Σημάδια αποκλιμάκωσης της έντασης στις σχέσεις Ουάσιγκτον και Κιέβου έδωσε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι μετά τις συνομιλίες που είχε στο Όσλο με τον ειδικό απεσταλμένο του Λευκού Οίκου, Στιβ Γουίτκοφ. Ο Ουκρανός πρόεδρος ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ επανέλαβαν την παροχή πληροφοριών προς την Ουκρανία για επικείμενες ρωσικές πυραυλικές επιθέσεις, ενώ εξέφρασε την ελπίδα ότι θα αποκατασταθεί σύντομα και η πλήρης πρόσβαση στις υπηρεσίες δορυφορικών επικοινωνιών που χρησιμοποιούν οι ουκρανικές δυνάμεις.
Η εξέλιξη έρχεται έπειτα από περισσότερο από μία εβδομάδα έντονης αντιπαράθεσης μεταξύ Ντόναλντ Τραμπ και Ζελένσκι, με την αμερικανική πλευρά να αυξάνει την πίεση προς το Κίεβο για την επίτευξη συμφωνίας με τη Μόσχα. Ο Ζελένσκι εμφανίστηκε πάντως περισσότερο συμφιλιωτικός μετά τη συνάντηση της Τρίτης. Χαρακτήρισε τις συνομιλίες «πολύ συγκεκριμένες» και «πολύ θετικές», επισημαίνοντας ότι συζητήθηκαν άμεσα ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια και την άμυνα της χώρας.
Επανήλθαν οι προειδοποιήσεις για βαλλιστικούς πυραύλους
Κεντρικό αποτέλεσμα της συνάντησης ήταν η αποκατάσταση της ανταλλαγής αμερικανικών πληροφοριών για ρωσικές επιθέσεις. Σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο, το Κίεβο λαμβάνει ξανά έγκαιρες προειδοποιήσεις για την εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων, υπηρεσία που, όπως ανέφερε, είχε διακοπεί την προηγούμενη εβδομάδα.
«Τώρα λειτουργεί. Είναι εξαιρετικό», δήλωσε ο Ζελένσκι, τονίζοντας ότι οι συγκεκριμένες πληροφορίες μπορούν να σώσουν ανθρώπινες ζωές, καθώς δίνουν περισσότερο χρόνο στους πολίτες για να αναζητήσουν καταφύγιο.
«Είναι πολύ σημαντικό για τον λαό μας, για τα παιδιά, τους ενήλικες και τους αμάχους, επειδή μπορούμε να γνωρίζουμε πότε έρχονται βαλλιστικοί πύραυλοι», ανέφερε. Η αμερικανική πλευρά έχει αρνηθεί ότι υπήρξε πολιτική απόφαση με στόχο να πληγεί η αμυντική ικανότητα της Ουκρανίας.
Στο τραπέζι και η αποκατάσταση του Starlink
Στις συνομιλίες τέθηκε και το ζήτημα της πρόσβασης στο δορυφορικό δίκτυο που χρησιμοποιούν οι ουκρανικές δυνάμεις. Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι ελπίζει η σύνδεση της Ουκρανίας να αποκατασταθεί πλήρως «ίσως μέσα σε 48 ώρες». Τις προηγούμενες ημέρες το Κίεβο είχε καταγγείλει περιορισμούς στο Starshield, τη στρατιωτική έκδοση των δορυφορικών υπηρεσιών της SpaceX, οι οποίοι είχαν επηρεάσει τη δυνατότητα των ουκρανικών δυνάμεων να πραγματοποιούν επιθέσεις με drones μεσαίας εμβέλειας.
Το ζήτημα συζητήθηκε επίσης σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε ο Ζελένσκι με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, την οποία ο Ουκρανός πρόεδρος χαρακτήρισε θετική. Παράλληλα, συνεχίζονται οι προσπάθειες για μια περιορισμένη ενεργειακή εκεχειρία μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.
Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι το Κίεβο είναι έτοιμο να σταματήσει τις επιθέσεις σε ευαίσθητες εγκαταστάσεις του ρωσικού ενεργειακού τομέα, εφόσον η Μόσχα σταματήσει τις επιθέσεις στις ουκρανικές ενεργειακές υποδομές. Σύμφωνα με τον ίδιο, η πρόταση δεν έχει μέχρι στιγμής γίνει αποδεκτή από τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ωστόσο οι συνομιλίες συνεχίζονται.
