Ανθεκτικότερη από ό,τι αναμενόταν αποδεικνύεται η οικονομία της Ευρωζώνης απέναντι στο νέο ενεργειακό σοκ, διατηρώντας θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης παρά τις ανατιμήσεις σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, εκτιμά σε ανάλυσή της η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ).
Οι συντάκτες της έκθεσης καταγράφουν μια οικονομία που έχει ενισχύσει τις άμυνές της έπειτα από διαδοχικές κρίσεις. Η πανδημία, οι ελλείψεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες, ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι διαταραχές στην Ερυθρά Θάλασσα και οι αμερικανικοί δασμοί επιβράδυναν την ανάπτυξη, χωρίς να ανακόψουν τη συνολική ανοδική πορεία του ΑΕΠ από το 2022.
Εξαιρώντας τα ευμετάβλητα στοιχεία της Ιρλανδίας, το πραγματικό ΑΕΠ της Ευρωζώνης ήταν το δεύτερο τρίμηνο του 2026 αυξημένο κατά 0,6% έναντι του τέταρτου τριμήνου του 2025. Μάλιστα, η οικονομία διατήρησε τριμηνιαίο ρυθμό ανάπτυξης περίπου 0,3% σε καθένα από τα τέσσερα τελευταία τρίμηνα, επιτυγχάνοντας καλύτερες επιδόσεις από τις προβλέψεις.
Μικρότερη εξάρτηση από πετρέλαιο και αέριο
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή προκάλεσε αρχικά άλμα στις τιμές του πετρελαίου. Ακολούθησε αποκλιμάκωση μετά το μνημόνιο συνεννόησης ΗΠΑ–Ιράν τον Ιούνιο, αλλά από τον Ιούλιο εκδηλώθηκε δεύτερο κύμα ανατιμήσεων, με αύξηση των περιθωρίων διύλισης και επίμονη άνοδο του φυσικού αερίου.
Η επίδραση στην οικονομία παραμένει μέχρι στιγμής σχετικά περιορισμένη, επειδή επιχειρήσεις και νοικοκυριά καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια για την ίδια οικονομική δραστηριότητα. Παράλληλα, έχει αυξηθεί το βάρος των υπηρεσιών, που είναι λιγότερο ενεργοβόρες. Η εξάρτηση της Ευρωζώνης από το πετρέλαιο ανά μονάδα πραγματικού ΑΕΠ έχει περιοριστεί περίπου στο μισό έναντι των αρχών της δεκαετίας του 1990.
Πρόσθετη προστασία προσφέρει η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών, καθώς μειώνει τις ώρες κατά τις οποίες οι μονάδες φυσικού αερίου καθορίζουν τη χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρισμού.
Στην Ισπανία, το σχετικό ποσοστό υποχώρησε από περίπου 80% το 2020 σε λίγο πάνω από 20% το 2026, με βάση το πρώτο εννεάμηνο κάθε έτους. Στη Γαλλία, όπου σημαντικό ρόλο έχει η πυρηνική παραγωγή, μειώθηκε από περίπου 60% σε 20%. Έτσι, οι αυξήσεις στο αέριο μεταφέρονται λιγότερο έντονα στο ρεύμα σε χώρες με υψηλή συμμετοχή αυτών των πηγών.
Το δημοσιονομικό «μαξιλάρι» και η τεχνητή νοημοσύνη
Σημαντικό ανάχωμα αποτέλεσαν και οι δημόσιες δαπάνες. Η αναμενόμενη δημοσιονομική ώθηση για το 2026 διπλασιάστηκε από 0,25 σε 0,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Βασικός παράγοντας ήταν οι αυξημένες δαπάνες για άμυνα και υποδομές στη Γερμανία και, δευτερευόντως, τα μέτρα αντιμετώπισης του ενεργειακού κόστους στις χώρες της Ευρωζώνης. Η ΕΚΤ επισημαίνει, όμως, ότι μέρος της στήριξης είναι προσωρινό. Αρκετά κράτη διαθέτουν περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο, ενώ οι προβλέψεις δείχνουν μικρότερη ενίσχυση τα επόμενα χρόνια.
Ταυτόχρονα, το διεθνές εμπόριο εξελίσσεται πολύ καλύτερα από τις αρχικές εκτιμήσεις. Η πρόβλεψη για την αύξησή του το 2026 αναθεωρήθηκε από 2% τον Δεκέμβριο του 2025 σε 4,7%, με την τεχνητή νοημοσύνη να αποτελεί σημαντικό κινητήριο μοχλό.
Η Ευρωζώνη επωφελείται από τη ζήτηση για κεφαλαιουχικά αγαθά και εξειδικευμένα βιομηχανικά προϊόντα που συνδέονται με αυτές τις επενδύσεις. Η ίδια τάση ενισχύει την εγχώρια δραστηριότητα, ιδιαίτερα στον τεχνολογικό εξοπλισμό, όπου παραγωγή, απασχόληση και νέες παραγγελίες εμφανίζουν καλύτερες επιδόσεις από τον μέσο όρο.
Στηρίγματα προσφέρουν επίσης η υποχώρηση της αρχικής αβεβαιότητας και η αγορά εργασίας. Οι προσδοκίες παραγωγής επέστρεψαν τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο στα προπολεμικά επίπεδα, ενώ η απασχόληση συνέχισε να αυξάνεται στο πρώτο εξάμηνο, στηρίζοντας εισοδήματα και κατανάλωση.
Οι άμυνες για την επόμενη κρίση
Η ΕΚΤ υπογραμμίζει ότι η Ευρώπη παραμένει ευάλωτη σε κλιμάκωση των συγκρούσεων, διακοπές ενεργειακού εφοδιασμού, νέες εμπορικές εντάσεις, επιδείνωση του κλίματος στις χρηματοπιστωτικές αγορές και ακραία καιρικά φαινόμενα. Μια αντιστροφή της επενδυτικής δυναμικής στην τεχνητή νοημοσύνη θα εξέθετε επίσης τμήματα της οικονομίας.
Για ισχυρότερες άμυνες, η ανάλυση προκρίνει περαιτέρω μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, επενδύσεις στα δίκτυα και περισσότερες διασυνοριακές ηλεκτρικές διασυνδέσεις. Έτσι, η φθηνότερη ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια θα μπορεί να φτάνει εκεί όπου χρειάζεται.
Παράλληλα, απαιτούνται ευρύτερη αξιοποίηση της καινοτομίας και αποτελεσματικότερη διοχέτευση των αποταμιεύσεων σε παραγωγικές επενδύσεις, μέσα από βαθύτερη ευρωπαϊκή ένωση αποταμιεύσεων και επενδύσεων.
