Η επανεκκίνηση της πετρελαϊκής βιομηχανίας της Βενεζουέλας περνά από τα χέρια ενός επιχειρηματία με ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο παρελθόν, αλλά και με σημαντικές διασυνδέσεις τόσο στο Καράκας όσο και στην Ουάσιγκτον.
Ο 46χρονος Αλεχάντρο Μπετανκούρ έχει αναδειχθεί σε κεντρικό πρόσωπο της νέας αμερικανικής στρατηγικής για την αξιοποίηση των τεράστιων πετρελαϊκών αποθεμάτων της Βενεζουέλας. Μέσω της North American Blue Energy Partners (NABEP), της οποίας ηγείται, συμμετέχει σε μια πρωτοφανή συμφωνία με την αμερικανική κυβέρνηση και το Πεντάγωνο με στόχο την επαναφορά σημαντικού μέρους της παραγωγικής δυναμικότητας της χώρας.
Είναι από τους πιο αμφιλεγόμενους αλλά και πιο ισχυρούς επιχειρηματικούς παράγοντες στη σημερινή Βενεζουέλα. Η πορεία του συνδυάζει την επιχειρηματική άνοδο, τις στενές σχέσεις με πολιτικά και οικονομικά κέντρα εξουσίας, διεθνείς έρευνες για οικονομικές υποθέσεις και, τα τελευταία χρόνια, μια ολοένα στενότερη σχέση με την αμερικανική κυβέρνηση.
Η εντυπωσιακή μεταστροφή του είναι αξιοσημείωτη. Μέχρι τον Μάιο του 2026 βρισκόταν εγκλωβισμένος στο Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς οι ελβετικές αρχές είχαν ζητήσει την έκδοσή του στο πλαίσιο έρευνας για πιθανό ξέπλυμα χρήματος. Λίγους μήνες αργότερα, εμφανίζεται ως βασικός επιχειρηματικός εταίρος της κυβέρνησης Τραμπ σε ένα σχέδιο που αφορά μέρος των τεράστιων πετρελαϊκών αποθεμάτων της Βενεζουέλας.
Από την ηλεκτρική ενέργεια στο πετρέλαιο
Γεννήθηκε σε εύπορη οικογένεια του Καράκας και μεγάλωσε σε περιβάλλον προνομίων και ισχυρών διασυνδέσεων. Σπούδασε στο Colegio Cumbres της βενεζουελάνικης πρωτεύουσας και στη συνέχεια οικονομικά και διοίκηση επιχειρήσεων στο Suffolk University της Βοστώνης.
Η επιχειρηματική διαδρομή του ξεκίνησε από τον ενεργειακό τομέα της χώρας του. Μέσω της Derwick Associates απέκτησε κρατικές συμβάσεις για την κατασκευή μονάδων ηλεκτροπαραγωγής κατά την περίοδο της ενεργειακής κρίσης που προκάλεσε η ξηρασία (2009-2011).
Η Derwick βρέθηκε στη συνέχεια στο στόχαστρο οργανώσεων κατά της διαφθοράς και κοινοβουλευτικής έρευνας. Κατηγορήθηκε ότι είχε διογκώσει τις τιμές εξαρτημάτων και συμβάσεων, με προσαυξήσεις έως 173%. Οι έρευνες δεν οδήγησαν σε επίσημες κατηγορίες και η εταιρεία αρνήθηκε οποιαδήποτε παρανομία, υποστηρίζοντας ότι οι τιμές της ήταν ευθυγραμμισμένες με τις διεθνείς.
Ο Μπετανκούρ ανήκει στην κατηγορία των επιχειρηματιών που έγιναν γνωστοί ως «Bolichicos» — μιας νέας επιχειρηματικής ελίτ που απέκτησε τεράστιο πλούτο και πολιτική επιρροή κατά την περίοδο της «Μπολιβαριανής Επανάστασης» του Ούγκο Τσάβες. Για τους επικριτές τους, οι Bolichicos αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η πολιτική εξουσία, οι κρατικές συμβάσεις και οι επιχειρηματικές ευκαιρίες συνδέθηκαν στενά στη Βενεζουέλα.
