Μια νέα εικόνα διαμορφώνεται στο γαλλικό πολιτικό σκηνικό λίγους μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές του 2027, καθώς η Εθνική Συσπείρωση της Μαρίν Λεπέν ενισχύει την παρουσία της στους θεσμούς και ταυτόχρονα καταγράφει υψηλά ποσοστά στις τελευταίες μετρήσεις πρόθεσης ψήφου.
Το πρώτο μήνυμα ήρθε από τις εκλογές για τη Γερουσία της Κυριακής 27 Σεπτεμβρίου. Από τις 348 έδρες της Άνω Βουλής ανανεώθηκαν οι 178, σε 64 διαμερίσματα, μέσα από μια έμμεση εκλογική διαδικασία στην οποία ψηφίζουν κυρίως δημοτικοί και άλλοι τοπικοί αιρετοί. Η Εθνική Συσπείρωση εξέλεξε εννέα νέους γερουσιαστές, οι οποίοι προστίθενται στους τρεις που διέθετε ήδη, ανεβάζοντας τη δύναμή της στους 12. Μαζί με τους τρεις γερουσιαστές της Ένωσης των Δεξιών για τη Δημοκρατία του Ερίκ Σιοτί, το ευρύτερο στρατόπεδο φτάνει τους 15.
Η εξέλιξη επιτρέπει για πρώτη φορά τη συγκρότηση κοινοβουλευτικής ομάδας της συγκεκριμένης πολιτικής πτέρυγας στη Γερουσία. Για τη δημιουργία ομάδας απαιτούνται τουλάχιστον δέκα μέλη, σύμφωνα με τους κανόνες του Σώματος. Η επίσημη συγκρότηση των ομάδων ακολουθεί την ανανέωση της Γερουσίας, αλλά το αποτέλεσμα έχει ήδη αλλάξει τους συσχετισμούς ως προς την κοινοβουλευτική παρουσία του RN. Η σημασία του αποτελέσματος δεν βρίσκεται τόσο στο ότι ανατρέπεται η πλειοψηφία της Γερουσίας —κάτι που δεν συνέβη— όσο στο ότι το RN αποκτά για πρώτη φορά οργανωμένη παρουσία σε έναν θεσμό στον οποίο μέχρι σήμερα παρέμενε σαφώς ασθενέστερο από ό,τι στην Εθνοσυνέλευση.
Οι Ρεπουμπλικανοί παραμένουν η μεγαλύτερη δύναμη στην Άνω Βουλή και μαζί με τους κεντρώους εξακολουθούν να διαθέτουν την πλειοψηφία. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που παρουσίασε η Le Monde, η δεξιά διατηρεί 123 γερουσιαστές και το κέντρο περίπου 71-72, ανάλογα με τις τελικές ομαδοποιήσεις.
Από τρεις, στους 12 γερουσιαστές
Για το RN, ωστόσο, η εξέλιξη έχει συμβολικό και πρακτικό βάρος. Το κόμμα είχε εκλέξει τρεις γερουσιαστές το 2023 και παρέμενε μέχρι σήμερα εκτός οργανωμένης κοινοβουλευτικής ομάδας. Με τους εννέα νέους γερουσιαστές η εικόνα αλλάζει. Μια κοινοβουλευτική ομάδα διαθέτει περισσότερο χρόνο ομιλίας, μεγαλύτερη συμμετοχή στις κοινοβουλευτικές διαδικασίες και δυνατότητα διεκδίκησης θέσεων στις επιτροπές και στα όργανα της Γερουσίας. Η ίδια η Λεπέν χαρακτήρισε το αποτέλεσμα καλύτερο από τις προσδοκίες της παράταξής της, ενώ στελέχη του RN το συνέδεσαν με την ενίσχυση της παρουσίας του κόμματος στην τοπική αυτοδιοίκηση.
Και αυτό ακριβώς είναι το στοιχείο στο οποίο εστιάζει περισσότερο η Le Monde. Σε κύριο άρθρο της, η γαλλική εφημερίδα χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «προειδοποιητικό σήμα», εκτιμώντας ότι δείχνει βαθύτερη τοπική και θεσμική εδραίωση του RN. Η εφημερίδα θυμίζει ότι το 2017 το τότε Εθνικό Μέτωπο διέθετε μόλις δύο γερουσιαστές και οκτώ βουλευτές. Σήμερα το τοπίο είναι πολύ διαφορετικό. Η δύναμη του κόμματος στην Εθνοσυνέλευση είναι πολλαπλάσια, ενώ πλέον αποκτά ξεχωριστό αποτύπωμα και στη Γερουσία.
Γιατί έχει σημασία η Γερουσία
Η γαλλική Γερουσία δεν εκλέγεται απευθείας από τους πολίτες και η σύνθεσή της αντανακλά σε μεγάλο βαθμό τους συσχετισμούς στην τοπική αυτοδιοίκηση. Για αυτό και η ενίσχυση του RN ερμηνεύεται στη Γαλλία και ως ένδειξη ότι το κόμμα διευρύνει τις τοπικές του βάσεις, πέρα από την απήχηση που εμφανίζει στις εθνικές εκλογές. Η συγκυρία αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον επειδή η νέα σύνθεση της Γερουσίας θα βρίσκεται σε ισχύ κατά την έναρξη της θητείας του επόμενου προέδρου της Γαλλίας.
