Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν αντιμετωπίζει προκλήσεις. Περισσότερα από τέσσερα χρόνια μετά την εισβολή στην Ουκρανία, η Ρωσία εμφανίζει ολοένα και περισσότερα σημάδια κοινωνικής και οικονομικής κόπωσης. Σύμφωνα με τη Le Figaro, ο πόλεμος επιβαρύνει την καθημερινότητα των πολιτών, χωρίς ωστόσο να μεταβάλλει τη στάση του Πούτιν απέναντι στη σύγκρουση.
Παράλληλα το Κίεβο μεταφέρει τον πόλεμο στην καρδιά της Ρωσίας με τα ουκρανικά drones να δοκιμάζουν τις αντοχές του Κρεμλίνου. Ο πόλεμος φθοράς να φέρνει τον Πούτιν μπροστά σε νέα διλήμματα, με τηνΕυρώπη και το ΝΑΤΟ να βλέπουν αυξημένο κίνδυνο κλιμάκωσης από τη Ρωσία μπροστά στα αυξανόμενα αδιέξοδα.
Ο Πούτιν και η βιτρίνα της Μόσχας κρύβει μια διαφορετική πραγματικότητα
Η εικόνα που αντικρίζει κανείς στο κέντρο της Μόσχας δύσκολα παραπέμπει σε μια χώρα που βρίσκεται στον πέμπτο χρόνο πολέμου. Τα εστιατόρια είναι γεμάτα, οι δρόμοι φωτισμένοι και τα πολυτελή αυτοκίνητα κυριαρχούν στους κεντρικούς άξονες της ρωσικής πρωτεύουσας. Ωστόσο, σύμφωνα με τη Le Figaro, αυτή η εικόνα ευημερίας δεν αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα που βιώνει η υπόλοιπη Ρωσία.
Η επαρχία αντιμετωπίζει αυξανόμενες οικονομικές δυσκολίες, ενώ ο πληθωρισμός έχει εξανεμίσει τα αυξημένα εισοδήματα που είχαν αποκομίσει εργαζόμενοι στη στρατιωτική και αμυντική βιομηχανία. Παράλληλα, οι περιορισμοί στο διαδίκτυο, οι συχνότερες επιθέσεις ουκρανικών drones και η έλλειψη προοπτικής για το τέλος της σύγκρουσης ενισχύουν το αίσθημα κόπωσης στην κοινωνία.
Ο Πούτιν σε έναν πόλεμο χωρίς ορατό τέλος
Η διάρκεια της λεγόμενης «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης» έχει πλέον ξεπεράσει τόσο τον Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο όσο και τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, γεγονός με ιδιαίτερο συμβολισμό για τους Ρώσους. Πολλοί είχαν πιστέψει ότι η εισβολή θα ολοκληρωνόταν γρήγορα, όπως συνέβη στην Κριμαία ή στη Συρία, όμως πλέον η σύγκρουση μοιάζει να έχει εγκλωβίσει τόσο την πολιτική ηγεσία όσο και την κοινωνία.
Οι πρόσφατες επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις προκάλεσαν προβλήματα στον ανεφοδιασμό καυσίμων, ουρές στα πρατήρια και δυσλειτουργίες στις μεταφορές. Η Κριμαία αντιμετωπίζει σημαντικές δυσκολίες στις συγκοινωνίες, ενώ οι τουριστικές κρατήσεις έχουν υποχωρήσει αισθητά. Παρά τις εξελίξεις αυτές, ο Πούτιν συνεχίζει να διαβεβαιώνει ότι η Ρωσία θα πετύχει όλους τους στρατηγικούς της στόχους.
Η κοινωνία σκληραίνει όσο αυξάνεται η αβεβαιότητα
Σύμφωνα με αναλυτές του Ινστιτούτου Levada, οι ουκρανικές επιθέσεις έχουν αυξήσει τόσο τον φόβο όσο και την επιθετικότητα της κοινής γνώμης. Παρότι η πλειονότητα των πολιτών εξακολουθεί να επιθυμεί ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, ενισχύεται και το ποσοστό όσων ζητούν πιο αποφασιστική στρατιωτική απάντηση απέναντι στην Ουκρανία.
