Σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής βρίσκεται η Ευρώπη μετά το κύμα βίαιων επεισοδίων που συγκλόνισε τη Γαλλία το Σαββατοκύριακο, μετατρέποντας τις διαδηλώσεις κατά της ακρίβειας σε εκτεταμένες συγκρούσεις, λεηλασίες και εμπρησμούς. Η πρωτοφανής ένταση των ταραχών προκαλεί ανησυχία και πέρα από τα γαλλικά σύνορα, καθώς αρκετές ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια, ενώ τουλάχιστον έξι οδεύουν προς εκλογικές αναμετρήσεις το 2027.
Όπως μεταδίδει το Bloomberg, η Γαλλία, παρά τη μακρά παράδοση μαζικών κινητοποιήσεων, βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό φαινόμενο. Η έκταση των επιθέσεων σε δημόσια κτίρια, εμπορικά καταστήματα και επιχειρήσεις ενισχύει τους φόβους ότι η βία μπορεί να αποκτήσει χαρακτηριστικά μονιμότητας, σε μια περίοδο πολιτικής πόλωσης μεταξύ Ακροδεξιάς και ριζοσπαστικής Αριστεράς.
Περισσότεροι από 500.000 άνθρωποι συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις του Σαββάτου, διαμαρτυρόμενοι για την αύξηση του κόστους ζωής και την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών. Ωστόσο, ομάδες διαδηλωτών προκάλεσαν εκτεταμένες καταστροφές, με την αστυνομία να προχωρά σε 2.400 συλλήψεις.
Σύμφωνα με το Reuters, σχεδόν 1.000 αστυνομικοί τραυματίστηκαν, ενώ ένας διαδηλωτής έχασε τη ζωή του ύστερα από καρδιακή ανακοπή κατά τη διάρκεια των κινητοποιήσεων στο Παρίσι.
Εκατοντάδες εκατομμύρια οι ζημιές, ασφυκτική πίεση στον Μακρόν
Η επόμενη ημέρα βρήκε μεγάλες γαλλικές πόλεις αντιμέτωπες με εικόνες καταστροφής. Από τη Λιλ και το Στρασβούργο έως τη Μασσαλία και το Μπορντό, συνεργεία καθαρισμού επιχειρούσαν να αποκαταστήσουν τις ζημιές, ενώ νέες συγκρούσεις σημειώθηκαν την Κυριακή στο Παρίσι.
Στην πλατεία Δημοκρατίας, αστυνομικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν δακρυγόνα για να διαλύσουν συγκεντρωμένους, ενώ διαδηλωτές πυρπόλησαν ποδήλατα. Στη Λιμόζ, η καταστροφή του δημαρχείου από πυρκαγιά και η κατάρρευση του πύργου του ρολογιού προκάλεσαν σοκ, ξυπνώντας μνήμες από την πυρκαγιά στην Παναγία των Παρισίων το 2019.
Το οικονομικό αποτύπωμα των επεισοδίων αναμένεται βαρύ. Ο διευθύνων σύμβουλος της Carrefour και επικεφαλής της γαλλικής ομοσπονδίας εμπορίου και διανομής, Αλεξάντρ Μπομπάρ, εκτίμησε ότι η αποκατάσταση των καταστροφών θα κοστίσει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ.
Περίπου 1.500 έμποροι επηρεάστηκαν από τις ταραχές, ενώ η Carrefour κατέγραψε ζημιές σε 50 καταστήματά της, εκ των οποίων τα 20 λεηλατήθηκαν. Μόνο για τη συγκεκριμένη αλυσίδα, οι απώλειες υπολογίζονται σε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ.
Ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, σε τηλεοπτικό διάγγελμα το βράδυ της Κυριακής, χαρακτήρισε τη βία εθνική ντροπή και προειδοποίησε ότι η κυβέρνηση θα ακολουθήσει σκληρή γραμμή απέναντι στους υπευθύνους.
Αναγνώρισε ότι οι πολίτες αντιμετωπίζουν πραγματικές οικονομικές δυσκολίες, μεταξύ των οποίων την εκτίναξη των τιμών των καυσίμων εξαιτίας του πολέμου των ΗΠΑ με το Ιράν. Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι οι κοινωνικές διεκδικήσεις δεν δικαιολογούν τις καταστροφές.
Παρότι απέφυγε να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο απαγόρευσης συγκεντρώσεων από τις τοπικές αρχές, όπου κρίνεται απαραίτητο για την προστασία επιχειρήσεων και δημόσιων κτιρίων.
