επιτρέπει εφησυχασμό.
Οι συγκεκριμένοι πύραυλοι, με δυνατότητα πλήγματος σε μεγάλες αποστάσεις και υψηλή ακρίβεια, θεωρούνται κρίσιμο εργαλείο στρατηγικής αποτροπής, έναντι της Ρωσίας.
Τα ευρωπαϊκά κράτη θέλουν να δείξουν ότι αν υποστούν επίθεση, αυτό θα είχε μεγάλες συνέπειες για τη Ρωσία. Γι’ αυτό οι ΗΠΑ θα έπρεπε να σταθμεύσουν συμβατικά όπλα ακριβείας με μεγάλη εμβέλεια στη Γερμανία.
Με αυτά, το ΝΑΤΟ θα μπορούσε, σε περίπτωση επίθεσης, να ανταποδώσει το χτύπημα και να πλήξει στόχους στη Ρωσία, για παράδειγμα κέντρα διοίκησης, αεροπορικές βάσεις ή γέφυρες.
Αυτή η ικανότητα για τέτοια πλήγματα ονομάζεται, στη στρατιωτική αργκό, «deep strike capability», και υποτίθεται ότι θα αποθαρρύνει τον αντίπαλο από το να επιτεθεί, επειδή οι συνέπειες θα ήταν σοβαρές. Αλλά ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται -προς το παρόν- να ανατρέπει το σχέδιο του προκατόχου του Τζο Μπάιντεν.
Οι εναλλακτικές της Γερμανίας βρίσκονται στην Τουρκία
Τώρα η γερμανική ομοσπονδιακή κυβέρνηση αναζητεί άλλες επιλογές — και μία από αυτές βρίσκεται στην Τουρκία. Όπως αναφέρει η Die Welt, το Βερολίνο επιχειρεί να αποκτήσει πρόσβαση στους νέους τουρκικούς διηπειρωτικούς, βαλλιστικούς πυραύλους Yildirimhan και στους μεγάλου βεληνεκούς Tayfun Block-4.
Κατά συνέπεια, μια πιθανή συμφωνία στο περιβάλλον της ετήσιας συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ, που θα γίνει φέτος 7 και 8 Ιουλίου στην Άγκυρα, θα μπορούσε κάλλιστα να ανακοινωθεί μέχρι τότε ή αμέσως μετά.
Από τουρκικούς κυβερνητικούς κύκλους έχει διαρρεύσει ότι μια τέτοια συνεργασία είναι ρεαλιστική. Αυτό είναι μια αξιοσημείωτη εξέλιξη. Διότι οι προηγούμενες ομοσπονδιακές κυβερνήσεις ήταν συγκρατημένες όταν επρόκειτο για αμυντικές συνεργασίες με την Άγκυρα.
Στον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχουν πουληθεί, εδώ και 23 χρόνια που κυβερνά, κάθε είδους γερμανικά όπλα. Όχι όμως το αντίστροφο. Δηλαδή τουρκικά όπλα δεν έχουν πουληθεί στη Γερμανία. Οι καιροί όμως έχουν αλλάξει. Και αυτό είναι το εντυπωσιακό.
Η αναβάθμιση των τουρκικών όπλων
Σήμερα τουρκικά προϊόντα υψηλής τεχνολογίας απολαμβάνουν υψηλό κύρος, όπως τα drones Bayraktar, που έγιναν παγκοσμίως γνωστά στην αρχή του πολέμου της Ουκρανίας.
Ένα άλλο παράδειγμα: Η Turkish Aerospace Industries (ΤΑΙ) ανέπτυξε σε συνεργασία με τη βρετανική επιχείρηση BAE Systems το μαχητικό αεροσκάφος stealth Kaan, για το οποίο η Ισπανία έδειξε πρόσφατα ενδιαφέρον.