Την ίδια στιγμή, οι σκληροπυρηνικές φωνές στο εσωτερικό του καθεστώτος αποκτούν μεγαλύτερη επιρροή, προωθώντας ακόμη και σενάρια περαιτέρω στρατιωτικής κλιμάκωσης. Ωστόσο, ο Ρώσος πρόεδρος εξακολουθεί να αποφεύγει ακραίες επιλογές, παρά την αυξανόμενη πίεση από εθνικιστικούς κύκλους.
Πούτιν: Δημοφιλής παρά τη φθορά του πολέμου
Παρά τη μείωση της εμπιστοσύνης προς την κυβέρνηση και τη Δούμα, η προσωπική δημοτικότητα του Πούτιν παραμένει υψηλή, καθώς πολλοί Ρώσοι εξακολουθούν να θεωρούν ότι αποτελεί τον μοναδικό εγγυητή της σταθερότητας. Ταυτόχρονα, όμως, εντείνονται οι ανησυχίες για πιθανή νέα επιστράτευση, ενώ οι φήμες περί αυστηρότερων οικονομικών μέτρων και ακόμη και κατάσχεσης τραπεζικών καταθέσεων ενισχύουν το κλίμα ανασφάλειας.
Το Κρεμλίνο παραμένει εξαιρετικά αδιαφανές ως προς τις εσωτερικές του ισορροπίες, ενώ πληροφορίες κάνουν λόγο για διαφωνίες μεταξύ των υπηρεσιών ασφαλείας και άλλων κέντρων εξουσίας σχετικά με τη διαχείριση του πολέμου και των πολιτικών εξελίξεων.
Σύμφωνα με τη Le Figaro, η Ρωσία εισέρχεται σε μια περίοδο όπου η κοινωνική κόπωση, οι οικονομικές πιέσεις και η αβεβαιότητα αυξάνονται σταθερά. Παρ’ όλα αυτά, δεν διαφαίνεται προς το παρόν οργανωμένη αμφισβήτηση του Κρεμλίνου, καθώς σημαντικό μέρος της κοινωνίας εξακολουθεί να στρέφεται στον Πούτιν, προσδοκώντας ότι ο ίδιος θα δώσει τελικά λύση σε έναν πόλεμο που δείχνει να μην έχει ορατό τέλος.
Ευρώπη και ΝΑΤΟ βλέπουν αυξημένο κίνδυνο κλιμάκωσης από τη Ρωσία
Περισσότερα από τέσσερα χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Ευρώπη εμφανίζεται ολοένα και πιο ανήσυχη για τις επόμενες κινήσεις της Μόσχας. Παρότι η Ρωσία δεν έχει καταφέρει να επιτύχει τους αρχικούς στρατιωτικούς της στόχους, η επιθετική της στάση δεν έχει ατονήσει. Σύμφωνα με τη Le Figaro, αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και αναλυτές εκτιμούν ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν, αντί να αναζητήσει μια διέξοδο από τον πόλεμο, ενδέχεται να επιλέξει την περαιτέρω κλιμάκωση προκειμένου να δικαιολογήσει τη στρατηγική που ακολουθεί από το 2022.
Η ανησυχία των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων δεν περιορίζεται πλέον μόνο στην Ουκρανία. Όπως επισημαίνει η Le Figaro, το ενδεχόμενο η Ρωσία να επιχειρήσει να δοκιμάσει την αποφασιστικότητα του ΝΑΤΟ θεωρείται πλέον ένα ρεαλιστικό σενάριο. Ορισμένοι διπλωμάτες εκφράζουν τον φόβο ότι ο Πούτιν, πιεζόμενος από τις δυσκολίες στο ουκρανικό μέτωπο, θα μπορούσε να επιχειρήσει μια περιορισμένη στρατιωτική ενέργεια εναντίον κράτους-μέλους της Συμμαχίας, προκειμένου να διαπιστώσει την ταχύτητα και την ενότητα της δυτικής αντίδρασης.
