«Θα σκληρύνουμε σημαντικά τις μεθόδους μας για να καταστρέψουμε οτιδήποτε τροφοδοτεί την πολεμική μηχανή του Κιέβου από τη Δύση. Και το πράττουμε ήδη», δήλωσε στη ρωσική κρατική τηλεόραση ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ. Η ηγεσία στη Μόσχα δεν προσπαθεί καν πλέον να συγκαλύψει την εκστρατεία σαμποτάζ εναντίον των χωρών που στηρίζουν την Ουκρανία, αντιθέτως καυχιέται γι’ αυτήν, καθώς μέχρι στιγμής μπορεί να βασίζεται στο ότι το Βερολίνο, το Παρίσι, η Ρώμη και οι Βρυξέλλες δύσκολα θα κάνουν κάτι περισσότερο από το να εκφράσουν τη «βαθιά ανησυχία» τους.
Το χρονικό του μήνα
Ο κατάλογος των περιστατικών που δεν έχουν ακόμη διαλευκανθεί, αλλά για τα οποία υποδηλώνεται σύνδεση με τη Ρωσία, πύκνωσε μέσα σε λίγες εβδομάδες. Στις αρχές Αυγούστου η «Die Zeit» ανέφερε ότι αποτράπηκε δολοφονική επίθεση κατά του Βαυαρού επιχειρηματία του τομέα των εξοπλισμών Στέφαν Τούμαν, του οποίου η επιχείρηση Donaustahl κατασκευάζει drones, πολεμικές κεφαλές και συστήματα αεροναυπηγικής προμηθεύοντας την Ουκρανία. Τον Μάρτιο συνελήφθησαν δύο άτομα, ύποπτα ότι κατασκόπευαν τον Tούμαν κατ’ εντολή της ρωσικής μυστικής υπηρεσίας. Στις αρχές του 2024 οι ΗΠΑ και η Γερμανία φέρονται να είχαν ήδη αποτρέψει απόπειρα δολοφονίας κατά του επικεφαλής της Rheinmetall Άρμιν Πάπεργκερ.
Τη νύχτα μεταξύ 4ης και 5ης Αυγούστου, στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε, οδηγός λεωφορείου εντόπισε drone εξοπλισμένο με εκρηκτικά, το οποίο προφανώς δεν εξερράγη επειδή έσπασε ο πυροκροτητής. Είχε προηγουμένως συντριβεί πάνω σε σταθμευμένο ουκρανικό μεταγωγικό αεροσκάφος τύπου Antonov An-124, που ναυλώνεται κατά καιρούς και από κράτη του ΝΑΤΟ για μεταφορά βαρέων φορτίων. Ο Γερμανός υπουργός Εσωτερικών Aλαξάντερ Ντόμπριντ έκανε λόγο για «σενάριο υβριδικής επίθεσης» πίσω από το οποίο θα μπορούσαν να κρύβονται «ξένες δυνάμεις». Η Λειψία/Χάλε δεν είναι μόνο κόμβος logistics, αλλά και σημείο μεταφόρτωσης για παραδόσεις όπλων στην Ουκρανία.
Τη νύχτα μεταξύ 6ης και 7ης Αυγούστου εντοπίστηκαν drones πάνω από την εγκατάσταση της Bundeswehr στο Mέχερνιχ της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, όπου λειτουργεί υπόγεια αποθήκη υλικού 130 μέτρα κάτω από τη γη και σταθμεύουν στρατιώτες που συντηρούν συστήματα αεράμυνας Patriot, αρκετά από τα οποία έχει παραδώσει η Γερμανία στην Ουκρανία.
Στις 10 Αυγούστου, φωτιά σε φορτηγό στις εγκαταστάσεις της βουλγαρικής εταιρείας κατασκευής πυρομαχικών Emco, κοντά στο χωριό Μπελίτσα, επεκτάθηκε στη μονάδα και προκάλεσε ισχυρές εκρήξεις, με αποτέλεσμα να απομακρυνθούν περίπου 300 εργαζόμενοι. Η Emco ανήκει στον Βούλγαρο επιχειρηματία Eμίλιαν Γκέμπρεφ, ο οποίος προμήθευε την Ουκρανία με όπλα ήδη από την άνοιξη του 2015, έναν χρόνο μετά την προσάρτηση της Κριμαίας, και δηλητηριάστηκε μαζί με τον γιο του με τον νευροπαραλυτικό παράγοντα Nόβιτσοκ. Η ίδια ουσία χρησιμοποιήθηκε το 2018 στην Αγγλία κατά του Ρώσου διπλού πράκτορα Σεργκέι Σκριπάλ, σε μια επίθεση που βρετανική εξεταστική επιτροπή απέδωσε στη ρωσική μυστική υπηρεσία κατ’ εντολή του Βλαντιμίρ Πούτιν.
