Η κρίσιμη προσπάθεια επαναπροσέγγισης της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται σε εξέλιξη σήμερα Παρασκευή 20/11, με τη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες να καταλήγει σε ένα πρώτο πακέτο συμφωνιών, αλλά και να αφήνει ανοιχτές σημαντικές διαφωνίες.
Το βασικό «αγκάθι» είναι το κόστος φοίτησης των Ευρωπαίων φοιτητών στα βρετανικά πανεπιστήμια, με τις δύο πλευρές να παρουσιάζουν διαφορετική εικόνα για το κατά πόσο η εκκρεμότητα αυτή επηρεάζει την εφαρμογή των υπόλοιπων συμφωνιών.
Η διαπραγμάτευση εξελίχθηκε σε ένα διπλωματικό «μπρα ντε φερ», με τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να επιμένουν στη σύνδεση των συμφωνιών και το Λονδίνο να απορρίπτει την εικόνα ότι η συνολική συμφωνία βρίσκεται υπό ομηρία, αναφέρει το Politico.
Το «αγκάθι» των διδάκτρων και οι δύο διαφορετικές προσεγγίσεις
Η ουσιαστική διαφωνία αφορά το καθεστώς χρέωσης των Ευρωπαίων φοιτητών στη Βρετανία. Η ΕΕ ζητά να πληρώνουν τα ίδια δίδακτρα με τους Βρετανούς φοιτητές, δηλαδή να αποκτήσουν καθεστώς «home fees», αντί να επιβαρύνονται με τα πολύ υψηλότερα ποσά που ισχύουν για τους διεθνείς φοιτητές.
Η βρετανική πλευρά, ωστόσο, προτείνει έναν ενδιάμεσο συμβιβασμό: σημαντική μείωση των διδάκτρων, χωρίς πλήρη εξομοίωση.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλείται το Politico, η πρόταση του Λονδίνου φέρεται να κινείται στις 12.000 λίρες, έναντι περίπου 9.790 λιρών που καταβάλλουν οι Βρετανοί φοιτητές και μέσου κόστους περίπου 22.000 λιρών για τους Ευρωπαίους.
Οι Βρυξέλλες θεωρούν ότι μια τέτοια ενδιάμεση λύση δημιουργεί πρακτικές δυσκολίες, καθώς θα απαιτούσε από τα 27 κράτη-μέλη να θεσπίσουν ξεχωριστή κατηγορία διδάκτρων για τους Βρετανούς φοιτητές. Το Λονδίνο, από την άλλη, δεν επιθυμεί να δεσμευτεί σε πλήρη εξομοίωση.
Η διαφωνία για το εάν οι συμφωνίες είναι «πακέτο»
Το δεύτερο μέτωπο αφορά το εάν οι συμφωνίες για τα τρόφιμα, την κινητικότητα των νέων και το σύστημα εμπορίας εκπομπών μπορούν να προχωρήσουν ανεξάρτητα από την επίλυση του ζητήματος των διδάκτρων.
Η ευρωπαϊκή πλευρά εμφανίζεται σαφής: σύμφωνα με διπλωμάτες που μίλησαν στο Politico, οι τέσσερις συμφωνίες είναι πολιτικά συνδεδεμένες.
Εάν δεν υπάρξει συμφωνία για τα δίδακτρα μέσα σε έξι μήνες, η διαδικασία υιοθέτησης των υπόλοιπων συμφωνιών μπορεί να μπλοκαριστεί από τα κράτη-μέλη.
Αντίθετα, το Λονδίνο υποστηρίζει ότι οι διαπραγματεύσεις για τα τρία βασικά πεδία έχουν ολοκληρωθεί και ότι οι συμφωνίες θα προχωρήσουν στις προβλεπόμενες διαδικασίες εφαρμογής, ακόμη και αν οι συνομιλίες για τα δίδακτρα συνεχιστούν.
Η Ντάουνινγκ Στριτ επιμένει ότι «η συμφωνία έχει κλείσει», αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι παραμένουν ανοιχτά επιμέρους ζητήματα.
Η κοινή δήλωση της συνόδου προβλέπει πράγματι την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τα δίδακτρα εντός έξι μηνών. Η πολιτική διαφωνία, επομένως, δεν έχει εξαφανιστεί· μεταφέρεται στο επόμενο στάδιο, με την ΕΕ να διατηρεί σημαντικό περιθώριο πίεσης μέσω των διαδικασιών έγκρισης.
Τι συμφωνήθηκε σε εμπόριο, εκπομπές και κινητικότητα
Παρά τις διαφωνίες, το πακέτο περιλαμβάνει ουσιαστικές δεσμεύσεις. Η συμφωνία για τα αγροδιατροφικά προϊόντα προβλέπει την άρση της πλειονότητας των πιστοποιητικών και ελέγχων για τις διακινήσεις ζώων, φυτών και σχετικών προϊόντων, με στόχο να εφαρμοστεί από τον Μάρτιο του 2028.
Το Λονδίνο εκτιμά ότι η αλλαγή θα μπορούσε να προσθέσει έως 5,1 δισ. λίρες ετησίως στην οικονομία του.
Παράλληλα, τα συστήματα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ και της Βρετανίας θα συνδεθούν από το 2028, διευκολύνοντας τις επιχειρήσεις και προβλέποντας αμοιβαίες εξαιρέσεις από τις αντίστοιχες επιβαρύνσεις άνθρακα στα σύνορα.
Σημαντική είναι και η συμφωνία για την κινητικότητα των νέων: έως 100.000 νέοι από κάθε πλευρά θα μπορούν να διαμένουν στην άλλη για διάστημα έως τρία χρόνια, για εργασία, σπουδές, εθελοντισμό ή ταξίδια. Πρόκειται για διπλασιασμό του αρχικού ορίου που πρότεινε η βρετανική κυβέρνηση.
Το επόμενο μέτωπο: οι κανόνες «Made in Europe»
Πέρα από τα δίδακτρα, παραμένει ανοιχτή και η συζήτηση για τη συμμετοχή βρετανικών επιχειρήσεων στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες «Made in Europe».
Το Λονδίνο επιδιώκει προνομιακή πρόσβαση, μεταξύ άλλων για την αυτοκινητοβιομηχανία, όμως η ΕΕ συνδέει αυτή την προοπτική με ευθυγράμμιση στους ευρωπαϊκούς κανόνες, ακόμη και σε μέτρα εμπορικής προστασίας έναντι κινεζικών ηλεκτρικών οχημάτων.
Η σύνοδος, όπως προκύπτει και από τις αναφορές του Reuters και του Associated Press, σηματοδοτεί ένα ουσιαστικό βήμα αποκατάστασης των σχέσεων μετά το Brexit.
Ωστόσο, η διαπραγμάτευση δείχνει ότι η επαναπροσέγγιση έχει τίμημα: το Λονδίνο επιδιώκει μεγαλύτερη πρόσβαση στην ενιαία αγορά, ενώ οι Βρυξέλλες απαιτούν αντίστοιχη ευθυγράμμιση με τους κανόνες της.
Οι επόμενοι έξι μήνες θα δείξουν εάν η πολιτική συμφωνία μπορεί να μετατραπεί σε σταθερό πλαίσιο συνεργασίας.
