Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) εγκατέλειψε την τελευταία στιγμή την επιλογή του Ρικάρντο Ρέις για τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου, όταν διαπιστώθηκε ότι ο καθηγητής του London School of Economics είχε ασκήσει δημόσια κριτική στη δασμολογική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με τους Financial Times.
Όπως αναφέρουν οι FT, το Ταμείο είχε προχωρήσει σε τέτοιο βαθμό με την υποψηφιότητα του Ρέις ώστε ετοίμαζε την επίσημη ανακοίνωση της τοποθέτησής του ως επικεφαλής του Τμήματος Ερευνών και οικονομικού συμβούλου. Ωστόσο, η διαδικασία ανατράπηκε αιφνιδιαστικά, με τρεις πηγές που γνώριζαν το παρασκήνιο να συνδέουν την απόφαση με παλαιότερες δηλώσεις του Πορτογάλου οικονομολόγου κατά των δασμών Τραμπ.
Τελικά, τον Ιούλιο το ΔΝΤ επέλεξε τη Σιλβάνα Τενρέιρο, επίσης καθηγήτρια στο LSE και πρώην μέλος της Επιτροπής Νομισματικής Πολιτικής της Τράπεζας της Αγγλίας. Η Τενρέιρο ανέλαβε καθήκοντα τον Αύγουστο.
Ο Ρέις είναι ένας από τους πλέον προβεβλημένους Ευρωπαίους μακροοικονομολόγους και εμφανίζεται συχνά σε πορτογαλικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης. Μετά την ανακοίνωση των λεγόμενων «Liberation Day» tariffs από τον Τραμπ τον Απρίλιο του 2025, είχε προειδοποιήσει ότι το κόστος των μέτρων θα μετακυλιστεί στους Αμερικανούς καταναλωτές και θα τροφοδοτήσει νέο κύμα πληθωρισμού.
Έναν μήνα αργότερα, σε podcast του πορτογαλικού think tank Francisco Manuel dos Santos Foundation, είχε υποστηρίξει ότι οι δασμοί θα αυξήσουν άμεσα τις τιμές των εισαγόμενων προϊόντων και θα καταστήσουν την παραγωγή στις ΗΠΑ δυσκολότερη, ακριβότερη και λιγότερο αποτελεσματική.
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα λόγω της θέσης των ΗΠΑ στο ΔΝΤ. Τυπικά, την ευθύνη για τις ανώτερες τοποθετήσεις έχει η γενική διευθύντρια Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα. Ωστόσο, ως ο μεγαλύτερος μέτοχος του οργανισμού, η Ουάσιγκτον διαθέτει σημαντική άτυπη επιρροή.
Οι Financial Times υπενθυμίζουν ότι η Γκεοργκίεβα έχει ήδη περιορίσει την έμφαση που έδινε σε ζητήματα φύλου και κλιματικής αλλαγής, μετά τις επικρίσεις του Αμερικανού υπουργού Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, ο οποίος έχει ζητήσει από το Ταμείο να επιστρέψει στις βασικές του αρμοδιότητες, δηλαδή τη μακροοικονομική και χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Η απομάκρυνση του Ρέις από την κούρσα προκάλεσε αρχικά ανησυχία σε ορισμένους από όσους γνώριζαν τη διαδικασία, καθώς δημιουργήθηκαν φόβοι ότι η θέση θα μπορούσε να δοθεί σε οικονομολόγο με στενότερους δεσμούς με την κυβέρνηση Τραμπ. Οι ανησυχίες αυτές υποχώρησαν μετά την επιλογή της Τενρέιρο, η οποία επίσης έχει υποστηρίξει ότι οι δασμοί βλάπτουν την ανάπτυξη, αλλά έχει εκφράσει πιο συγκρατημένη δημόσια κριτική.
Το επεισόδιο εντάσσεται, σύμφωνα με τους FT, σε μια ευρύτερη ανησυχία για την πίεση που ασκείται σε οικονομολόγους και ακαδημαϊκούς στις ΗΠΑ όταν οι αναλύσεις τους συγκρούονται με τις θέσεις της κυβέρνησης. Πέρυσι, ο Τραμπ είχε καλέσει τον επικεφαλής της Goldman Sachs, Ντέιβιντ Σάλομον, να απολύσει τον chief economist της τράπεζας Jan Hatzius, μετά την εκτίμησή του ότι οι δασμοί θα έπλητταν την αμερικανική οικονομία.
Νωρίτερα φέτος, ο σύμβουλος του Τραμπ Κέβιν Χάσετ είχε δηλώσει ότι οικονομολόγοι της Federal Reserve Bank of New York θα έπρεπε να «πειθαρχηθούν» για έκθεση σύμφωνα με την οποία το μεγαλύτερο μέρος του κόστους των δασμών επιβαρύνει αμερικανικές επιχειρήσεις και καταναλωτές. Αργότερα μετρίασε τις δηλώσεις του.
Η αντιπαράθεση αποκτά μεγαλύτερη ένταση καθώς ο αμερικανικός πληθωρισμός βρίσκεται στο 3,7%, σχεδόν διπλάσιος από τον στόχο της Fed, με τις εμπορικές πολιτικές και τον πόλεμο στο Ιράν να επιβαρύνουν τις τιμές καταναλωτή.
Εκπρόσωπος του ΔΝΤ αρνήθηκε να σχολιάσει στους Financial Times τις λεπτομέρειες της διαδικασίας, επικαλούμενος την πάγια πολιτική εμπιστευτικότητας για τους υποψηφίους. Τόνισε, πάντως, ότι η επιλογή ήταν «αυστηρή και ανταγωνιστική» και ότι το Ταμείο είναι ιδιαίτερα ικανοποιημένο από την τοποθέτηση της Tenreyro. Ο Reis επίσης αρνήθηκε να σχολιάσει.
Η θέση του επικεφαλής οικονομολόγου είναι κομβική: εποπτεύει ομάδα άνω των 100 οικονομολόγων και συμβάλλει στη χάραξη της πολιτικής ατζέντας του ΔΝΤ. Το περιστατικό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή το Ταμείο έχει ιστορικά ταχθεί υπέρ του ελεύθερου εμπορίου και της οικονομικής ολοκλήρωσης, την ώρα που η κυβέρνηση Τραμπ έχει καταστήσει τους δασμούς βασικό εργαλείο οικονομικής και γεωπολιτικής πολιτικής.