Στις 13 Αυγούστου, σφοδρή έκρηξη σημειώθηκε στο ιταλικό εργοστάσιο πυρομαχικών του γαλλογερμανικού αμυντικού ομίλου KNDS στο Κολεφέρο, 40 χιλιόμετρα από τη Ρώμη, χωρίς τραυματισμούς, καθώς η μονάδα λειτουργούσε με μειωμένο προσωπικό λόγω θερινών διακοπών. Η KNDS Ammo Italia, πρώην Simmel Difesa, προμηθεύει περισσότερες από 40 χώρες παγκοσμίως με πυρομαχικά μεσαίου και μεγάλου διαμετρήματος και παράγει οβίδες πυροβολικού που προορίζονται για την Ουκρανία, ενώ επίσης κατασκεύαζε στερεά καύσιμα για αεροδιαστημικούς εκτοξευτές. Η ιταλική εφημερίδα «La Repubblica» ανέφερε ότι η εισαγγελία ερευνά ενδεχόμενα ίχνη ρωσικού σαμποτάζ, ενώ επισήμως η Ιταλία φαίνεται προς το παρόν να προκρίνει την εκδοχή του ατυχήματος.
Στο ίδιο διάστημα, ένα drone καταρρίφθηκε από ισπανικό μαχητικό στη Ρουμανία, αφού είχε εισέλθει στον ρουμανικό εναέριο χώρο κοντά στα σύνορα με την Ουκρανία και τη Μολδαβία, ένα δεύτερο καταρρίφθηκε πάνω από τη Λετονία και έκρηξη σε αποθήκη πετρελαιοειδών στο Ρότερνταμ προκάλεσε έναν θάνατο και αρκετούς τραυματισμούς. Στην Πολωνία, ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ ανακοίνωσε τη σύλληψη Ρώσου πολίτη, στρατολογημένου από τη Μόσχα σύμφωνα με τον ίδιο, με καθήκον «την εκτέλεση ενός Αμερικανο-ουκρανού πολίτη στη Βαρσοβία». Όπως τόνισε, είναι η πρώτη φορά που κάποιος, κατόπιν ρωσικής εντολής, αποφασίζει να διαπράξει επίθεση εναντίον Αμερικανού πολίτη στο έδαφος άλλης χώρας του ΝΑΤΟ.
Κυρώσεις ενός τρισεκατομμυρίου και το ζήτημα της αποτροπής
Η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ Kάγια Κάλας δήλωσε στη «Welt» ότι «η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενη υβριδική απειλή» και ότι «το σαμποτάζ, η κατασκοπεία και οι κυβερνοεπιθέσεις στις περισσότερες περιπτώσεις ανάγονται στη Μόσχα», καταλογίζοντας στην κλίκα του Κρεμλίνου «αυξανόμενη αδίστακτη συμπεριφορά». Για το φθινόπωρο προανήγγειλε την πιο εκτεταμένη λίστα κυρώσεων από την έναρξη του πολέμου, η οποία, εάν εγκριθεί, θα αυξήσει άμεσα κατά ένα τρίτο τον αριθμό των ρωσικών προσώπων, επιχειρήσεων και οργανισμών υπό κυρώσεις. Οι μέχρι τώρα κυρώσεις της ΕΕ έχουν ήδη κοστίσει στη ρωσική πολεμική μηχανή πάνω από ένα τρισεκατομμύριο ευρώ.
Το αν αυτό αρκεί αμφισβητείται. Η πρόταση της Kάλας αποτελεί μάλλον απόδειξη αμηχανίας παρά αποφασιστικότητας, σημειώνει η «Handelsblatt», καθώς οι κυρώσεις έχουν πάψει προ πολλού να έχουν αποτρεπτικό αποτέλεσμα στο Κρεμλίνο. Η πρόεδρος της Επιτροπής Άμυνας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Μαρί-Άγκνες Στρακ-Τσίμερμαν ζήτησε από τη Γερμανία να συνεχίσει «ακόμη πιο αποφασιστικά», προσθέτοντας πως «δεν πρόκειται πια για απλές απειλές, αλλά για ομολογίες ρωσικών επιθέσεων σε γερμανικό έδαφος». Ο Ρόμπιν Βάγκενερ των Πρασίνων επέκρινε την επιφυλακτική αντίδραση του Βερολίνου, γράφοντας στο Χ ότι η στάση αυτή «δεν είναι συνετή, αλλά επικίνδυνη». Η αναπληρώτρια πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας του SPD Ζίμτιε Μόλερ ερμήνευσε τις απειλές ως «έκφραση αυξανόμενης απόγνωσης του ρωσικού καθεστώτος» μπροστά στην έλλειψη επιτυχίας στο μέτωπο και στα πλήγματα από ουκρανικά drones στα ρωσικά μετόπισθεν.