Παράλληλα, οι στρατιωτικές υπηρεσίες του ΝΑΤΟ εκτιμούν ότι η Ρωσία θα μπορούσε να ανακτήσει σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες έως το 2029. Η εκτίμηση αυτή έχει οδηγήσει τις ευρωπαϊκές χώρες στην επιτάχυνση των αμυντικών τους σχεδιασμών, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται πιο επιφυλακτικές ως προς τον ρόλο τους στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Οι ευρωπαϊκοί στρατοί δεν εξετάζουν μόνο το ενδεχόμενο μιας συμβατικής στρατιωτικής σύγκρουσης. Μεγάλη ανησυχία προκαλούν και τα σενάρια υβριδικού πολέμου, όπως κυβερνοεπιθέσεις, εκστρατείες παραπληροφόρησης, εργαλειοποίηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και προσπάθειες αποσταθεροποίησης μέσω των ρωσόφωνων πληθυσμών στις χώρες της Βαλτικής. Σύμφωνα με Γάλλους στρατιωτικούς αξιωματούχους, στόχος τέτοιων επιχειρήσεων θα ήταν να καθυστερήσουν τις πολιτικές αποφάσεις και να δοκιμάσουν τη συνοχή της Συμμαχίας πριν από οποιαδήποτε στρατιωτική αντίδραση.
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλούν οι χώρες της Βαλτικής, αλλά και περιοχές στρατηγικής σημασίας, όπως το αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ και τα βόρεια θαλάσσια περάσματα. Παράλληλα, η Λευκορωσία εξακολουθεί να θεωρείται βασικός σύμμαχος του Κρεμλίνου και πιθανός μοχλός πίεσης προς την Ευρώπη, καθώς έχει ήδη διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις επιχειρήσεις κατά της Ουκρανίας.
Το ΝΑΤΟ επιταχύνει την προετοιμασία του απέναντι σε συμβατικές και υβριδικές απειλές
Την ίδια στιγμή, στη Ρωσία ενισχύεται η επιρροή των πιο σκληροπυρηνικών κύκλων, οι οποίοι ζητούν ακόμη πιο επιθετική απάντηση στα ουκρανικά πλήγματα εναντίον ρωσικού εδάφους. Ορισμένες ακραίες φωνές φτάνουν ακόμη και στο σημείο να εισηγούνται τη χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων, επαναφέροντας στο προσκήνιο τη ρητορική της πυρηνικής αποτροπής που η Μόσχα χρησιμοποιεί συχνά ως μέσο πίεσης προς τη Δύση.
Παρά τις διαβεβαιώσεις του ΝΑΤΟ ότι διαθέτει επιχειρησιακά σχέδια ικανά να προστατεύσουν κάθε κράτος-μέλος, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θεωρούν ότι ο κίνδυνος δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί. Η ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος, η επιτάχυνση των εξοπλισμών και η προετοιμασία απέναντι σε κάθε μορφή απειλής αποτελούν πλέον βασικές προτεραιότητες, καθώς η αβεβαιότητα γύρω από τις επόμενες κινήσεις του Πούτιν εξακολουθεί να κυριαρχεί στις στρατηγικές εκτιμήσεις της Δύσης.
Η στρατηγική φθοράς της Ουκρανίας αυξάνει την πίεση στον Πούτιν
Παρά τη μακρά διάρκεια του πολέμου, η Ουκρανία δείχνει ότι μπορεί πλέον να επιβάλει έναν πόλεμο φθοράς στη Ρωσία, μεταφέροντας το κόστος της σύγκρουσης βαθιά στο ρωσικό έδαφος. Σύμφωνα με τη Le Figaro, η εικόνα έχει διαφοροποιηθεί αισθητά σε σχέση με τα πρώτα χρόνια της εισβολής, όταν η στρατιωτική υπεροχή της Μόσχας θεωρούνταν αδιαμφισβήτητη. Σήμερα, οι συνεχείς επιθέσεις ουκρανικών drones σε στρατηγικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, η πίεση στις ρωσικές υποδομές και οι αυξανόμενες απώλειες στο μέτωπο δημιουργούν νέα δεδομένα για το Κρεμλίνο.
