Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ στην Πολωνία σχεδιάζει να αυξήσει προσωρινά τη φορολογία μεγάλων επιχειρήσεων, καθώς αναζητά πρόσθετα έσοδα για τη χρηματοδότηση φορολογικών ελαφρύνσεων στα νοικοκυριά και τη συγκράτηση του δημοσιονομικού ελλείμματος.
Σύμφωνα με το σχέδιο που δημοσιοποιήθηκε σήμερα Πέμπτη 20/8, ο εταιρικός φόρος για επιχειρήσεις με ετήσια έσοδα άνω των 50 εκατ. ευρώ θα αυξηθεί το 2027 από το σημερινό 19% στο 22%.
Η κυβέρνηση εξετάζει παράλληλα ειδικότερη και υψηλότερη επιβάρυνση για μεγάλες επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας και καυσίμων, με τις βασικές προβλέψεις του νομοσχεδίου να κάνουν λόγο για συντελεστή 30% το 2027.
Η αρχική αύξηση του 19% στο 22% αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης φορολογικής μεταρρύθμισης που παρουσίασε η κυβέρνηση, με στόχο να μειωθεί η επιβάρυνση για περίπου 3,5 εκατ. φορολογουμένους. Το αφορολόγητο και οι φορολογικές κλίμακες για τα φυσικά πρόσωπα αναπροσαρμόζονται, ενώ αυξάνεται και η εισφορά αλληλεγγύης για τα υψηλότερα εισοδήματα.
Για τις μεγάλες ενεργειακές και πετρελαϊκές επιχειρήσεις, η πρόταση προβλέπει ακόμη μεγαλύτερη προσωρινή επιβάρυνση. Ο συντελεστής 30% το 2027 αναμένεται να μειωθεί στο 26% το 2028, στο 23% το 2029 και να επιστρέψει στο 19% από το 2030.
Φόροι στην ενέργεια
Η επιλογή του ενεργειακού κλάδου δεν είναι τυχαία. Η πολωνική κυβέρνηση έχει ήδη κινηθεί τους τελευταίους μήνες για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών καυσίμων, ενώ έχει εξετάσει και τη φορολόγηση των έκτακτων κερδών πετρελαϊκών και ενεργειακών ομίλων.
Ήδη από την άνοιξη είχε προωθηθεί διαφορετικός μηχανισμός για την επιβολή φόρου στα λεγόμενα υπερκέρδη από την πώληση καυσίμων. Το σχέδιο προέβλεπε φόρο 60% στο μέρος του κέρδους που θα ξεπερνούσε ένα επίπεδο αναφοράς, το οποίο υπολογιζόταν με βάση τα περιθώρια κέρδους του 2025 προσαυξημένα κατά 20%.
Εκείνη η πρωτοβουλία, ωστόσο, συνάντησε πολιτικά και θεσμικά εμπόδια. Η κυβέρνηση υπολόγιζε ότι ο φόρος στα έκτακτα κέρδη θα μπορούσε να αποφέρει περίπου 4 δισ. ζλότι, δηλαδή λίγο πάνω από 1 δισ. δολάρια, όμως ο πρόεδρος της Πολωνίας παρέπεμψε το μέτρο στο Συνταγματικό Δικαστήριο.
Ευαίσθητο το θέμα των καυσίμων
Το ζήτημα των καυσίμων παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητο στην Πολωνία. Η κυβέρνηση έχει χρησιμοποιήσει ακόμη και προσωρινές παρεμβάσεις στις τιμές. Από τις 17 έως τις 31 Αυγούστου εφαρμόζεται μειωμένος ΦΠΑ 8% στη βενζίνη και στο πετρέλαιο κίνησης, σε μια προσπάθεια να περιοριστεί η επιβάρυνση των καταναλωτών.
Παράλληλα, οι πολωνικές αρχές έχουν θεσπίσει ανώτατες τιμές για ορισμένα καύσιμα σε περιόδους αυξημένης πίεσης στην αγορά. Για παράδειγμα, στις 17 Αυγούστου η ανώτατη τιμή πριν από τον ΦΠΑ ορίστηκε στα 5,93 ζλότι ανά λίτρο για την αμόλυβδη 95 και στα 6,83 ζλότι για το πετρέλαιο κίνησης.
Περιορισμός του ελλείμματος
Η φορολογική πολιτική συνδέεται έτσι με μια ευρύτερη προσπάθεια της κυβέρνησης να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο αντίθετες ανάγκες: από τη μία να στηρίξει τα εισοδήματα των νοικοκυριών και από την άλλη να περιορίσει το δημοσιονομικό έλλειμμα, το οποίο παραμένει πάνω από το 7% του ΑΕΠ.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι αλλαγές μπορούν να είναι περίπου δημοσιονομικά ουδέτερες, καθώς οι απώλειες από τις μειώσεις φόρων για τα φυσικά πρόσωπα θα αντισταθμιστούν σε μεγάλο βαθμό από την υψηλότερη φορολογία των μεγαλύτερων επιχειρήσεων και των υψηλών εισοδημάτων.
Για τις ενεργειακές εταιρείες, πάντως, το σχέδιο προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα πίεσης σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση παρεμβαίνει ήδη στην αγορά καυσίμων. Το ερώτημα πλέον είναι αν η προσωρινή αύξηση της φορολογίας θα παραμείνει πράγματι περιορισμένη έως το 2029 ή εάν οι δημοσιονομικές ανάγκες οδηγήσουν σε παράταση των υψηλότερων συντελεστών.
Το πακέτο δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί σε νόμο και θα χρειαστεί να περάσει από το κοινοβούλιο και τη διαδικασία έγκρισης.