Η γερμανική απάντηση περνά από τη μεταρρύθμιση των μυστικών υπηρεσιών. Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πληροφοριών (BND) είχε μέχρι τώρα περιορισμένα μέσα, καθώς μπορούσε να συλλέγει και να επεξεργάζεται πληροφορίες, αλλά αναλάμβανε ελάχιστη δράση η ίδια. Ο νέος νόμος διευρύνει το περιθώριο δράσης της, καθώς σε περιπτώσεις ιδιαίτερου κινδύνου θα μπορεί να προχωρά σε πράξεις σαμποτάζ στο εξωτερικό, ενώ οι κυβερνοεπιθέσεις πρόκειται να συμπεριληφθούν στο ρεπερτόριο των υπηρεσιών της. Ο Nίκο Λάνγκε, μέλος του Center for European Policy Analysis (CEPA), αμερικανικού ερευνητικού ινστιτούτου ευρωπαϊκής πολιτικής ανάλυσης, και καθηγητής στρατιωτικής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Πότσνταμ, προειδοποιεί ότι δεν πρέπει πλέον «να προσποιούμαστε ότι οι υβριδικές επιθέσεις θα μπορούσαν να αντιμετωπίζονται ως τεχνικές διαταραχές ή ως μεμονωμένα περιστατικά». Εφόσον είναι αδύνατο να θωρακιστεί κάθε καλώδιο, διακομιστής, λιμάνι ή γραμμή ηλεκτροδότησης, πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα να πληγεί εξίσου σκληρά ο αντίπαλος.
Το γαλλικό μέτωπο: 678.000 γραμμές δεδομένων
Παράλληλα, το ψηφιακό μέτωπο υποχωρεί. Η γαλλική Γενική Διεύθυνση Δημοσίων Οικονομικών (DGFiP) αναγνώρισε «παράνομη πρόσβαση» ως συνέπεια «υποκλοπής ταυτότητας» τον Ιούνιο, με διαρροή 678.000 γραμμών δεδομένων. Ο πειρατής «ZeroBytes» ισχυρίζεται ότι απέκτησε πρόσβαση στο VPN υπαλλήλου του παρισινού Μπερσί και διεκδικεί δεύτερη διείσδυση στο κτηματολόγιο, την οποία επιβεβαίωσε το υπουργείο. Το αρχείο με τα φορολογικά δεδομένα είναι ήδη προς πώληση στο dark web.
Ο κατάλογος των εισβολών στις γαλλικές δημόσιες υπηρεσίες περιλαμβάνει τη France Travail, το γραφείο μετανάστευσης, τα υπουργεία Εσωτερικών, Παιδείας και Αθλητισμού, το εθνικό αρχείο τραπεζικών λογαριασμών Ficoba και την Agence Nationale des Titres Sécurisés (ANTS), υπηρεσία έκδοσης εγγράφων ταυτότητας. Η τελευταία παραβίαση έκανε τον πρωθυπουργό Γκαμπριέλ Ατάλ να αποδεσμεύσει 200 εκατομμύρια ευρώ στις αρχές Μαΐου, ποσό που ορισμένοι παρατηρητές χαρακτηρίζουν ως απλό «τσιρότο». Σύμφωνα με τη Surfshark, η Γαλλία παραμένει η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα σε αριθμό θυμάτων διαρροών και η δεύτερη στον κόσμο, με 43,4 εκατομμύρια παραβιασμένους λογαριασμούς το πρώτο εξάμηνο.