Ο ρόλος της Άνω Βουλής γίνεται ιδιαίτερα σημαντικός σε περίπτωση συνταγματικών αλλαγών. Σύμφωνα με το άρθρο 89 του γαλλικού Συντάγματος, ένα σχέδιο αναθεώρησης πρέπει να εγκριθεί με το ίδιο ακριβώς κείμενο τόσο από την Εθνοσυνέλευση όσο και από τη Γερουσία πριν ακολουθήσει η επόμενη προβλεπόμενη διαδικασία. Η Εθνοσυνέλευση δεν μπορεί δηλαδή να παρακάμψει τη Γερουσία σε μια συνταγματική αναθεώρηση. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι νέοι συσχετισμοί στο Σώμα εξετάζονται ήδη υπό το πρίσμα της επόμενης προεδρικής θητείας, χωρίς βεβαίως η αριθμητική ενίσχυση του RN να του δίνει έλεγχο της Γερουσίας.
Στο 35%-36% η Λεπέν στα σενάρια του πρώτου γύρου
Την ίδια στιγμή, νέα δημοσκόπηση της Toluna Harris Interactive για RTL και M6 καταγράφει τη Μαρίν Λεπέν στην πρώτη θέση στις πέντε διαφορετικές υποθέσεις για τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών του 2027. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά από τις 22 έως τις 24 Σεπτεμβρίου σε δείγμα 1.974 ατόμων, με τη μέθοδο των ποσοστώσεων και περιθώριο σφάλματος μεταξύ 1 και 2,3 ποσοστιαίων μονάδων. Πρόκειται για μέτρηση της πρόθεσης ψήφου στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή και όχι για πρόβλεψη του αποτελέσματος των εκλογών.
Στα πέντε σενάρια που εξετάστηκαν, η Λεπέν συγκεντρώνει 35% έως 36% στον πρώτο γύρο.
Ο Ζαν-Λικ Μελανσόν κινείται μεταξύ 16% και 18%, ενώ ο Εντουάρ Φιλίπ εμφανίζεται χαμηλότερα, με το ποσοστό του να διαφοροποιείται ανάλογα με το ποιοι άλλοι υποψήφιοι του κεντρώου χώρου συμμετέχουν στο σενάριο. Ο Γκαμπριέλ Ατάλ καταγράφεται στο 12%-13%, ενώ ο Μπρουνό Ρεταγιό των Ρεπουμπλικανών μεταξύ 8% και 10%. Οι διαφορές έχουν σημασία κυρίως επειδή η πολυδιάσπαση του κεντρώου και της κεντροαριστεράς επηρεάζει σημαντικά την κατάταξη των υποψηφίων πίσω από τη Λεπέν.
Τα σενάρια του δεύτερου γύρου
Η ίδια δημοσκόπηση εξέτασε και υποθετικές αναμετρήσεις δεύτερου γύρου. Σε ένα σενάριο Λεπέν–Μελανσόν, οι συμμετέχοντες που εξέφρασαν επιλογή κατανέμονται σε 69% υπέρ της Λεπέν και 31% υπέρ του Μελανσόν. Σε πιθανή αναμέτρηση Λεπέν–Φιλίπ, η αναλογία διαμορφώνεται στο 57%-43%. Τα στοιχεία αυτά χρειάζονται προσεκτική ανάγνωση. Πέρα από το γεγονός ότι απέχουν αρκετοί μήνες από τις κάλπες, μεταξύ 25% και 32% των ερωτηθέντων στα διαφορετικά σενάρια δήλωσαν ότι θα προτιμούσαν αποχή, λευκό ή άκυρο. Αυτό περιορίζει την αξία οποιασδήποτε απευθείας μετατροπής των ποσοστών σε εκλογική πρόβλεψη.
Σε σχέση με την προηγούμενη μέτρηση της Toluna Harris Interactive στις αρχές Σεπτεμβρίου, όπου η Λεπέν βρισκόταν μεταξύ 33% και 36% και ο Μελανσόν μεταξύ 16% και 17%, η εικόνα παραμένει κατά βάση σταθερή, με διαφοροποιήσεις ανάλογα με το σενάριο των υποψηφιοτήτων.
Η πίεση προς τη γαλλική δεξιά
Η παράλληλη εικόνα από τη Γερουσία και τις δημοσκοπήσεις εντείνει τη συζήτηση για τις ισορροπίες στο εσωτερικό της γαλλικής δεξιάς. Η Le Monde επισημαίνει ότι η άνοδος του RN και η συνεργασία του με την UDR του Ερίκ Σιοτί ασκούν πρόσθετη πίεση στους Ρεπουμπλικανούς, οι οποίοι εξακολουθούν μεν να κυριαρχούν στη Γερουσία, αλλά είδαν μέρος της δύναμής τους να υποχωρεί στις τελευταίες εκλογές. Παράλληλα, στα αριστερά και στο κέντρο παραμένει ανοιχτό το ζήτημα του αριθμού και της ταυτότητας των υποψηφίων που θα κατέβουν τελικά στις προεδρικές εκλογές. Αυτό εξηγεί και γιατί οι δημοσκοπήσεις παρουσιάζουν διαφορετικές εκδοχές και όχι ένα ενιαίο σενάριο πρώτου γύρου. Το βέβαιο από τις εκλογές της 27ης Σεπτεμβρίου είναι πιο συγκεκριμένο: η Εθνική Συσπείρωση αποκτά πλέον μεγαλύτερο θεσμικό βάρος στη Γερουσία, χωρίς να αλλάζει η υφιστάμενη πλειοψηφία του Σώματος. Ταυτόχρονα, οι τελευταίες μετρήσεις καταγράφουν τη Λεπέν στην πρώτη θέση της πρόθεσης ψήφου στα σενάρια που εξετάζονται.