Το 2011 πέρασε στον πετρελαϊκό κλάδο, αποκτώντας συμμετοχή στην Petrozamora, κοινοπραξία που συνδεόταν με την κρατική PDVSA. Άνθρωποι που τον γνωρίζουν στον κλάδο τον περιγράφουν ως επιχειρηματία που γνωρίζει σε βάθος τις λεπτομέρειες της πετρελαϊκής δραστηριότητας και μπορεί να κινείται αποτελεσματικά σε ένα περιβάλλον όπου τα όρια ανάμεσα στην πολιτική και τις επιχειρήσεις είναι συχνά δυσδιάκριτα.
Η σχέση του με το καθεστώς του Μαδούρο, ωστόσο, δεν ήταν σταθερή. Το 2022 ο Μπετανκούρ εκδιώχθηκε από την Petrozamora μετά τη σύγκρουση με τον τότε υπουργό Υδρογονανθράκων Τάρεκ Ελ Αϊσάμι. Δύο χρόνια αργότερα, μετά τη σύλληψη του Ελ Αϊσάμι στο πλαίσιο έρευνας για διαφθορά στην PDVSA, ο Μπετανκούρ ανέκτησε τον έλεγχο.
Η παραγωγή στο πιο σημαντικό κοίτασμα τότε φέρεται να αυξήθηκε από 20.000 βαρέλια σε 200.000 βαρέλια ημερησίως, επίδοση που προσέλκυσε το ενδιαφέρον της Ουάσιγκτον.
Πώς έγινε ο δίαυλος με τις ΗΠΑ
Παράλληλα με την επιχειρηματική του δραστηριότητα, ο Μπετανκούρ είχε αναπτύξει σχέσεις με την αντιπολίτευση της Βενεζουέλας.
Κατά την πρώτη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, συνεργάστηκε με παράγοντες της αμερικανικής κυβέρνησης, μεταξύ των οποίων ο Μαουρίσιο Κλάβερ-Καρόνε, ο οποίος τότε είχε σημαντικό ρόλο στη χάραξη της αμερικανικής πολιτικής για το Δυτικό Ημισφαίριο.
Το 2019, όταν ο Τραμπ αναγνώρισε τον Χουάν Γκουαϊδό ως νόμιμο ηγέτη της Βενεζουέλας, ο Μπετανκούρ φέρεται να λειτούργησε ως ενδιάμεσος μεταξύ της αντιπολίτευσης, πολιτικών παραγόντων και ανώτατων στρατιωτικών αξιωματούχων, επιδιώκοντας να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια ειρηνική και δημοκρατική μετάβαση.
Ταξίδεψε, μάλιστα, στη Μόσχα για να παραδώσει επιστολή της κυβέρνησης Γκουαϊδό προς τη ρωσική ηγεσία, ζητώντας από τη Ρωσία να σταματήσει να στηρίζει τον Μαδούρο.
Η προσπάθεια ανατροπής του Μαδούρο απέτυχε. Ο ίδιος ο Μπετανκούρ εγκατέλειψε τη χώρα, ενώ ο Μαδούρο διέταξε τη σύλληψή του και την κατάσχεση των περιουσιακών στοιχείων και της πετρελαϊκής του εταιρείας.
Η πολιτική κατάσταση όμως άλλαξε. Σύμφωνα με πηγές που επικαλούνται αμερικανικά δημοσιεύματα, η Ντέλσι Ροντρίγκες —τότε αντιπρόεδρος του Μαδούρο και σήμερα μεταβατική πρόεδρος— άρχισε να υποστηρίζει την επιστροφή του Μπετανκούρ στη Βενεζουέλα.
Ο λόγος ήταν πρακτικός: ο Μπετανκούρ είχε αποκτήσει τη φήμη ανθρώπου που μπορούσε να αντιμετωπίσει τα χρόνια προβλήματα κεφαλαίων, υποδομών, logistics και παραγωγής στον πετρελαϊκό κλάδο.