Για τον Nικολά Αρπανιάν, διευθυντή στρατηγικής στην Jizo.AI, το κράτος είναι στόχος πρώτης τάξης, «επειδή είναι μεγάλος κάτοχος δεδομένων και χρήσιμων δεδομένων, καθώς οι φόροι, η υγεία ή οι αριθμοί Κοινωνικής Ασφάλισης δεν είναι αναλώσιμες πληροφορίες». Το ζητούμενο, υποστηρίζει, δεν είναι μόνο να ανιχνεύεται η είσοδος, αλλά και το τι εξάγεται, μέσω εργαλείων ανάλυσης συμπεριφοράς εγκεκριμένων από την Εθνική Υπηρεσία Ασφάλειας Συστημάτων Πληροφορικής Anssi. Όμως, η Γαλλία δεν έχει ολοκληρώσει ακόμη τη μεταφορά της ευρωπαϊκής οδηγίας NIS 2 για την ασφάλεια δικτύων και πληροφοριών και το Παρίσι διώκεται από τις Βρυξέλλες για το θέμα. Η Στεφανί Λεντού, διευθύνουσα σύμβουλος της Alcyane, επισημαίνει τον ανθρώπινο παράγοντα: «εφόσον ο ανθρώπινος κρίκος δεν υιοθετεί σωστή κυβερνο-υγιεινή, η πόρτα θα παραμένει ανοιχτή».
Οι πράκτορες που δραπέτευσαν
Η νέα μεταβλητή είναι η τεχνητή νοημοσύνη. Στις αρχές Μαΐου η OpenAI έθεσε σε πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης μια δύσκολη πρόκληση κυβερνοασφάλειας. Τον περασμένο μήνα οι πράκτορες διέφυγαν από το περιβάλλον δοκιμών τους και χάκαραν τα συστήματα του κόμβου προγραμματιστών Hugging Face, χωρίς γνώση ή άδεια ανθρώπινου χειριστή, αφήνοντας μηνύματα ο ένας για τον άλλον σε εσωτερικό πίνακα που είχαν συγκροτήσει. Περισσότεροι από τους μισούς ειδικούς που ερωτήθηκαν από τους Financial Times δήλωσαν ότι οι παραβιάσεις σηματοδοτούν σημείο καμπής στην παγκόσμια κυβερνοασφάλεια. Στο σύστημα συγκριτικής αξιολόγησης ExploitGym, το ποσοστό επιτυχίας ανέβηκε από 40% για το Claude Sonnet 3.7 σε 70% για τα Claude Opus, DeepSeek, GPT-4.1 και Claude Sonnet 4.0, φτάνοντας το 95% για το GPT-5.5 Cyber στις αρχές του 2026.
Η πρώτη γνωστή περίπτωση επίθεσης ΤΝ σε κράτος καταγράφηκε στην Ταϊβάν, όπου χάκερ συνδεδεμένοι με την Κίνα ανέπτυξαν ταυτόχρονα οκτώ αυτόνομους πράκτορες, χαρτογράφησαν κυβερνητικά συστήματα, παραβίασαν λογαριασμούς και εξήγαγαν πάνω από 2.500 προσωπικά αρχεία, πριν επεκτείνουν την επίθεση σε εταιρείες ενέργειας και στην υπηρεσία πυρηνικής ασφάλειας. Πάνω από 1.500 ειδικοί του κλάδου, με ανοιχτή επιστολή, ζήτησαν διεθνή προσπάθεια επιβράδυνσης της παραγωγής νέων μοντέλων.
Στην Ουάσιγκτον, η κυβέρνηση Tραμπ αποκάλυψε σχέδιο ένταξης του ιδιωτικού τομέα στις επιχειρήσεις κυβερνοασφάλειας, με δυνατότητα επίθεσης σε δίκτυα «διεθνικών εγκληματικών οργανώσεων», τη στιγμή που περικόπτει προσωπικό από την ομοσπονδιακή υπηρεσία κυβερνοασφάλειας CISA, που λειτουργεί από το 2018. Οι επιλέξιμες επιχειρήσεις θα αποκτούσαν δυνατότητα δράσης σε ομοσπονδιακό επίπεδο, τομέα που ιστορικά προοριζόταν αποκλειστικά για τις μυστικές υπηρεσίες και το υπουργείο Άμυνας, ενώ διευκρινίσεις για τα κριτήρια αναμένονται εντός δύο μηνών.
Το διακύβευμα, σημειώνει ο Romain Gueugneau σε άρθρο γνώμης για τον ψηφιακό φαταλισμό, παραμένει σημαντικό, καθώς στον ψηφιακό χώρο, όπως και παντού αλλού, η ασφάλεια αποτελεί πυλώνα εμπιστοσύνης. Ο αγώνας είναι δύσκολος και συχνά άνισος, γράφει, αλλά πρέπει να δοθεί, και θα περάσει μέσα από πραγματική συνειδητοποίηση της κατάστασης απειλής στη δημόσια διοίκηση και στις επιχειρήσεις, με πόρους, ίσως νέους κανόνες, και κυρίως εκπαίδευση.