Οι ουκρανικές δυνάμεις έχουν ενισχύσει τις επιχειρησιακές τους δυνατότητες χάρη στον συνδυασμό δυτικής στρατιωτικής βοήθειας, τεχνολογικής καινοτομίας και ευέλικτης στρατηγικής. Σύμφωνα με στρατιωτικές πηγές, έχουν ανακτήσει σημαντικές εκτάσεις εδάφους, ενώ η Ουάσιγκτον εμφανίζεται περισσότερο αισιόδοξη για την πορεία του πολέμου. Παράλληλα, οι διαπραγματεύσεις παραμένουν σε αδιέξοδο, γεγονός που ενισχύει την εκτίμηση ότι η σύγκρουση θα συνεχιστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Κομβικό ρόλο στη νέα φάση του πολέμου διαδραματίζουν τα ουκρανικά drones μεγάλης εμβέλειας. Οι επιθέσεις σε διυλιστήρια, αποθήκες καυσίμων και κρίσιμες ενεργειακές υποδομές στοχεύουν να περιορίσουν την οικονομική δυνατότητα της Ρωσίας να χρηματοδοτεί τις στρατιωτικές της επιχειρήσεις. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει χαρακτηρίσει αυτές τις επιχειρήσεις ως «κυρώσεις μακράς εμβέλειας», καθώς πλήττουν έναν από τους βασικούς πυλώνες των ρωσικών εσόδων. Εκτιμάται ότι σημαντικό ποσοστό της ρωσικής δυναμικότητας διύλισης έχει τεθεί εκτός λειτουργίας, ενώ το Κίεβο σχεδιάζει τη συνέχιση των επιθέσεων σε βάθος χρόνου.
Παράλληλα, η Κριμαία βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της ουκρανικής στρατηγικής. Οι επιθέσεις κατά συστημάτων αεράμυνας και στρατιωτικών εγκαταστάσεων έχουν περιορίσει την ασφάλεια της χερσονήσου, επηρεάζοντας τόσο τις μεταφορές όσο και τον τουρισμό. Η εξέλιξη αυτή δυσκολεύει τον ανεφοδιασμό των ρωσικών δυνάμεων και αυξάνει την πίεση προς το Κρεμλίνο.
Οι ουκρανικές επιθέσεις αλλάζουν τα δεδομένα του πολέμου
Την ίδια στιγμή, οι ανθρώπινες απώλειες της Ρωσίας συνεχίζουν να αυξάνονται. Εκτιμήσεις δυτικών αναλυτών κάνουν λόγο για εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς, τραυματίες και αγνοούμενους από την έναρξη της εισβολής, ενώ η ανάγκη συνεχούς αναπλήρωσης προσωπικού έχει μειώσει αισθητά τον χρόνο εκπαίδευσης των νέων στρατιωτών. Όπως σημειώνει η Le Figaro, αρκετοί στρατιωτικοί ειδικοί θεωρούν ότι η Ουκρανία αποκτά πλέον ποιοτικό πλεονέκτημα, αξιοποιώντας καλύτερα την τεχνολογία και την εμπειρία που έχει αποκτήσει στο πεδίο των επιχειρήσεων.
Παρά τις δυσκολίες, η Ρωσία εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες, με την αμυντική της βιομηχανία να λειτουργεί σε εντατικούς ρυθμούς. Ωστόσο, τα αποθέματα εξοπλισμού και οι οικονομικοί πόροι που στήριξαν την πολεμική προσπάθεια τα προηγούμενα χρόνια εμφανίζουν σημάδια εξάντλησης, γεγονός που αυξάνει τα ερωτήματα για τη μακροπρόθεσμη αντοχή της χώρας.
Ωστόσο, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η Ουκρανία δεν διαθέτει ακόμη τις απαραίτητες στρατιωτικές δυνατότητες για την πλήρη ανακατάληψη όλων των κατεχόμενων εδαφών. Παράλληλα, παραμένει αβέβαιο ποια θα είναι η αντίδραση του Πούτιν εάν διαπιστώσει ότι οι αρχικοί στρατηγικοί του στόχοι δεν μπορούν να επιτευχθούν. Το ενδεχόμενο μιας νέας διαπραγμάτευσης συνυπάρχει με τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης, ενώ καθοριστικό παράγοντα για την εξέλιξη του πολέμου αναμένεται να αποτελέσει και η αντοχή της ρωσικής οικονομίας απέναντι στο αυξανόμενο κόστος της σύγκρουσης.