Ο Μαδούρο φέρεται να επέτρεψε την επιστροφή του υπό τον όρο ότι θα παρέμενε μακριά από την αντιπολίτευση. Παράλληλα, του ζήτησε να συνεργαστεί με τον Αμερικανό επιχειρηματία Χάρι Σάρτζεντ ΙΙΙ, τον οποίο ο ίδιος αποκαλούσε «El Abuelo» («ο παππούς»).
Ο Σάρτζεντ και ο Μπετανκούρ ίδρυσαν τον Απρίλιο του 2024 τη North American Blue Energy Partners (NABEP). Ο Σάρτζεντ αποχώρησε αργότερα από την εταιρεία, αφήνοντας τον Μπετανκούρ σε θέση ελέγχου.
Η NABEP αποτέλεσε τελικά το όχημα μέσω του οποίου ο Μπετανκούρ επέστρεψε στο επίκεντρο της πετρελαϊκής πολιτικής της Βενεζουέλας.
Ο ρόλος του στην απαγωγή Μαδούρο
Ο ρόλος του έγινε ακόμη σημαντικότερος κατά την πρόσφατη αμερικανική επιχείρηση για την απομάκρυνση του Νικολάς Μαδούρο. Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, ο Μπετανκούρ διατηρούσε επικοινωνία τόσο με τον Μαουρίσιο Κλάβερ-Καρόνε όσο και με τη Ροντρίγκες και χρησιμοποιήθηκε ως δίαυλος επικοινωνίας προκειμένου να διασφαλιστεί η συνέχεια της διακυβέρνησης και της λειτουργίας της οικονομίας μετά τον Μαδούρο.
Στις 3 Ιανουαρίου, όταν ο αμερικανικός στρατός συνέλαβε τον Μαδούρο, ο Μπετανκούρ βρισκόταν σε επικοινωνία τόσο με τον Κλάβερ-Καρόνε όσο και με τη Ροντρίγκες.
Σύμφωνα με άνθρωπο του περιβάλλοντός του, η Ροντρίγκες αρχικά πίστευε ότι οι ΗΠΑ είχαν σκοτώσει τον Μαδούρο και ότι η ίδια είχε προδοθεί. Ήταν, σύμφωνα με την ίδια πηγή, «πολύ θυμωμένη και πολύ φοβισμένη».
Ο Μπετανκούρ φέρεται να ανέλαβε να την καθησυχάσει και τελικά να την πείσει να μιλήσει με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και να αναλάβει την εξουσία.
Αυτός ο ρόλος εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί ένας Αμερικανός αξιωματούχος φέρεται να δήλωσε: «Χωρίς τον Μπετανκούρ δεν υπάρχει συμφωνία ενεργειακής ασφάλειας. Και ο Μαδούρο μπορεί να βρισκόταν ακόμη στην εξουσία…».
Η υπόθεση του ξεπλύματος χρήματος
Η διεθνής δραστηριότητα του Μπετανκούρ συνοδεύτηκε από σοβαρές έρευνες. Οι εταιρείες του έχουν βρεθεί στο επίκεντρο ερευνών στην Ισπανία και την Ελβετία σχετικά με καταγγελίες για υπεξαίρεση, συναλλαγματική απάτη και ξέπλυμα χρήματος. Ο ίδιος δεν έχει καταδικαστεί και οι δικηγόροι του αρνούνται διαχρονικά οποιαδήποτε παράνομη δραστηριότητα.
Το 2016 ξεκίνησε στις ΗΠΑ μια διεθνής έρευνα ύψους περίπου 1,2 δισ. δολαρίων για ξέπλυμα χρήματος, η οποία οδήγησε σε ομοσπονδιακές κατηγορίες εναντίον εξαδέλφου του Μπετανκούρ και άλλων Βενεζουελάνων στο Μαϊάμι. Ο ίδιος ο Μπετανκούρ δεν κατηγορήθηκε.
