Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε σήμερα Τετάρτη ότι επιθυμεί να ανοίξει τον δρόμο ώστε ο Καναδάς να γίνει το πρώτο «συνδεδεμένο μέλος» της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από την πλευρά του ο πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ, ο οποίος βρισκόταν στο Στρασβούργο για να παρακολουθήσει την ετήσια ομιλία της Ευρωπαίας αξιωματούχου, δήλωσε ότι η χώρα του επιδιώκει μια «μοναδική συμμαχία» με την ΕΕ, αλλά όχι την ένταξή της σε αυτήν.
ΕΕ-Καναδάς: Τι θα μπορούσε να περιλαμβάνει η νέα σχέση
Όπως υπενθυμίζει το Reuters, επί του παρόντος οι Συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν προβλέπουν καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους», αν και κατά καιρούς έχουν διατυπωθεί στο εσωτερικό του μπλοκ διάφορες εκδοχές μιας μορφής συνδεδεμένης συμμετοχής.
Πιο πρόσφατα, η Γερμανία είχε προτείνει να γίνει η Ουκρανία συνδεδεμένο μέλος, ως ενδιάμεσο στάδιο πριν την πλήρη ένταξή της στην ΕΕ. Ωστόσο, η πρόταση δεν προχώρησε, καθώς ορισμένες πρωτεύουσες κρατών-μελών της ΕΕ εξέφρασαν αντιρρήσεις.
Τι επιδιώκει ο Καναδάς;
Όπως αναφέρει το πρακτορείο, ο Κάρνεϊ αναζητά νέες συμμαχίες εν μέσω των επανειλημμένων απειλών του Ντόναλντ Τραμπ κατά της καναδικής κυριαρχίας.
Και οι δύο πλευρές επιθυμούν να διαμορφώσουν βαθύτερη συνεργασία, προκειμένου να αντιμετωπίσουν την οικονομική κυριαρχία των ΗΠΑ και της Κίνας, αλλά και να διαφυλάξουν τη δημοκρατία και τη διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες, την οποία θεωρούν ότι απειλείται.
Στην ομιλία της η Φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι οι δύο πλευρές θα δημιουργήσουν έναν «κοινό χώρο ευημερίας και οικονομικής συνεργασίας». Αυτό θα περιλαμβάνει κοινή δράση στους τομείς της μεταποίησης, μια τεχνολογική συμμαχία, την ενοποίηση των αμυντικών βιομηχανικών βάσεων, την Αρκτική, την τεχνητή νοημοσύνη, την ενέργεια και τα κρίσιμα ορυκτά.
Γιατί η ιδέα του «συνδεδεμένου μέλους» θα μπορούσε να είναι περίπλοκη;
Η εφαρμογή ενός τέτοιου καθεστώτος «συνδεδεμένου μέλους» θα ήταν πρωτοφανής και ενδέχεται να παρουσιάζει σημαντικές νομικές δυσκολίες. Η Φον ντερ Λάιεν μιλούσε υπό την ιδιότητά της ως προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του εκτελεστικού οργάνου της Ένωσης. Εναπόκειται στα κράτη-μέλη της ΕΕ να αποφασίσουν εάν η ιδέα μπορεί να προχωρήσει.
Το πρακτορείο σημειώνει πως δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η Φον ντερ Λάιεν προτείνει να κατοχυρωθεί το καθεστώς του «συνδεδεμένου μέλους» στις Συνθήκες της ΕΕ. Κάτι τέτοιο θα απαιτούσε ομοφωνία και από τις 27 πρωτεύουσες, καθώς και επικύρωση σε εθνικό επίπεδο από όλα τα κράτη-μέλη.
Ο Καναδάς και η ΕΕ έχουν ήδη συνάψει εμπορική συμφωνία, τη CETA. Περισσότερο από μία δεκαετία μετά την επίτευξη της συμφωνίας και εννέα χρόνια μετά την προσωρινή έναρξη ισχύος της, αρκετές χώρες της ΕΕ εξακολουθούν να μην την έχουν επικυρώσει.
Εάν ο Καναδάς επιθυμεί να ενταχθεί στην ενιαία αγορά της ΕΕ, η Οτάβα θα πρέπει να εναρμονίσει τους κανόνες και τους κανονισμούς του Καναδά με το δίκαιο της ΕΕ. Η χώρα θα μετατρεπόταν σε «λήπτη κανόνων», χωρίς ουσιαστικό λόγο στη χάραξη πολιτικής, εάν εισερχόταν στην ενιαία αγορά χωρίς πλήρη ένταξη, όπως συμβαίνει με την Ισλανδία, τη Νορβηγία, την Ελβετία και το Λιχτενστάιν, που συμμετέχουν στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ).
Να σημειωθεί πως οι καναδικοί κανόνες έχουν ιστορικά διαμορφωθεί με γνώμονα τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της χώρας, τις ΗΠΑ.
Τι θα σήμαινε μια τέτοια σχέση για τις υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες
Η επιδίωξη μιας βαθύτερης συμμαχίας μεταξύ του Καναδά και της ΕΕ δεν θα επηρεάσει την πορεία ένταξης των ευρωπαϊκών υποψήφιων χωρών. Ωστόσο, θα μπορούσε να αποτελέσει πηγή ενόχλησης εάν ο Καναδάς θεωρηθεί ότι λαμβάνει ειδική μεταχείριση.
Οι διαπραγματεύσεις ένταξης και η εναρμόνιση με τους κανόνες της ΕΕ αποτελούν μια μακρά διαδικασία, η οποία συχνά απαιτεί από τις υποψήφιες χώρες να προωθήσουν πολιτικά ευαίσθητες μεταρρυθμίσεις.
Η πλήρης ένταξη στην ΕΕ μπορεί να χορηγηθεί μόνο σε ευρωπαϊκά κράτη και παρέχει πρόσβαση στην ενιαία αγορά της Ένωσης, αξίας 18 τρισ. ευρώ, καθώς και δικαίωμα ψήφου και εκπροσώπησης, πρόσβαση σε χρηματοδότηση της ΕΕ και δυνατότητα προσφυγής ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Ουκρανία είχε χαρακτηρίσει την πρόταση της Γερμανίας για «συνδεδεμένη ιδιότητα μέλους» ως «άδικη», καθώς το Κίεβο θα συμμετείχε, αλλά χωρίς δικαίωμα ψήφου.
Η ΕΕ έχει δηλώσει ότι θα μπορούσε να δεχθεί νέα μέλη ήδη από το 2030. Το Μαυροβούνιο, η Αλβανία, η Ουκρανία και η Μολδαβία είναι οι πιο προχωρημένες μεταξύ των υποψήφιων χωρών.