Ο Ουκρανός πρόεδρος συνέδεσε επίσης το ζήτημα των ουκρανικών επιθέσεων σε ρωσικά διυλιστήρια με την ενίσχυση της αντιαεροπορικής άμυνας της χώρας. Έχει προτείνει την αναστολή των ουκρανικών επιθέσεων μεγάλου βεληνεκούς κατά ρωσικών διυλιστηρίων εφόσον η Ουάσιγκτον διαθέσει στο Κίεβο περισσότερους αναχαιτιστικούς πυραύλους Patriot. Οι Patriot παραμένουν κρίσιμο αίτημα της Ουκρανίας, καθώς οι ρωσικές αεροπορικές επιθέσεις συνεχίζονται. Την Τρίτη τουλάχιστον εννέα άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε διαφορετικές επιθέσεις, ενώ πλήγματα σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στο Κίεβο προκάλεσαν διακοπές ηλεκτροδότησης και υδροδότησης σε τμήματα της πρωτεύουσας.
Ο Γουίτκοφ στη Ρωσία
Μετά τις συνομιλίες στο Όσλο, ο Στιβ Γουίτκοφ αναμένεται να μεταβεί στη Ρωσία για επαφές με τη ρωσική ηγεσία και τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Στόχος της αμερικανικής προσπάθειας είναι να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για άμεσες συνομιλίες μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών και να επανεκκινήσει η διαδικασία για τον τερματισμό του πολέμου.
Στις συνομιλίες του Όσλο συμμετείχαν επίσης ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας Γιόνας Γκαρ Στέρε και ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ, ενώ ο Τζάρεντ Κούσνερ πήρε μέρος μέσω τηλεδιάσκεψης. Ο Στουμπ δήλωσε ότι σε τεχνικό επίπεδο οι συζητήσεις προχωρούν «αρκετά καλά», με ορισμένα βασικά στοιχεία να έχουν εντοπιστεί στους τομείς της ασφάλειας και της οικονομίας. Στις επαφές εξετάστηκαν ακόμη η αντιαεροπορική άμυνα, οι ενεργειακές υποδομές και πιθανές επιμέρους εκεχειρίες.
Η πίεση Τραμπ προς τον Ζελένσκι συνεχίζεται
Παρά το θετικότερο κλίμα στο Όσλο, ο Ντόναλντ Τραμπ συνέχισε να ασκεί δημόσια πίεση στον Ουκρανό πρόεδρο. Ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε ότι θεωρεί πως ο Ζελένσκι μπορεί να προχωρήσει σε συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι «είναι ώρα να γίνει deal». Παράλληλα, δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον έχει προσφέρει πολύ μεγάλη υποστήριξη στην Ουκρανία. Ο Ζελένσκι, ερωτηθείς εάν η χώρα του χάνει πλέον τον πόλεμο, απάντησε αρνητικά. «Φυσικά και δεν χάνουμε», είπε, προσθέτοντας ωστόσο ότι η Ουκρανία «χάνει ανθρώπους εξαιτίας των ρωσικών επιθέσεων και χάνει χρόνο».
Ταυτόχρονα, επανέλαβε ότι οποιαδήποτε τελική συμφωνία για το μέλλον της χώρας δεν μπορεί να ληφθεί χωρίς τη συμμετοχή του Κιέβου. «Δεν μπορεί να υπάρξει τίποτα για την Ουκρανία χωρίς την Ουκρανία», δήλωσε, τονίζοντας ότι ζητήματα που αφορούν το μέλλον και τα εδάφη της χώρας μπορούν να συζητηθούν μόνο με την ουκρανική πλευρά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Οι θέσεις Κιέβου και Μόσχας παραμένουν πάντως σημαντικά απομακρυσμένες. Η Ρωσία ζητά, μεταξύ άλλων, την αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από περιοχές του Ντονέτσκ που εξακολουθούν να ελέγχουν, απαίτηση που η Ουκρανία απορρίπτει, προτείνοντας αντίθετα πάγωμα των μαχών κατά μήκος της σημερινής γραμμής του μετώπου.
