Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συγκαλεί σήμερα τους οικονομικούς του συμβούλους και τους επικεφαλής των αρμόδιων κρατικών θεσμών, καθώς η έρευνα για τις καταγγελίες γύρω από τα επενδυτικά κεφάλαια και τη λειτουργία των κεφαλαιαγορών διευρύνεται.
Μετά τη χθεσινή συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, ο Ερντογάν αναφέρθηκε στην έρευνα για τα funds, σημειώνοντας ότι οι υπουργοί Δικαιοσύνης και Οικονομικών παρουσίασαν αναλυτικά τα στοιχεία της υπόθεσης.
Ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε ότι οι σχετικές διαδικασίες βρίσκονται σε εξέλιξη και ότι συνεχίζονται οι εργασίες για την εκκαθάριση των κλειστών κεφαλαίων.
Ο Ερντογάν τόνισε επίσης ότι όσοι διαπιστωθεί πως συμμετείχαν σε ενέργειες που διατάραξαν τη λειτουργία της αγοράς, θα λογοδοτήσουν ενώπιον του νόμου, ενώ ανακοίνωσε την προετοιμασία νέων διοικητικών και νομικών ρυθμίσεων για την αποτροπή επανάληψης αντίστοιχων προβλημάτων.
Η σημερινή συνάντηση αναμένεται να επικεντρωθεί στην εκκαθάριση των κεφαλαίων, στην προστασία των επενδυτών και στη λειτουργία των κεφαλαιαγορών.
Η έρευνα για τα funds
Η υπόθεση έχει προκαλέσει πολιτικές και θεσμικές αντιδράσεις, καθώς εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο συγκεκριμένα funds μπόρεσαν να δραστηριοποιηθούν στην αγορά και οι ενδεχόμενες ευθύνες εποπτικών αρχών.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (SPK), ενώ εξετάζονται επίσης ζητήματα αδειοδοτήσεων, τραπεζικών πιστώσεων και πιθανών διασυνδέσεων μεταξύ επενδυτών και πολιτικών ή διοικητικών κύκλων.
Η έρευνα για τη MASAK, την υπηρεσία για το οικονομικό έγκλημα, προσθέτει νέα διάσταση στην υπόθεση, με καταγγελίες για μη εξουσιοδοτημένες αναζητήσεις οικονομικών στοιχείων και πιθανή αλλοίωση δεδομένων.
Η πολιτική διάσταση στην υπόθεση
Η κρίση έχει ήδη προκαλέσει το πρώτο σημαντικό πολιτικό πλήγμα στην κυβέρνηση Ερντογάν.
Η Φατμά Μπετούλ Σαγιάν Καγιά, αντιπρόεδρος του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) και πρώην υπουργός Οικογένειας, παραιτήθηκε την Κυριακή, μετά τις κατηγορίες της αντιπολίτευσης ότι είχε αποκομίσει σημαντικά κέρδη από πωλήσεις μετοχών, λίγο πριν από την κατάρρευση της αγοράς στις 16 Σεπτεμβρίου.
Οι επίμαχες συναλλαγές της Καγιά αφορούσαν κυρίως μετοχές της Ozata Denizcilik, ναυπηγικής εταιρείας που συμμετέχει σε έργα για το τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό.
Οι σχέσεις της εταιρείας με πολιτικά διασυνδεδεμένες οικογένειες έχουν προκαλέσει ερωτήματα για την αλληλεπίδραση μεταξύ επιχειρήσεων, εποπτικών αρχών και κυβερνητικών στελεχών.
Η παραίτηση της Καγιά ήρθε ενώ η υπόθεση των funds έχει ήδη λάβει πρωτοφανείς διαστάσεις. Περίπου 500.000 άνθρωποι-επενδυτές εκτιμάται ότι έχουν πληγεί από την κρίση, ενώ οι Αρχές διέταξαν νωρίτερα αυτόν τον μήνα την εκκαθάριση περίπου 130 funds, συνολικής αξίας 17 δισ. δολαρίων.
Ο Ερντογάν, αναφερόμενος στην υπόθεση, δεσμεύτηκε ότι θα διωχθούν όσοι ευθύνονται για χειραγώγηση της αγοράς και για παραπλανητικά επενδυτικά σχήματα.
Οι ευθύνες των εταιρειών Tera και Pusula
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκονται μεταξύ άλλων οι παράνομες δραστηριότητες των Tera Group και Pusula, εταιρείες στις διοικήσεις των οποίων συμμετείχαν πρόσωπα με πολιτικές διασυνδέσεις.
Ο πρόεδρος της Tera Group, Εμρέ Τεζμέν, έχει συλληφθεί με κατηγορίες για λειτουργία σχήματος που προσομοιάζει σε πυραμίδα. Ο Τεζμέν αρνείται οποιαδήποτε παράβαση.
Μέχρι τη σύλληψή του ήταν επίσης μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Κεντρικού Αποθετηρίου Αξιών της Τουρκίας (MKK), του επίσημου φορέα που είναι αρμόδιος για την ηλεκτρονική καταγραφή, φύλαξη και μεταβίβαση τίτλων και άλλων χρηματοπιστωτικών μέσων.
Στη διοίκηση της Tera Portfolio Management είχε επίσης διατελέσει μέλος έως τον Ιανουάριο του 2026 ένας από τους βασικούς συμβούλους του Ερντογάν, ενώ άλλος πρώην προεδρικός σύμβουλος παρέμεινε στο διοικητικό συμβούλιο μέχρι το ξέσπασμα της κρίσης. Ο αδελφός του, πρώην πρεσβευτής, είχε επίσης συμμετάσχει στα διοικητικά συμβούλια αρκετών εταιρειών της Tera Holding.
