Αντιμέτωπη με τον κίνδυνο να χάσει το σύνολο της αναμενόμενης οικονομικής ανάπτυξης το 2027 βρίσκεται η Ιταλία, καθώς η νέα ενεργειακή κρίση εκτοξεύει το κόστος για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, απειλώντας την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας. Την ώρα που η μεγαλύτερη εργοδοτική οργάνωση της χώρας προειδοποιεί ότι μια περαιτέρω άνοδος των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου θα μπορούσε να οδηγήσει την οικονομία σε στασιμότητα, η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι βρίσκεται κοντά σε συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Ένωση για την επιβολή πλαφόν στην τιμή του αερίου που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Σύμφωνα με το Bloomberg, οι εξελίξεις αυτές αναδεικνύουν την αυξανόμενη πίεση που ασκεί το ενεργειακό κόστος στην τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης, στον απόηχο της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και των διαταραχών στις μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Η Ρώμη αναζητά επειγόντως τρόπους περιορισμού των τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος, τόσο για την προστασία των καταναλωτών όσο και για τη διατήρηση της βιομηχανικής παραγωγής, ενόψει και των εθνικών εκλογών του επόμενου έτους.
Μελόνι: Κοντά σε συμφωνία με την ΕΕ για πλαφόν στο φυσικό αέριο
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός δήλωσε την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, μιλώντας στο Κοινοβούλιο ενόψει συνάντησης των Ευρωπαίων ηγετών, ότι οι διαπραγματεύσεις με τις Βρυξέλλες βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο.
Όπως ανέφερε, οι τεχνικές συζητήσεις υπήρξαν εντατικές και εποικοδομητικές, φέρνοντας τις δύο πλευρές πιο κοντά σε μια λύση συμβατή με τους ευρωπαϊκούς κανόνες.
Η σχεδιαζόμενη παρέμβαση αποσκοπεί στον περιορισμό της επίδρασης που ασκεί το υψηλό κόστος του φυσικού αερίου στη συνολική τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας.
Πρόκειται για ιδιαίτερα κρίσιμο ζήτημα, καθώς το φυσικό αέριο εξακολουθεί να επηρεάζει καθοριστικά τη διαμόρφωση των χονδρεμπορικών τιμών ηλεκτρισμού στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η Μελόνι επανέλαβε επίσης την πρόθεσή της να αξιοποιήσει τα πρόσθετα έσοδα από τον ΦΠΑ, τα οποία προκύπτουν λόγω της αύξησης των τιμών των καυσίμων, προκειμένου να χρηματοδοτήσει μέτρα ανακούφισης των νοικοκυριών.
Παράλληλα, εξέφρασε επιφυλάξεις για τη συμφωνία σχετικά με το ρωσικό φυσικό αέριο που ανακοίνωσε την Παρασκευή ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, χαρακτηρίζοντας την επιλογή «ιδιαίτερα επικίνδυνη».
Confindustria: Το ενεργειακό σοκ μπορεί να μηδενίσει την ανάπτυξη
Την ίδια ώρα, η Confindustria, η μεγαλύτερη εργοδοτική οργάνωση της Ιταλίας, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης στις προοπτικές της οικονομίας.
Στις φθινοπωρινές προβλέψεις της, τις οποίες παρουσιάζει το Bloomberg, προειδοποιεί ότι η αναμενόμενη ανάπτυξη 0,6% για το 2027 θα μπορούσε να εξανεμιστεί εάν η μέση τιμή του πετρελαίου μπρεντ διαμορφωνόταν περίπου στα 126 δολάρια το βαρέλι, δηλαδή σχεδόν 25% υψηλότερα από τα επίπεδα του Σεπτεμβρίου.
Αντίστοιχο αποτέλεσμα θα μπορούσε να προκύψει ακόμη και με το πετρέλαιο στα 115 δολάρια, εφόσον οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έφταναν παράλληλα τα 89 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Τα συγκεκριμένα σενάρια αποτυπώνουν την ευπάθεια της ιταλικής οικονομίας στις διακυμάνσεις των διεθνών ενεργειακών αγορών και τις πιέσεις που αντιμετωπίζουν επιχειρήσεις με υψηλή κατανάλωση ενέργειας.
Στο βασικό της σενάριο, η Confindustria προβλέπει ότι η ιταλική οικονομία θα αναπτυχθεί κατά 1% το 2026, πριν επιβραδυνθεί στο 0,6% το 2027. Ο πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 3,2% φέτος και στο 2,2% το επόμενο έτος.