Η Τουρκία μάλιστα πρόσφατα παρουσίασε (ως μοντέλο σε έκθεση) έναν τουρκικής σχεδίασης κινητήρα για το Kaan, ώστε να ανεξαρτητοποιηθεί πλήρως από δυτικά εμπόδια στην απόκτηση αμερικανικού ή ευρωπαϊκού κινητήρα. Ένα εγχείρημα εξαιρετικά φιλόδοξο, καθώς το Kaan έχει πετάξει δοκιμαστικά αλλά με αμερικανικό κινητήρα.
Ο Ερντογάν εργάζεται εδώ και καιρό για να καθιερώσει τη χώρα του ως ισότιμο αλλά και αναντικατάστατο παίκτη της ασφάλειας και της άμυνας. Οι Ευρωπαίοι αναζητούν στρατιωτική αυτονομία και την προσφέρει ως τέλεια ευκαιρία.
Υπό ποιους όρους θα προέκυπτε μια τέτοια συμφωνία και τι θα μπορούσαν να προσφέρουν τα νέα τουρκικά οπλικά συστήματα, πάντως, είναι ακόμη εντελώς ανοιχτό.
Ο τουρκικός πύραυλος Yildirimhan
Ο νέος Yildirimhan είναι ένας βαλλιστικός πύραυλος μεγάλου βεληνεκούς, ο οποίος σχεδιάζεται να έχει εμβέλεια έως 6.000 χιλιόμετρα. Μέσα στο ΝΑΤΟ διαθέτουν μόνο οι ΗΠΑ, η Μεγάλη Βρετανία και η Γαλλία παρόμοια συστήματα.
O νέος τουρκικός βαλλιστικός πύραυλος με προβλεπόμενη εμβέλεια 6000 χλμ Υildirimhan © Τurkiye/ΙDEF/SAHA
Ένας ακόμα τουρκικός πύραυλος, ο Anfag, παρουσιάστηκε στην έκθεση εξοπλισμών SAHA Expo στην Κωνσταντινούπολη τον Μάϊο. Στη διεθνή αμυντική βιομηχανία αυτό προκάλεσε έκπληξη. «Πολλοί στον κλάδο δεν γνώριζαν τίποτε προηγουμένως για το πρόγραμμα», λέει ο Τούρκος στρατιωτικός ειδικός Özgür Eksi, ο οποίος διαχειρίζεται την ειδική πύλη TurDef.
Η ανάπτυξη έγινε με τρόπο απόρρητο — σε στρατηγικά ευαίσθητα προγράμματα κάτι όχι ασυνήθιστο. Το Bloomberg ανέφερε, επικαλούμενο πρόσωπα εξοικειωμένα με τα σχέδια, ότι ο πύραυλος θα τεθεί σε δοκιμές το νωρίτερο στο τέλος του 2026. Μετά από αυτό θα μπορούσε να γίνει η πρώτη εκτόξευση από τη Σομαλία, όπου η Τουρκία λειτουργεί τη μεγαλύτερη στρατιωτική βάση της στο εξωτερικό και εργάζεται σε ένα διαστημοδρόμιο.
Επειδή οι πύραυλοι αυτοί μπορούν να πετάξουν χιλιάδες χιλιόμετρα, οι δοκιμές μεγάλης εμβέλειας χρειάζονται μεγάλους διαδρόμους ασφαλείας πάνω από ανοιχτή θάλασσα. Η Σομαλία είναι κατάλληλη γεωγραφικά για αυτό.
Η δυσκολία ανάπτυξης βαλλιστικών πυραύλων
Τεχνολογικά, η ανάπτυξη τέτοιων οπλικών συστημάτων είναι άκρως απαιτητική. Οι βαλλιστικοί πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς λειτουργούν σε δύο φάσεις. Πρώτα επιταχύνουν έναν κινητήρα με τεράστια ταχύτητα προς τα πάνω και μετά εγκαταλείπουν την ατμόσφαιρα. Έπειτα το όχημα επανεισόδου πετά χωρίς περαιτέρω πρόωση, με έναν κατερχόμενο βαλλιστικό ελιγμό, πριν πέσει ξανά στη Γη λόγω της βαρύτητας και πλήξει τον στόχο του.
