Οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν Χούθι επιδιώκουν να θέσουν υπό τον έλεγχό τους ολόκληρη την ακτογραμμή της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα, γεγονός που θα ενίσχυε περαιτέρω τη θέση ισχύος τους επί του στενού Μπαμπ ελ Μαντέμπ — ενός από τα πιο πολυσύχναστα και αμφισβητούμενα θαλάσσια περάσματα στρατηγικής σημασίας παγκοσμίως.
Η ένοπλη οργάνωση έχει ήδη κηρύξει ναυτικό αποκλεισμό κατά της Σαουδικής Αραβίας, του μεγαλύτερου εξαγωγέα πετρελαίου στον κόσμο, και η κυριαρχία των Χούθι στη θαλάσσια οδό του Μπαμπ ελ Μαντέμπ θα απομόνωνε περαιτέρω τους παραγωγούς πετρελαίου του Κόλπου από τις κύριες ναυτιλιακές τους διαδρομές.
Πού βρίσκεται το Μπαμπ Ελ Μάντεμπ
Το στενό, το οποίο ονομάζεται «Πύλη των Δακρύων» λόγω των επικίνδυνων συνθηκών ναυσιπλοΐας που παρουσιάζει, βρίσκεται στο νότιο άκρο της Ερυθράς Θάλασσας, ανάμεσα στην Υεμένη (στην Αραβική Χερσόνησο) και το Τζιμπουτί και την Ερυθραία (στις ακτές της Αφρικής).
Βρίσκεται στην απέναντι πλευρά της χερσονήσου σε σχέση με το Στενό του Ορμούζ, το οποίο αποτέλεσε κεντρικό σημείο ενδιαφέροντος κατά τη διάρκεια της αντιπαράθεσης ΗΠΑ-Ιράν.
Η θαλάσσια οδός έχει πλάτος 18 μιλίων (29 χλμ.) στο στενότερο σημείο της, περιορίζοντας την κυκλοφορία σε δύο διαύλους για τα εισερχόμενα και εξερχόμενα πλοία, οι οποίοι χωρίζονται από το νησί Περίμ (Mayyun στα αραβικά) της Υεμένης.
Στα βόρεια βρίσκονται τα νησιά Χανίς, τοποθετημένα ανάμεσα στις παραθαλάσσιες πόλεις Χοντάιντα και Μόκα — προσφέροντας σε όποιον τα ελέγχει στρατηγικό πλεονέκτημα και οπτική επαφή με τα πλοία που πλησιάζουν. Οι Χούθι ελέγχουν τη Χοντάιντα, την οποία έχουν χρησιμοποιήσει ως βάση για την ευρύτερη εκστρατεία επιθέσεών τους κατά της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα.
Στενό του Μπαμπ Ελ Μαντέμπ, ©Wikipedia
Η ένοπλη οργάνωση προελαύνει προς τον νότο, καταλαμβάνοντας τη Μόκα, την ιστορική παραθαλάσσια πόλη που θεωρείται ευρέως ως η γενέτειρα του παγκόσμιου εμπορίου καφέ. Ακόμη νοτιότερα βρίσκεται η Ντουμπάμπ, μια πόλη που εκτείνεται ακριβώς πάνω στο στενό — γεγονός που την καθιστά κρίσιμο στόχο στην προέλαση των Χούθι προς τον νότο. Ο έλεγχος της Ντουμπάμπ και του νησιού Περίμ αποτελεί το «κλειδί» για την κυριαρχία επί του στενού.
Ποια φορτία διέρχονται από το Μπαμπ Ελ Μάντεμπ
Το στενό αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διαδρομές παγκοσμίως για τη θαλάσσια μεταφορά εμπορευμάτων και πρώτων υλών, ιδίως από την Ασία προς την Ευρώπη μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Είναι επίσης ζωτικής σημασίας για τη διακίνηση που προέρχεται από τον αγωγό Σουέζ-Μεσογείου στις ακτές της Αιγύπτου στην Ερυθρά Θάλασσα, καθώς και για εμπορεύματα με προορισμό την Ασία, συμπεριλαμβανομένου του ρωσικού πετρελαίου. Αποτελεί τη νότια πύλη προς τη Διώρυγα του Σουέζ, πράγμα που σημαίνει ότι τα πλοία πρέπει να διέλθουν από αυτό το σημείο για να αποκτήσουν πρόσβαση στη διώρυγα ερχόμενα από τον νότο.
Η διατάραξη της ναυσιπλοΐας στο στενό αναγκάζει τα πλοία να αλλάξουν πορεία και να πλεύσουν γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας στη νότια Αφρική, προσθέτοντας εβδομάδες χρόνου και σημαντικό κόστος σε ένα ταξίδι που, υπό άλλες συνθήκες, θα ήταν απλό και άμεσο.
Τι σήμαινε ο έλεγχος από τους Χούθι
Ακόμη και η μερική διατάραξη της κυκλοφορίας στο στενό έχει αποδειχθεί καταστροφική. Από τα τέλη του 2023, οι Χούθι εξαπέλυσαν μια διαρκή εκστρατεία επιθέσεων κατά της ναυτιλίας στο νότιο τμήμα της Ερυθράς Θάλασσας και στο στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, δηλώνοντας ότι ενεργούσαν σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τους Παλαιστίνιους της Γάζας κατά τη διάρκεια του πολέμου Χαμάς-Ισραήλ.
Οι επιπτώσεις ήταν άμεσες και εκτεταμένες. Μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες και εταιρείες πετρελαίου —συμπεριλαμβανομένων των Hapag-Lloyd, MSC και Maersk, του κολοσσού BP και του ομίλου δεξαμενλοπλοίων Frontline— άλλαξαν τα δρομολόγια των πλοίων τους αποφεύγοντας τη Διώρυγα του Σουέζ και επιλέγοντας αντ’ αυτού τον περίπλου της αφρικανικής ηπείρου.
Το κόστος μεταφοράς εμπορευμάτων εκτινάχθηκε και οι χρόνοι των δρομολογίων αυξήθηκαν σημαντικά.
Η επιβολή ασφυκτικού ελέγχου στη θαλάσσια αυτή οδό από τους Χούθι θα μπορούσε να προσδώσει στον υποστηρικτή τους, το Ιράν, ένα κρίσιμο πλεονέκτημα στον πόλεμό του με τις Ηνωμένες Πολιτείες — μια σύγκρουση που έχει ήδη οδηγήσει σε απότομη μείωση των ενεργειακών μεταφορών μέσω του Στενού του Ορμούζ, προκαλώντας κατακόρυφη άνοδο των τιμών του πετρελαίου.
Ο συνολικός όγκος πετρελαίου που διήλθε από το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ αντιστοιχούσε σε περίπου 7% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου τον Ιούνιο, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler.
Με πληροφορίες από Reuters, BBC.