Ρεύμα 35% ακριβότερο από τη Γερμανία
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας που επιβαρύνει τις ιταλικές επιχειρήσεις και υπονομεύει την ανταγωνιστικότητά τους έναντι των ευρωπαϊκών ανταγωνιστών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Confindustria, οι τιμές ηλεκτρικού ρεύματος στην Ιταλία ήταν κατά 35% υψηλότερες από τις αντίστοιχες στη Γερμανία κατά το πρώτο εννεάμηνο του 2026.
Η σημαντική αυτή διαφορά δημιουργεί πρόσθετα εμπόδια για την ιταλική μεταποίηση, η οποία καλείται να ανταγωνιστεί επιχειρήσεις που λειτουργούν με αισθητά χαμηλότερο ενεργειακό κόστος.
Το πρόβλημα αποκτά μεγαλύτερες διαστάσεις σε μια περίοδο κατά την οποία οι βιομηχανίες βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξημένες δαπάνες για πρώτες ύλες και ενέργεια, αλλά και με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την ευρωπαϊκή πολιτική περιορισμού των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.
Προειδοποίηση για νέα λουκέτα λόγω του κόστους ρύπων
Στο στόχαστρο της Confindustria βρίσκεται και το ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS), το οποίο, σύμφωνα με την οργάνωση, επιβαρύνει δυσανάλογα την ιταλική βιομηχανία.
Οι Ιταλοί βιομήχανοι προειδοποιούν ότι η σταδιακή κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών ενδέχεται να οδηγήσει σε νέες διακοπές λειτουργίας εργοστασίων.
Μάλιστα, εκτιμούν ότι για το 18% των μεταποιητικών επιχειρήσεων που υπάγονται στο σύστημα, το σχετικό κόστος θα ξεπερνούσε τα ετήσια λειτουργικά τους κέρδη.
Η εργοδοτική οργάνωση αμφισβητεί επίσης την ερμηνεία των στοιχείων που εμφανίζουν σημαντική μείωση των βιομηχανικών εκπομπών στην Ιταλία κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες.
Όπως υποστηρίζει, μεγάλο μέρος της υποχώρησης δεν οφείλεται σε καθαρότερες παραγωγικές διαδικασίες ή στην υιοθέτηση νέων τεχνολογιών, αλλά στη συρρίκνωση της παραγωγικής δραστηριότητας.
Ειδικότερα, υπολογίζει ότι περισσότερη από τη μισή μείωση των εκπομπών κατά 43%, που καταγράφηκε μεταξύ 2005 και 2025 στις ιταλικές μεταποιητικές μονάδες που συμμετέχουν στο ευρωπαϊκό σύστημα, συνδέεται με το κλείσιμο εργοστασίων.
Στο συγκεκριμένο διάστημα, σύμφωνα με τη Confindustria, διέκοψαν τη λειτουργία τους 386 βιομηχανικές εγκαταστάσεις.
Το διπλό στοίχημα της ιταλικής κυβέρνησης
Η ενεργειακή κρίση δημιουργεί ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον για την κυβέρνηση Μελόνι, η οποία βρίσκεται στη διαδικασία κατάρτισης του προϋπολογισμού του 2027.
Από τη μία πλευρά καλείται να προστατεύσει νοικοκυριά και επιχειρήσεις από τις υψηλές τιμές, ενώ από την άλλη πρέπει να διατηρήσει υπό έλεγχο τις δημόσιες δαπάνες, σε μια οικονομία με ιδιαίτερα υψηλό δημόσιο χρέος.
Παράλληλα, η Ρώμη επιδιώκει αλλαγές στο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας ρύπων, υποστηρίζοντας ότι το σημερινό πλαίσιο επιβαρύνει την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας.
Η πιθανή συμφωνία με τις Βρυξέλλες για τον περιορισμό της τιμής του αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο ανακούφισης, χωρίς ωστόσο να εξαλείφει τους ευρύτερους κινδύνους που προκαλεί η αστάθεια στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Το βασικό ζητούμενο για την Ιταλία δεν είναι πλέον μόνο η συγκράτηση των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος, αλλά και η αποτροπή μιας νέας συρρίκνωσης της βιομηχανικής βάσης της χώρας, που θα μπορούσε να εξανεμίσει τις ήδη περιορισμένες προοπτικές ανάπτυξης.
