Το Ιράν προχωρά σε αναδιοργάνωση των ενόπλων δυνάμεών του με πιο επιθετικό προσανατολισμό, καθώς οι συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τον τερματισμό του πολέμου παραμένουν σε αδιέξοδο, ενισχύοντας τις ενδείξεις ότι η Τεχεράνη προετοιμάζεται για μια παρατεταμένη περίοδο περιφερειακής σύγκρουσης, σημειώνει το Bloomberg.
Μια σειρά κορυφαίων στρατιωτικών διορισμών από τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, σηματοδοτεί, σύμφωνα με τον στρατηγό Μοχαμάντ Ρεζά Ναγκντί, αλλαγή προς ένα πιο «επιθετικό δόγμα».
Ο Ναγκντί, στρατηγός των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης και σύμβουλος του νέου διοικητή της δύναμης, δήλωσε στην κρατική τηλεόραση ότι οι ιρανικές δυνάμεις πρέπει, όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν και δοθεί η σχετική εντολή, να μπορούν να πραγματοποιούν επιχειρήσεις σε εχθρικό έδαφος.
Η νέα προσέγγιση διαφοροποιείται από το προπολεμικό δόγμα, το οποίο είχε ως βασικούς άξονες την άμυνα και τη διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας.
Μηδενική πρόοδος στις συνομιλίες Ιράν-ΗΠΑ
Οι δηλώσεις έγιναν ενώ δεν διαφαίνεται ουσιαστική πρόοδος στις διαπραγματεύσεις Ιράν και ΗΠΑ για τα Στενά του Ορμούζ. Οι δύο πλευρές εξακολουθούν να υποστηρίζουν ότι έχουν τον έλεγχο της κρίσιμης θαλάσσιας οδού και ζητούν ανταλλάγματα που δύσκολα μπορούν να γίνουν αποδεκτά από την άλλη πλευρά.
Παρότι οι εχθροπραξίες έχουν μειωθεί στον πόλεμο, ο οποίος βρίσκεται πλέον στον έκτο μήνα, μια σταθερή ειρηνευτική συμφωνία που επιδιώκουν οι μεσολαβητές Πακιστάν και Κατάρ απομακρύνεται.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει κινηθεί τους τελευταίους μήνες μεταξύ απειλών για επανέναρξη των επιθέσεων κατά του Ιράν και δηλώσεων ότι οι διαπραγματεύσεις εξελίσσονται θετικά.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε αργά την Τρίτη ότι οι ΗΠΑ έχουν «πλήρη έλεγχο» των Στενών του Ορμούζ. Το Ιράν έχει επανειλημμένα απορρίψει τον ισχυρισμό, πραγματοποιώντας επιθέσεις εναντίον πλοίων που διέρχονται από το πέρασμα.
Πριν από την έναρξη των αμερικανικών και ισραηλινών επιθέσεων κατά του Ιράν, στις 28 Φεβρουαρίου, περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου μεταφερόταν μέσω του Ορμούζ.
Η ναυσιπλοΐα συνεχίζεται, αλλά σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα, καθώς οι παραγωγοί χρησιμοποιούν εναλλακτικές διαδρομές και άλλες μεθόδους για να διατηρήσουν τις ενεργειακές ροές προς τις διεθνείς αγορές.
Πρωτοβουλίες του Πακιστάν
Ο υπουργός Άμυνας του Πακιστάν, Χαβάτζα Ασίφ, δήλωσε την Τρίτη στο Bloomberg ότι ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται «κοντά σε κάποιου είδους συμφωνία», χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Την Τετάρτη, το γραφείο του υπουργού Εσωτερικών του Πακιστάν, Μοχσίν Νακβί, ανακοίνωσε ότι ο ίδιος μετέφερε στην ιρανική ηγεσία μήνυμα του πρωθυπουργού Σεχμπάζ Σαρίφ.
O υπουργός εσωτερικών του Πακιστάν Μοχσίν Νακβί (αριστερά) σε συνομιλίες με τον υπουργό εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί © ΕPA/IRANIAN FOREIGN MINISTRY
Τον Ιούνιο είχε συμφωνηθεί μια προσωρινή ειρηνευτική συμφωνία, όμως οι κατά διαστήματα συγκρούσεις και οι διαταραχές στη θαλάσσια κυκλοφορία την έχουν ουσιαστικά καταστήσει ανενεργή.
Μεταξύ των όρων της ήταν μια περίοδος 60 ημερών για διαπραγματεύσεις, η λήξη της οποίας πλησιάζει. Εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Πακιστάν, Ταχίρ Αντράμπι, δήλωσε την Τετάρτη ότι η περίοδος αυτή μπορεί να παραταθεί.
Κατάσταση «αδιέξοδο»
Η πρώην αναπληρώτρια υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Γουέντι Σέρμαν, περιέγραψε την κατάσταση ως «σίγουρα αδιέξοδο».