Στην υπόθεση έχει συλληφθεί και ο Μουχαμέντ Γιαρίζ, πρόεδρος της Pusula Portfolio, ο οποίος συμμετείχε παλαιότερα στο κυβερνητικό κόμμα AKP.
Καταγγελίες για χειραγώγηση της αγοράς
Τα κατηγορούμενα funds είχαν συγκεντρώσει τις επενδύσεις τους σε μετοχές με χαμηλή εμπορευσιμότητα και μικρό ποσοστό ελεύθερης διασποράς, γεγονός που καθιστούσε ευκολότερη την τεχνητή άνοδο των τιμών τους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί fund της Tera, το οποίο εμφάνισε απόδοση άνω του 1.500% μέσα σε έναν χρόνο, επίδοση που χαρακτηρίζεται εξαιρετικά υψηλή με βάση τις συνήθεις μεθόδους αποτίμησης της αγοράς.
Οι επενδυτές, ωστόσο, δεν αναμένεται να ανακτήσουν κατ’ ανάγκη τα ποσά που εμφανίζονταν στα χαρτοφυλάκιά τους μετά την εκτόξευση των τιμών, καθώς οι Αρχές καλούνται τώρα να ρευστοποιήσουν τα περιουσιακά στοιχεία των funds και να επιστρέψουν τα διαθέσιμα κεφάλαια.
Οι διασυνδέσεις που ερευνώνται
Η έρευνα δεν περιορίζεται στις ίδιες τις επενδυτικές εταιρείες. Εξετάζονται ζητήματα αδειοδοτήσεων, τραπεζικών πιστώσεων και πιθανών διασυνδέσεων μεταξύ επενδυτών και πολιτικών ή διοικητικών κύκλων.
Στο μικροσκόπιο βρίσκεται η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (SPK), ενώ έρευνα διεξάγεται και από τη MASAK, την υπηρεσία της Τουρκίας για την αντιμετώπιση οικονομικού εγκλήματος. Στο πλαίσιο της έρευνας έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για μη εξουσιοδοτημένες αναζητήσεις οικονομικών στοιχείων και πιθανή αλλοίωση δεδομένων.
Παράλληλα, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ozata Denizcilik που συνελήφθη τη Δευτέρα είναι γιος πρώην μέλους της τραπεζικής εποπτικής αρχής που είχε εγκρίνει την Tera Investment Bank, θυγατρική εταιρεία της Tera. Το ίδιο πρόσωπο είναι επίσης γαμπρός υφυπουργού Οικονομικών, συνδέοντάς το με το υπουργείο που έχει πλέον ρόλο στη διαχείριση της κρίσης.
Σε κάποια φάση, η χρηματιστηριακή εταιρεία της Tera φέρεται να ήλεγχε το 95% των μετοχών της Ozata Denizcilik. Η χρηματιστηριακή αξία της ναυπηγικής εταιρείας έφθασε τα 5 δισ. δολάρια, ξεπερνώντας εκείνη μεγάλων τουρκικών επιχειρήσεων.
Πάγωμα περιουσιακών στοιχείων
Η κυβερνητική αντίδραση έχει προκαλέσει και η ίδια αναστάτωση. Την Παρασκευή, ο υπουργός Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ ανακοίνωσε το πάγωμα περιουσιακών στοιχείων 46 νομικών οντοτήτων, 18 funds και 42 φυσικών προσώπων, μετά την εξέταση εκροών κεφαλαίων από την 1η Ιουλίου έως τις 16 Σεπτεμβρίου. Σε 37 υπόπτους επιβλήθηκαν επίσης περιορισμοί στις μετακινήσεις.
Τα μέτρα προέβλεπαν μεταξύ άλλων απαγόρευση μεταβιβάσεων και πωλήσεων περιουσιακών στοιχείων, μεγάλων αναλήψεων μετρητών και άλλων συναλλαγών που θα μπορούσαν να μειώσουν τα διαθέσιμα κεφάλαια για αποζημίωση των επενδυτών.
H έκταση των μέτρων προκάλεσε φόβους για σοβαρές αναταράξεις κατά την επαναλειτουργία του χρηματιστηρίου της Κωνσταντινούπολης και η κυβέρνηση τα ανέστειλε την Κυριακή.
Το τουρκικό χρηματιστήριο συνεχίζει να δέχεται πιέσεις, με τις μετοχές να υποχωρούν κατά 2,38% τη Δευτέρα.
Ο Ερντογάν καλείται πλέον να διαχειριστεί όχι μόνο το οικονομικό σκέλος της κρίσης, αλλά και το πολιτικό κόστος της υπόθεσης.
Στην Άγκυρα κυκλοφορούν πληροφορίες για πιθανή εμπλοκή και άλλων υψηλόβαθμων αξιωματούχων, είτε μέσω ανοχής σε αμφιλεγόμενες πρακτικές, είτε μέσω επενδύσεων.
Πάντως οι περισσότεροι Τούρκοι αναλυτές θεωρούν ότι η υπόθεση δεν θα έχει καθοριστική επίδραση στις προεδρικές εκλογές του 2028, στις οποίες όπως αποκάλυψε πρόσφατα σύμβουλος του Τούρκου προέδρου ο Ερντογάν θα ξανακατέβει υποψήφιος, αν βέβαια μπορέσει να ξεπεράσει έναν συνταγματικό σκόπελο.