Αυτή η επανείσοδος θεωρείται ιδιαίτερα δύσκολη. Η κεφαλή πλήττει με τεράστια ταχύτητα την ατμόσφαιρα και εκτίθεται σε μεγάλη θερμότητα και πίεση. Η Τουρκία φέρεται να έχει δοκιμάσει την τεχνολογία επανεισόδου μέχρι τώρα μόνο σε τρεις περιπτώσεις, πράγμα που σημαίνει ότι η εμπειρία της είναι σχετικά περιορισμένη.
Το αν ο τουρκικός πύραυλος θα αποδειχθεί επιτυχημένος δεν μπορεί, λοιπόν, ακόμη να ειπωθεί. «Πρέπει να περιμένουμε αν οι δοκιμές γίνουν», λέει ο Τούρκος ειδικός Özgür Eksi. Μόνο το γεγονός ότι η ανάπτυξη φαινόταν να έχει ολοκληρωθεί, το χαρακτήρισε ως αξιοσημείωτο.
Η Die Welt αναφέρει, επικαλούμενη διπλωματικούς κύκλους στο ΝΑΤΟ και στην ΕΕ, ότι το Yildirimhan θα μπορούσε το νωρίτερο, σε μικρό αριθμό, να παραδοθεί στη Γερμανία από το 2028 – αν και αυτό θεωρείται υπερβολικά αισιόδοξο.
Εν όψει του ρωσικού επανεξοπλισμού, η Ευρώπη βρίσκεται υπό μεγάλη πίεση χρόνου να κλείσει τα κενά ικανοτήτων της. Ο Eksi δεν θέλει να αποκλείσει μια γρήγορη εξέλιξη, αλλά θεωρεί αυτό το χρονοδιάγραμμα «πολύ αμφισβητήσιμο», όσο δεν υπάρχουν ούτε επιβεβαιωμένες δοκιμές ούτε σειριακή παραγωγή, λέει.
Ο πύραυλος Tayfun
Μια συμφωνία για το δεύτερο οπλικό σύστημα, για το οποίο το Βερολίνο και η Άγκυρα προφανώς μιλούν, θα ήταν, σύμφωνα με τον ειδικό, αντίθετα υλοποιήσιμη σε σχετικά πιο σύντομο χρόνο — ο Tayfun Block-4, ένας άλλος υπερηχητικός πύραυλος, αναπτύσσεται από την τουρκική επιχείρηση Roketsan. Η ακριβής εμβέλειά του δεν είναι γνωστή· ο Eksi την εκτιμά στα έως 2.000 χιλιόμετρα.
O βαλλιστικός πύραυλος Tayfun Block 4 σε αμυντική έκθεση © Χ.com
Με τον Tayfun Block-4 θα μπορούσε κανείς να εξουδετερώσει αντίπαλη υποδομή και να διαταράξει διαδικασίες, λέει ο Eksi. «Κερδίζει χρόνο.» Εννοείται: αν το ΝΑΤΟ, σε περίπτωση σύγκρουσης με τη Ρωσία, απενεργοποιούσε διαδρόμους απογείωσης ή κέντρα διοίκησης, θα μπορούσε να επιβραδύνει επιθέσεις της Ρωσίας και να κερδίσει χρόνο για τα κράτη του ΝΑΤΟ ώστε να μετακινήσουν στρατεύματα ή να οργανώσουν την άμυνα.
Η ανάπτυξή του έχει προχωρήσει πολύ περισσότερο. Η σειριακή παραγωγή του πυραύλου προγραμματίζεται για φέτος. Ο τουρκικός κατασκευαστής οχημάτων Koluman παράγει ήδη τον εκτοξευτή για το σύστημα. Η επιχείρηση συνεργάζεται με τη Mercedes-Benz και κατασκευάζει βαρέα οχήματα κοινής ωφέλειας και στρατιωτικά οχήματα.