Εκτίμησε ότι μια βιώσιμη επαναλειτουργία του Ορμούζ θα απαιτούσε είτε την αποδοχή από τις ΗΠΑ εθελοντικών τελών που θα επιβάλλουν το Ιράν και ενδεχομένως το Ομάν είτε σημαντική ελάφρυνση των κυρώσεων και αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, ώστε η Τεχεράνη να έχει επαρκές κίνητρο.
Η ίδια εκτίμησε ακόμη ότι, στο ορατό μέλλον και ενδεχομένως για πολύ περισσότερο, το Ιράν θα διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ.
Παράλληλα, το Ιράν αλλά και άλλες χώρες έχουν προτείνει από έναν νέο διάδρομο για τη διέλευση πλοίων. Οι προτάσεις αφορούν τη θαλάσσια κίνηση σε μια περιοχή όπου τα χωρικά ύδατα εκτείνονται έως και 12 ναυτικά μίλια από τις ακτές ή τα εσωτερικά ύδατα κάθε χώρας.
Οι συνομιλίες Ιράν με Ομάν
Το Al Jazeera είχε μεταδώσει ότι οι συνομιλίες Ιράν και Ομάν για το άνοιγμα των Στενών σε μέρος της εμπορικής ναυτιλίας είχαν φτάσει σε προχωρημένο στάδιο, επικαλούμενο εκπρόσωπο του υπουργείου Εξωτερικών του Κατάρ. Οι ΗΠΑ δεν συμμετέχουν άμεσα σε αυτές τις επαφές, ενώ έχουν επαναφέρει τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
Ο Μοχσέν Ρεζάε, ο νέος γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, δήλωσε σύμφωνα με το κρατικό IRIB ότι οποιαδήποτε συμφωνία με το Ομάν θα παραμείνει ξεχωριστή από τις συζητήσεις για πλήρες άνοιγμα του Ορμούζ. Οι όροι που θα μπορούσε να θέσει η Τεχεράνη για μια τέτοια διευθέτηση δεν έχουν αποσαφηνιστεί.
Ο Ρεζάε ανέφερε επίσης ότι το Ιράν έχει μεταφέρει μέσω μεσολαβητών αιτήματα προς την Ουάσινγκτον, μεταξύ των οποίων ο τερματισμός του πολέμου και η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων. Οι δηλώσεις έγιναν μετά τη συνάντησή του στην Τεχεράνη με τον πρέσβη της Κίνας στο Ιράν, Κονγκ Πέιου.
Νέα άνοδος τιμών πετρελαίου
Η αβεβαιότητα γύρω από τις προοπτικές μιας συμφωνίας στη Μέση Ανατολή εξακολουθεί να επηρεάζει τις αγορές πετρελαίου. Το Brent σημείωσε νέα άνοδο την Τετάρτη στο Λονδίνο, ξεπερνώντας οριακά τα 89 δολάρια το βαρέλι και καταγράφοντας το έκτο συνεχόμενο ανοδικό του κλείσιμο.
Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, ανέφερε την Τρίτη ότι ο μέσος όρος επτά ημερών για τις εξαγωγές πετρελαίου μέσω του Ορμούζ ανέρχεται σε σχεδόν 9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, επίπεδο υψηλότερο από αρκετές εκτιμήσεις των traders. Πριν από τον πόλεμο, η αντίστοιχη ποσότητα ήταν περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Η ένταση στη θαλάσσια περιοχή παραμένει υψηλή. Ελικόπτερο του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού εκτόξευσε την Τρίτη δύο πυραύλους εναντίον φορτηγού πλοίου με σημαία Παναμά που επιχειρούσε να περάσει στον Κόλπο του Ομάν. Η αμερικανική Κεντρική Διοίκηση ανέφερε ότι το πλοίο κατευθυνόταν προς ιρανικό λιμάνι, παραβιάζοντας τον αμερικανικό αποκλεισμό.
Παρά τις επιθέσεις, οι λεγόμενες μεταφορτώσεις τύπου shuttle μέσω των Στενών συνεχίζονται, επιτρέποντας σε ένα μέρος της ενεργειακής ροής να παραμένει ενεργό. Δορυφορικές εικόνες έχουν καταγράψει πλοία να πραγματοποιούν μεταφορτώσεις φορτίων εκτός του Ορμούζ, ενώ ορισμένα δεξαμενόπλοια εξακολουθούν να διασχίζουν την περιοχή έχοντας απενεργοποιήσει τους πομποδέκτες τους.
Ισραήλ και Χούθι
Η κρίση δεν περιορίζεται στην αντιπαράθεση Ιράν και ΗΠΑ. Το Ισραήλ συνεχίζει τις συγκρούσεις με τη Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο και τις επιθέσεις εναντίον στελεχών της Χαμάς στη Γάζα, ενώ οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν Χούθι συνεχίζουν τις επιθέσεις εναντίον πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα από την Υεμένη.
Η πιο πρόσφατη επίθεση των Χούθι σημειώθηκε την Τρίτη, με τον υπουργό Εξωτερικών του Πακιστάν, Ισάκ Νταρ, να αναφέρει μέσω X ότι μεταξύ των έξι νεκρών από την επίθεση σε εμπορικό πλοίο βρίσκονταν και τρεις Πακιστανοί υπήκοοι.
