Την άμεση κινητοποίηση της διεθνούς κοινότητας για τη διαμόρφωση ενός ενιαίου ρυθμιστικού πλαισίου γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη αξίωσε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, προκειμένου να αποτραπούν υπαρξιακές απειλές για την ανθρωπότητα από τη ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη.
«Η επιλογή που προσφέρεται δεν είναι […] ανάμεσα στην τυφλή εμπιστοσύνη στην ΤΝ και τον φόβο απέναντι σε αυτήν. Είναι ανάμεσα σε μια συνετή και οργανωμένη διακυβέρνηση ή μια παρέκκλιση αφημένη στην τύχη», υπογράμμισε ο Αντόνιο Γκουτέρες, κηρύσσοντας την έναρξη του πρώτου Παγκόσμιου Διαλόγου για τη διακυβέρνηση της ΤΝ στη Γενεύη. Το συγκεκριμένο διακυβερνητικό φόρουμ, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, επιδιώκει τον συντονισμό των κρατών-μελών και της κοινωνίας των πολιτών για τη ρύθμιση της ανάπτυξης και της χρήσης των νέων συστημάτων.
Ο επικεφαλής του ΟΗΕ έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τα συστήματα που πλέον γράφουν κώδικα, αλληλεπιδρούν στο διαδίκτυο και λαμβάνουν αποφάσεις με μειούμενη ανθρώπινη εποπτεία, τονίζοντας ότι αναπτύσσονται «με φρενήρη ταχύτητα», ξεπερνώντας τις δυνατότητες των αρμόδιων ελεγκτικών θεσμών. «Οι θεσμοί μας επινοήθηκαν για να πλαισιώσουν μηχανές που εκτελούν εντολές. Δεν είναι έτοιμοι να διαχειριστούν μηχανές που λαμβάνουν αποφάσεις. Και όταν ξεπεραστούν ορισμένα όρια, δεν μπορούν πλέον να αποκατασταθούν», εξήγησε. Αναφερόμενος στην αυτοματοποίηση, ξεκαθάρισε: «Το “vibe-coding” (δημιουργία ενός κώδικα από την ΤΝ) μπορεί να κάνει θαύματα αλλά δεν μπορεί να δημιουργήσει (“vibe-coder”) την αλήθεια. Δεν μπορεί να δημιουργήσει το μέλλον της ανθρωπότητας».
Κίνδυνοι και προτεραιότητες
Ο Αντόνιο Γκουτέρες προσδιόρισε τρεις μείζονες κινδύνους: την ταχύτητα ανάπτυξης της ΤΝ, την ολιγοπωλιακή συγκέντρωση της τεχνολογικής ικανότητας σε λίγες επιχειρήσεις και κράτη, και την απειλή που συνιστά το παραγόμενο περιεχόμενο για την ακεραιότητα της πληροφορίας και την εμπιστοσύνη στα γεγονότα. «Το θέμα είναι να ξέρουμε αν θα διαμορφώσουμε μαζί αυτή την αλλαγή ή αν θα την αφήσουμε να μας διαμορφώσει», σημείωσε ενώπιον κυβερνητικών και επιχειρηματικών στελεχών.
Αναγνωρίζοντας τις αναπτυξιακές δυνατότητες της ΤΝ σε υγεία και εκπαίδευση, ο Γενικός Γραμματέας έθεσε τέσσερις ρυθμιστικές προτεραιότητες: την ασφάλεια, τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την ενίσχυση των αναπτυσσόμενων χωρών και τη διαφάνεια. Ειδική μνεία έκανε στην προστασία των ανηλίκων, προτείνοντας δεσμευτικούς κανόνες, υποχρεωτικές δοκιμές ασφαλείας, απαγόρευση παραγωγής σεξουαλικών εικόνων παιδιών και ενσωμάτωση μηχανισμών διακοπής λειτουργίας όταν διαπιστώνεται ψυχική δυσφορία του παιδιού, με άμεση παραπομπή σε ανθρώπινη βοήθεια. «Τα παιδιά εξαπατώνται από μηχανές που προσποιούνται ότι είναι φίλοι τους […] Κανένα παιδί δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως πειραματόζωο μιας μη ρυθμισμένης ΤΝ», τόνισε χαρακτηριστικά.
Παγκόσμιο ταμείο και ενεργειακό αποτύπωμα
Στο πλαίσιο των θεσμικών παρεμβάσεων, ανακοίνωσε την επικείμενη υποβολή συστάσεων στη Γενική Συνέλευση για τη σύσταση ενός Παγκόσμιου Ταμείου για την ΤΝ, προκειμένου να θωρακιστούν οι αναπτυσσόμενες χώρες. «Δεν μπορούμε να αφήσουμε το ψηφιακό χάσμα να γίνει χάσμα ΤΝ», ανέφερε. Στο ίδιο μήκος κύματος, η πρόεδρος της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, Αναλένα Μπέρμποκ, επεσήμανε: «Αυτός ο Παγκόσμιος Διάλογος δεν αφορά απλώς τη ρύθμιση μιας τεχνολογίας. Θα πρέπει να ορίσουμε ένα κοινό όραμα στο οποίο η τεχνολογική πρόοδος συμβαδίζει με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την ισότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη».
Ακολουθώντας τη γραμμή της 23ης Ιουνίου στο London Climate Action Week, ο κ. Γκουτέρες κάλεσε τους τεχνολογικούς κολοσσούς να δημοσιοποιήσουν το πλήρες κλιματικό αποτύπωμα των συστημάτων τους και να ηλεκτροδοτούν όλα τα data centers αποκλειστικά με ΑΠΕ (ανανεώσιμες πηγές ενέργειας) έως το 2030.
Κλείνοντας, καταδίκασε απερίφραστα τη στρατιωτική χρήση της ΤΝ, ιδίως στα αυτόνομα οπλικά συστήματα: «Μηχανές που επιλέγουν τον στόχο τους, του επιτίθενται και αφαιρούν τη ζωή χωρίς ανθρώπινο έλεγχο ή χρήση, είναι κάτι ηθικά αποκρουστικό. Είναι πολιτικά απαράδεκτο. Και πρέπει να απαγορευθεί από το διεθνές δίκαιο». Υπογράμμισε δε, ότι η σημερινή γενιά είναι πιθανόν «η τελευταία που μπορεί να ορίσει τους όρους της συνύπαρξης ανάμεσα στην ανθρωπότητα και τις μηχανές».
Μετά τη λήξη του διήμερου Παγκόσμιου Διαλόγου, ακολουθεί στη Γενεύη η σύνοδος “AI for Good”, εστιάζοντας στις αναπτυξιακές εφαρμογές της ΤΝ.