Προσέγγιση Τουρκίας με ΕΕ
Μια συμφωνία ανάμεσα στην Άγκυρα και το Βερολίνο, καθώς και ενδεχομένως με άλλους Ευρωπαίους εταίρους, θα σήμαινε επίσης μια προσέγγιση της Τουρκίας με την ΕΕ. Ο Ερντογάν πιέζει ήδη εδώ και καιρό για προσκλήσεις σε μια σύνοδο ΕΕ-Τουρκίας.
Είναι κατανοητό ότι αυτή η απαίτηση θα εισρεύσει και στις τρέχουσες συνομιλίες. Τελευταία, μια δήλωση της επιτρόπου της ΕΕ Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχε προκαλέσει εντάσεις, επειδή δημιούργησε την εντύπωση ότι η Τουρκία, εταίρος του ΝΑΤΟ, αντιμετωπίζεται ως δυνητική απειλή. «Θα πρέπει ή έπρεπε η Τουρκία να ενωθεί με την ευρωπαϊκή ήπειρο, ώστε να μην επηρεάζεται από τη Ρωσία, την Τουρκία ή την Κίνα», είχε πει η φον ντερ Λάιεν τον Απρίλιο. Τα λόγια της οδήγησαν σε διπλωματικές αντιδράσεις.
O Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν βρέθηκε πρόσφατα στο Βερολίνο και μίλησε, στο πλαίσιο των γερμανοτουρκικών κυβερνητικών διαβουλεύσεων, μεταξύ άλλων για πολιτική ασφάλειας και άμυνας.
Το ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση φαίνεται να εξετάζει να αποκτήσει τουρκικούς πυραύλους μεγάλου και μεσαίου βεληνεκούς, συναντά σκεπτικισμό σε αρκετές χώρες. Η Ελλάδα και η Κύπρος παρακολουθούν την άνοδο της Τουρκίας σε στρατιωτικό επίπεδο εδώ και χρόνια με ανησυχία.
Και τα δύο κράτη βρίσκονται ήδη σήμερα εντός εμβέλειας τουρκικών πυραυλικών συστημάτων. Ο πρόεδρος Ερντογάν είχε αναφέρει παλαιότερα τις εκδόσεις Tayfun ως απειλή για την Ελλάδα. Οι δύο χώρες έχουν πολλές διαφορές. Η Γαλλία βρίσκεται συχνά στο πλευρό της Αθήνας, αλλά δεν βλέπει αβασάνιστα την προοπτική ενσωμάτωσης της Τουρκίας στην ΕΕ με κάποιο τρόπο που να μην συνιστά πλήρη ένταξη.
Η κυβέρνηση Ερντογάν βρίσκεται, εδώ και χρόνια, κάτω από αυστηρή ευρωπαϊκή κριτική και καταδίκη, επειδή ενεργεί αντιδημοκρατικά εναντίον τμημάτων της αντιπολίτευσης και της κοινωνίας των πολιτών και διατηρεί δεσμούς με τρομοκρατικές ομάδες όπως η Χαμάς.
Πίσω από τα παρασκήνια θα έπρεπε, επομένως, να παίξει ρόλο και το ερώτημα αν, ανεξάρτητα από την Ευρώπη, θα θέλει κανείς στο μέλλον να μπει σε σύμπραξη με έναν εταίρο, του οποίου τα συμφέροντα δεν συμπίπτουν πάντα με εκείνα της ΕΕ.
Από την οπτική του Βερολίνου, με φόντο τον ρωσικό επανεξοπλισμό και την απειλή από τη Μόσχα, μια επωφελής συνεργασία με την Τουρκία είναι ίσως το μικρότερο κακό.