Ένας από τους δικηγόρους του εκείνη την περίοδο ήταν ο Ρούντι Τζουλιάνι, ο οποίος συναντήθηκε με υψηλόβαθμους αξιωματούχους του αμερικανικού υπουργείου Δικαιοσύνης υποστηρίζοντας ότι ο Μπετανκούρ δεν γνώριζε για τις παράνομες δραστηριότητες που βρίσκονταν στο μικροσκόπιο των ερευνών.
Η υπόθεση απέκτησε ακόμη πιο πολιτική διάσταση επειδή, έναν μήνα πριν από εκείνη τη συνάντηση, ο Τζουλιάνι και δύο συνεργάτες του είχαν φιλοξενηθεί στην Ισπανία από τον Μπετανκούρ, όπου συναντήθηκαν με συνεργάτη του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τον παρότρυναν να διερευνήσει τον Τζο Μπάιντεν, πολιτικό αντίπαλο του Τραμπ.
Έξι χρόνια αργότερα, οι ελβετικές αρχές επανέφεραν την υπόθεση και ζήτησαν από τις ισπανικές αρχές να πραγματοποιήσουν έρευνα κατά του Μπετανκούρ. Το 2025 οι Ελβετοί ζήτησαν την έκδοσή του από το Ηνωμένο Βασίλειο. Για αρκετούς μήνες ο Μπετανκούρ δεν μπορούσε να ταξιδέψει εκτός Βρετανίας.
Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να είχε σοβαρές συνέπειες για τη νέα πετρελαϊκή συμφωνία με τις ΗΠΑ, καθώς ο Μπετανκούρ έπρεπε να ταξιδεύει μεταξύ Ουάσιγκτον και Καράκας.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, Αμερικανοί αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων η τότε υπουργός Δικαιοσύνης Παμ Μπόντι, επικοινώνησαν με Ελβετούς αξιωματούχους και εξέφρασαν την ανησυχία τους για την εξέλιξη της υπόθεσης, δεδομένης της σημασίας του Μπετανκούρ για την αμερικανική πολιτική στη Βενεζουέλα.
Τελικά, οι ελβετικές αρχές ενημέρωσαν βρετανικό δικαστήριο ότι δεν θα προχωρήσουν σε έκδοση και ο Μπετανκούρ απέκτησε τη δυνατότητα να ταξιδέψει.
Η συμφωνία με το Πεντάγωνο
Στο επίκεντρο της νέας πετρελαϊκής συμφωνίας βρίσκεται η NABEP. Η εταιρεία αποκτά πρόσβαση σε 17 πετρελαϊκά κοιτάσματα, ενώ η αμερικανική κυβέρνηση προσφέρει την πολιτική και χρηματοοικονομική στήριξη που απαιτείται για την προσέλκυση διεθνών επενδυτών.
Με βάση τους μέχρι σήμερα γνωστούς όρους, η Βενεζουέλα θα λαμβάνει μεταξύ 16% και 40% της παραγωγής, ανάλογα με το κοίτασμα, καθώς και φορολογικά έσοδα.
Οι ΗΠΑ δεν προβλέπεται άμεσα να τοποθετήσουν κεφάλαια, αποκτούν όμως ποσοστό 35% και δικαίωμα σε περίπου 20% του πετρελαίου μετά φόρων, σε τιμή που αντιστοιχεί στο κόστος παραγωγής. Το κόστος αυτό υπολογίζεται περίπου στα 30 δολάρια ανά βαρέλι, με τη διεθνή τιμή του αργού στα 90 δολάρια.
Για τη NABEP, η συμφωνία προσφέρει πρόσβαση σ’ ένα από τα μεγαλύτερα ανεκμετάλλευτα πετρελαϊκά assets στον κόσμο, αλλά ταυτόχρονα την τοποθετεί στο επίκεντρο ενός εξαιρετικά σύνθετου γεωπολιτικού εγχειρήματος.
