Ο Βλαντίμιρ Πούτιν θέτει υπό προσωρινό ρωσικό έλεγχο τις δραστηριότητες δυτικών πολυεθνικών ομίλων που δραστηριοποιούνται στη Ρωσία, σε μια κίνηση που αυξάνει τον κίνδυνο αναγκαστικών πωλήσεων και αναδεικνύει τις πιέσεις που αντιμετωπίζουν επιχειρήσεις της Δύσης στη ρωσική αγορά.
Οι ρωσικές θυγατρικές των Auchan, Leroy Merlin και Nestlé περνούν υπό προσωρινή διαχείριση, μετά το διάταγμα που υπέγραψε ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν. Η απόφαση αφορά συνολικά 16 επιχειρήσεις και μεταφέρει τον έλεγχο των περιουσιακών τους στοιχείων σε ρωσική εταιρεία.
Πρόκειται για εξέλιξη που μπορεί να αποτελέσει προοίμιο αναγκαστικής πώλησης ή ακόμη και απαλλοτρίωσης. Όπως εξηγεί στη Le Figaro, ο Ολιβιέ Ατιάς, εταίρος της δικηγορικής εταιρείας August Debouzy, οι προηγούμενοι ιδιοκτήτες διατηρούν τυπικά την κυριότητα, αλλά χάνουν ουσιαστικά τα δικαιώματα που απορρέουν από αυτήν. Ο προσωρινός διαχειριστής μπορεί να συμμετέχει στις γενικές συνελεύσεις, να διορίζει διοίκηση και να προχωρά σε αναδιοργάνωση των εταιρειών.
Το Κρεμλίνο συνδέει την απόφαση με το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις ανήκουν σε χώρες που η Μόσχα χαρακτηρίζει «μη φιλικές» και οι οποίες στηρίζουν την Ουκρανία. Παράλληλα, η κίνηση εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια της Ρωσίας να διατηρήσει τον έλεγχο στρατηγικών οικονομικών δραστηριοτήτων που εξακολουθούν να συνδέονται με δυτικά συμφέροντα.
Πούτιν: Προσωρινή διαχείριση με φόντο τις αναγκαστικές πωλήσεις
Μεταξύ των εταιρειών που περιλαμβάνονται στο διάταγμα βρίσκονται τρεις γαλλικές επιχειρήσεις. Η FM Logistic διαθέτει 25 αποθήκες συνολικής έκτασης 865.000 τετραγωνικών μέτρων, ενώ η Auchan διατηρεί 229 καταστήματα σε 100 ρωσικές πόλεις. Η Lemana Pro, πρώην Leroy Merlin, διαθέτει 112 καταστήματα σε 66 πόλεις και αποτελεί ηγέτιδα στον κλάδο του bricolage.
Η Lemana Pro είχε ήδη αποσυνδεθεί σε μεγάλο βαθμό από τη γαλλική Adeo, μητρική της Leroy Merlin. Από το 2023, το 99,993% της ρωσικής εταιρείας ανήκει στη Scenari Holding, με έδρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ η Adeo διατηρεί μόλις 0,007%. Παρά τη σχεδόν πλήρη απομάκρυνση, η πιθανότητα επανένταξης των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων στη γαλλική μητρική δεν είχε αποκλειστεί σε περίπτωση βελτίωσης των συνθηκών.
Η προσωρινή διαχείριση ανατέθηκε στη L.E.V. Management, εταιρεία που ιδρύθηκε στη Μόσχα τον Ιούνιο του 2024. Σύμφωνα με τον ρωσικό Τύπο, επικεφαλής της είναι ο υποστράτηγος Αντρέι Ιβαλουσκίνε, πρώην αξιωματούχος του υπουργείου Εσωτερικών.