Από τη Γαλλία στην Ιταλία: Η ακρίβεια πυροδοτεί κοινωνικές αντιδράσεις
Η ανησυχία δεν περιορίζεται στη Γαλλία. Αντίστοιχες κοινωνικές εντάσεις εμφανίζονται σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, με κοινό χαρακτηριστικό την πίεση στα εισοδήματα των νοικοκυριών και την αίσθηση ότι οι κυβερνητικές πολιτικές αδυνατούν να περιορίσουν τις ανισότητες.
Στην Ιταλία, όπου αναμένονται βουλευτικές εκλογές το 2027, διαδηλώσεις στο Μιλάνο εξελίχθηκαν σε επεισόδια και λεηλασίες. Η κατάσταση επιδεινώθηκε την Κυριακή, όταν ομάδες νεαρών συγκρούστηκαν με αστυνομικούς και επιτέθηκαν σε εμπορικά καταστήματα.
Κινητοποιήσεις πραγματοποιήθηκαν επίσης στο Βέλγιο και την Πορτογαλία, ενώ στην Ισπανία εργαζόμενοι σχεδιάζουν απεργιακές δράσεις τον Νοέμβριο για τους μισθούς και το στεγαστικό πρόβλημα, περίπου δύο εβδομάδες πριν από τις πρόωρες βουλευτικές εκλογές.
Ο Μπερνάρ Σανάνες, επικεφαλής της εταιρείας δημοσκοπήσεων Elabe, εκτιμά ότι πίσω από τις διαμαρτυρίες βρίσκεται μια κοινή ευρωπαϊκή πραγματικότητα: η αδυναμία των δημόσιων πολιτικών να αντιμετωπίσουν την αυξανόμενη αίσθηση κοινωνικής αδικίας.
Η υποτονική οικονομική ανάπτυξη επιδεινώνει την κατάσταση, περιορίζοντας τις δυνατότητες των κυβερνήσεων να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των πολιτών.
Ιδιαίτερα στη Γαλλία, η κοινωνική κρίση συμπίπτει με τη δυσχερή δημοσιονομική κατάσταση. Η άνοδος του κόστους δανεισμού και οι ανησυχίες για το δημόσιο χρέος περιορίζουν δραστικά τα περιθώρια πρόσθετων κρατικών δαπανών.
Η βαθιά διχασμένη Εθνοσυνέλευση έχει ήδη ξεκινήσει τη συζήτηση για τον προϋπολογισμό του 2027, ο οποίος περιλαμβάνει μέτρα περίπου 43 δισ. ευρώ για τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος.
Εκλογές το 2027 και νέες απεργίες στον ορίζοντα
Η έκρηξη της κοινωνικής οργής περιπλέκει περαιτέρω το πολιτικό σκηνικό ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027, όταν ο Μακρόν θα αποχωρήσει από την εξουσία έπειτα από μία δεκαετία.
Η ηγέτιδα της Ακροδεξιάς Μαρίν Λεπέν κατηγόρησε την Αριστερά ότι υποβαθμίζει τη σοβαρότητα της βίας, υποστηρίζοντας ότι η χώρα βρίσκεται εγκλωβισμένη μεταξύ ανασφάλειας και κυβερνητικής αδυναμίας.
Από την πλευρά του, ο Ζαν-Λικ Μελανσόν απέδωσε μέρος των επεισοδίων σε αστυνομικές προκλήσεις, αποστασιοποιούμενος παράλληλα από τους βανδαλισμούς και τις λεηλασίες.
Ο πρώην πρωθυπουργός Εντουάρ Φιλίπ προειδοποίησε ότι διακυβεύεται η ίδια η δημοκρατία, καθώς το κράτος οφείλει να διασφαλίζει την προστασία των πολιτών και της περιουσίας τους.
Το ενδεχόμενο νέου κύκλου αναταραχών θεωρείται πλέον ιδιαίτερα πιθανό. Πέντε γαλλικά συνδικάτα έχουν προκηρύξει απεργία για τις 5 Νοεμβρίου, διεκδικώντας αυξήσεις μισθών και μεγαλύτερη χρηματοδότηση των δημόσιων υπηρεσιών.
Στις κινητοποιήσεις καλούνται να συμμετάσχουν συνταξιούχοι και μαθητές λυκείου, οι οποίοι πρωτοστάτησαν στις πρώτες φθινοπωρινές διαδηλώσεις.
Με την οικονομική πίεση να εντείνεται και τις εκλογικές αναμετρήσεις να πλησιάζουν, η Γαλλία μετατρέπεται σε δοκιμασία για την πολιτική και κοινωνική σταθερότητα της Ευρώπης, αναδεικνύοντας τις δυσκολίες των κυβερνήσεων να συνδυάσουν τη δημοσιονομική πειθαρχία με την κοινωνική συνοχή.