Αμερικανοί αξιωματούχοι κάνουν λόγο για τη δημιουργία μιας «μίνι-PDVSA», ενός πιο ευέλικτου μηχανισμού που θα μπορούσε να αναθέσει γρήγορα την ανάπτυξη των κοιτασμάτων σε μεγάλες διεθνείς ενεργειακές εταιρείες.
Αντιβασιλέας του πετρελαίου…
Η νέα θέση του Μπετανκούρ προκαλεί έντονες αντιδράσεις στη Βενεζουέλα.
Για την Ουάσιγκτον, είναι ένας άνθρωπος που γνωρίζει την πετρελαϊκή βιομηχανία από μέσα, διαθέτει τις απαραίτητες πολιτικές και επιχειρηματικές επαφές και έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να αυξήσει την παραγωγή.
Για μέρος της βενεζουελανικής αντιπολίτευσης, όμως, αποτελεί ακριβώς το αντίθετο: έναν «Bolichico», δηλαδή έναν επιχειρηματία που πλούτισε χάρη στις σχέσεις του με την πολιτική εξουσία και συνδέεται με το διεφθαρμένο σύστημα που συνέβαλε στην κατάρρευση της χώρας.
Η κριτική είναι ακόμη πιο έντονη επειδή ο Μπετανκούρ, ο οποίος κάποτε συνεργαζόταν με την αντιπολίτευση για την απομάκρυνση του Μαδούρο, βρίσκεται σήμερα σε στενή συνεργασία με τη Ροντρίγκες και την κυβέρνηση των ΗΠΑ.
Ακόμη και ενεργειακοί παράγοντες προειδοποιούν ότι η υπερβολικά ισχυρή θέση της εταιρείας του στα νέα projects θα μπορούσε να αποθαρρύνει άλλους διεθνείς επενδυτές.
Από την άλλη πλευρά, υποστηρικτές του υποστηρίζουν ότι έχει καταφέρει να αναδειχθεί σε έναν από τους λίγους ανθρώπους που μπορούν να κινηθούν αποτελεσματικά μέσα στο εξαιρετικά περίπλοκο πολιτικό και επιχειρηματικό περιβάλλον της Βενεζουέλας.
Η επιστροφή του Μπετανκούρ είναι κάτι περισσότερο από μια επιχειρηματική ιστορία. Αποτυπώνει τη δραματική αλλαγή της αμερικανικής στρατηγικής απέναντι στη Βενεζουέλα: από την προσπάθεια ανατροπής του καθεστώτος στην πρακτική συνεργασία με όσους μπορούν να επαναφέρουν το πετρέλαιο στην παραγωγή.
Και στο κέντρο αυτής της νέας πραγματικότητας βρίσκεται ένας επιχειρηματίας που κατάφερε να περάσει από την αντιπαράθεση με τον Μαδούρο στην εξορία, σε διεθνείς έρευνες και δικαστικές περιπέτειες, και τελικά στην καρδιά της αμερικανικής στρατηγικής για το πετρέλαιο της Βενεζουέλας.
Όπως το έθεσε χαρακτηριστικά διευθυντής πετρελαϊκής εταιρείας στο Καράκας, σχολιάζοντας τη νέα ισορροπία δυνάμεων: «Ο Μπετανκούρ θα γίνει ο νέος αντιβασιλέας του πετρελαίου στο δυτικό ημισφαίριο».
Το βέβαιο είναι ότι ο Μπετανκούρ έχει μετατραπεί από αμφιλεγόμενο επιχειρηματία της Βενεζουέλας σε κρίσιμο κρίκο ανάμεσα στο Καράκας, την Ουάσιγκτον και τη διεθνή πετρελαϊκή αγορά.
Και η εξέλιξη αυτή μπορεί να έχει ευρύτερες επιπτώσεις για την αγορά αργού και τις ενεργειακές επενδύσεις, καθώς η επαναφορά της βενεζουελανικής παραγωγής θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες ροές αργού, με άμεσο ενδιαφέρον για την αγορά των δεξαμενόπλοιων.