Από την έξοδο των δυτικών ομίλων στη ρωσική πίεση
Από την εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 και την επιβολή των πρώτων δυτικών κυρώσεων, πολλές πολυεθνικές εγκατέλειψαν τη Ρωσία, ενώ άλλες πούλησαν ή μεταβίβασαν τις δραστηριότητές τους σε τοπικούς επενδυτές. Η σημερινή εξέλιξη θυμίζει τις υποθέσεις της Danone και της Carlsberg, οι οποίες το 2023 οδηγήθηκαν σε εκποίηση των ρωσικών περιουσιακών τους στοιχείων, σημειώνουν αναλυτές στη Le Figaro.
Οι αναλυτές της Jefferies επισημαίνουν ότι η προσωρινή διαχείριση αποτελεί συχνά πρώτο βήμα προς μια αναγκαστική πώληση. Ωστόσο, οι προηγούμενες περιπτώσεις δεν ακολούθησαν ενιαία πορεία: ορισμένες κατέληξαν σε γρήγορες μεταβιβάσεις, ενώ άλλες οδήγησαν σε μακρές διαπραγματεύσεις.
Το κίνητρο της Μόσχας παραμένει επίσης ασαφές. Σύμφωνα με τον Ατιάς, στο παρελθόν η ανησυχία ότι μια δυτική εταιρεία θα αποχωρούσε ή θα περιόριζε τις επενδύσεις της στη Ρωσία αποτελούσε παράγοντα για την επιβολή αντίστοιχων μέτρων. Ρωσικές πηγές αναφέρουν, μάλιστα, ότι οι ιδιοκτήτες των συγκεκριμένων ομίλων αναζητούσαν εδώ και χρόνια αγοραστή χωρίς αποτέλεσμα.
Auchan, Leroy Merlin και Nestlé μπροστά σε νέο ρίσκο
Η οικογένεια Μιλιέ, ιδιοκτήτρια των Auchan, Leroy Merlin και Decathlon, είχε διατηρήσει επί χρόνια ισχυρή παρουσία στη Ρωσία, έχοντας αναπτύξει εκεί τις δραστηριότητές της μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Μετά τον πόλεμο, ωστόσο, η διαχείριση των ρωσικών επιχειρήσεων έγινε ολοένα δυσκολότερη, λόγω των δυτικών κυρώσεων και των απαιτήσεων της Μόσχας.
Παράλληλα, ο κίνδυνος για τη φήμη των εταιρειών αυξήθηκε, ιδιαίτερα μετά τις κατηγορίες το 2024 ότι Auchan και Bonduelle προμήθευαν προϊόντα στον ρωσικό στρατό. Η ρωσική θυγατρική της Auchan ζήτησε ήδη διευκρινίσεις από τις αρχές.
Η Nestlé, από την πλευρά της, δήλωσε ότι εξετάζει το διάταγμα και τις συνέπειές του, ενώ προανήγγειλε μέτρα για την προστασία των δικαιωμάτων της και τη συνέχιση των δραστηριοτήτων της. Η Ρωσία αντιπροσωπεύει λιγότερο από το 2% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών της ελβετικής εταιρείας.
Ωστόσο, το οικονομικό πλήγμα θα μπορούσε να είναι σημαντικό σε περίπτωση απαλλοτρίωσης ή εκποίησης, σύμφωνα με αναλυτές που μίλησαν στη Le Figaro. Η Jefferies εκτιμά ότι η Nestlé ενδέχεται να χρειαστεί να προχωρήσει σε απομείωση της αξίας των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων της, με πιθανή επίπτωση που θα μπορούσε να φθάσει περίπου το 1 δισ. ελβετικά φράγκα ή 1,06 δισ. ευρώ.
Η υπόθεση επαναφέρει έτσι στο προσκήνιο το ερώτημα εάν η Μόσχα χρησιμοποιεί την προσωρινή διαχείριση ως εργαλείο διαπραγμάτευσης ή ως ενδιάμεσο στάδιο για την οριστική μεταβίβαση δυτικών περιουσιακών στοιχείων σε ρωσικά χέρια.
