Για περισσότερα από 2.900 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, ο Όλυμπος δεν αποτελεί απλώς το ψηλότερο βουνό της Ελλάδας. Είναι ένα τοπίο φορτισμένο με μύθο, ιστορία και φυσική ομορφιά, ένας τόπος που συνδέθηκε από την αρχαιότητα με την κατοικία των θεών και εξακολουθεί μέχρι σήμερα να αποτελεί σύμβολο πολιτισμού και φυσικής κληρονομιάς. Τώρα, η Ελλάδα επιχειρεί να εξασφαλίσει για τον Όλυμπο μια ακόμη διεθνή αναγνώριση, διεκδικώντας την ένταξή του στον κατάλογο των μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO.
Η προσπάθεια αυτή, που έχει ξεκινήσει εδώ και χρόνια, μπαίνει πλέον σε κρίσιμο στάδιο, καθώς η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO αναμένεται να εξετάσει την ελληνική υποψηφιότητα στο πλαίσιο της 48ης συνόδου της, η οποία πραγματοποιείται στο Μπουσάν της Νότιας Κορέας.
Για τον Ευάγγελο Γερολιόλιο, δήμαρχο Δίου-Ολύμπου, ο οποίος πριν από περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες πραγματοποίησε την πρώτη του ανάβαση στην κορυφή του βουνού, η σύνδεση με τον Όλυμπο παραμένει βαθιά προσωπική. «Δεν έχω ξεχάσει ποτέ εκείνη τη μοναδική στιγμή, εκείνο το μοναδικό συναίσθημα εκεί πάνω στον θρόνο του Δία», έχει αναφέρει, περιγράφοντας την εμπειρία της παρουσίας στην κορυφή του μυθικού βουνού.
«Αισθάνεσαι μια απίστευτη ενέργεια στον χώρο, όπου ο μύθος, η ομορφιά και το βάρος της ιστορίας γίνονται ένα. Όλα αυτά θέλουμε να τα μοιραστούμε με τον κόσμο και ελπίζουμε να αναγνωριστούν και διεθνώς», σημειώνει ο ίδιος.
«Όμως», τονίζει ο κ. Γερολιόλιος, «η ένταξη στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς δεν αφορά μόνο τους Έλληνες. Απευθύνεται σε ολόκληρο τον πλανήτη. Ο Όλυμπος στέκεται στο ίδιο επίπεδο με τον Παρθενώνα και είναι ζωτικής σημασίας να περιφρουρήσουμε αυτό το περιβάλλον μύθου και ιστορίας. Για εμάς, η προστασία του είναι το Α και το Ω».
Ο Όλυμπος, που σύμφωνα με την ομηρική παράδοση αποτελούσε την «έδρα των αθανάτων», φτάνει σε ύψος 2.918 μέτρων, με την κορυφή του Μύτικα να δεσπόζει πάνω από ένα μοναδικό οικοσύστημα. Η αξία του, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο στον συμβολισμό του. Το βουνό συνδυάζει σπάνια φυσικά χαρακτηριστικά, πλούσια βιοποικιλότητα, αρχαιολογικά κατάλοιπα και στοιχεία της θρησκευτικής και πολιτιστικής ιστορίας της χώρας.
Ο Όλυμπος χιονισμένος /Eurokinissi
Η Ελλάδα υπέβαλε για πρώτη φορά την υποψηφιότητα του Ολύμπου στην UNESCO το 2014, επικαλούμενη τόσο την πολιτιστική όσο και την περιβαλλοντική του σημασία. Η περιοχή είχε ήδη αναγνωριστεί ως ιδιαίτερης αξίας, καθώς το 1938 ανακηρύχθηκε το πρώτο εθνικό δάσος της Ελλάδας, ενώ το 1981 εντάχθηκε στο πρόγραμμα «Άνθρωπος και Βιόσφαιρα» της UNESCO ως προστατευόμενη περιοχή. Το 2021 ενισχύθηκε περαιτέρω το καθεστώς προστασίας του με την ανακήρυξή του ως εθνικού πάρκου.
Στον φάκελο της ελληνικής υποψηφιότητας περιλαμβάνονται τόσο η μοναδική φυσική του κληρονομιά όσο και η ιστορική και θρησκευτική διάσταση του βουνού. Ανάμεσα στα στοιχεία που αναδεικνύονται είναι η παρουσία αρχαίων ιερών, όπως το υπαίθριο ιερό που συνδέεται με τη λατρεία του Δία, αλλά και τα βυζαντινά μοναστήρια και οι χώροι ορθόδοξης λατρείας που βρίσκονται στις πλαγιές του.
Η πιθανή ένταξη του Ολύμπου στον κατάλογο της UNESCO θεωρείται σημαντική όχι μόνο για λόγους διεθνούς προβολής, αλλά κυρίως για την ενίσχυση της προστασίας του. Σε μια περίοδο όπου η τουριστική κίνηση στην περιοχή αυξάνεται, οι αρμόδιοι φορείς προειδοποιούν ότι απαιτούνται νέες υποδομές και αυστηρότερα μέτρα διαχείρισης.
Περίπου 500.000 επισκέπτες βρέθηκαν στον Όλυμπο την περασμένη χρονιά, αριθμός που αναμένεται να αυξηθεί ακόμη περισσότερο λόγω του ενισχυμένου παγκόσμιου ενδιαφέροντος για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Η αύξηση της επισκεψιμότητας, ωστόσο, φέρνει μαζί της και μεγαλύτερες πιέσεις για το φυσικό περιβάλλον, με τις δασικές πυρκαγιές, την κλιματική αλλαγή και την ανάγκη συντήρησης των υποδομών να αποτελούν τις βασικότερες προκλήσεις.
«Είμαστε χαρούμενοι που έχουμε τουρίστες, αλλά η αύξηση των τουριστών συνεπάγεται περισσότερους κινδύνους», επισημαίνουν οι άνθρωποι που έχουν την ευθύνη διαχείρισης του εθνικού πάρκου, υπογραμμίζοντας ότι η προστασία του βουνού πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα.
Η UNESCO, εφόσον εγκρίνει την υποψηφιότητα, θα προσφέρει στον Όλυμπο όχι μόνο διεθνή αναγνώριση, αλλά και πρόσθετα εργαλεία για τη διατήρηση και ανάδειξή του. Σήμερα, η Ελλάδα διαθέτει 21 μνημεία στον κατάλογο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, όμως μόνο δύο έχουν χαρακτηριστεί ως μικτά μνημεία πολιτιστικής και φυσικής αξίας.
Το αποτέλεσμα της διαδικασίας παραμένει ανοιχτό, καθώς οι αρμόδιοι διεθνείς φορείς έχουν ζητήσει επιπλέον διευκρινίσεις για ορισμένα σημεία της υποψηφιότητας. Ωστόσο, για όσους στηρίζουν την προσπάθεια, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η διεθνής διάκριση, αλλά η διασφάλιση ότι ο Όλυμπος θα παραμείνει ζωντανός για τις επόμενες γενιές.
Όπως χαρακτηριστικά σημειώνουν οι άνθρωποι που αγωνίζονται για την προστασία του, η αναγνώριση από την UNESCO θα αποτελούσε ένα σημαντικό βήμα, όμως η ανάγκη για δράση δεν μπορεί να περιμένει. Ο Όλυμπος, ο τόπος των αρχαίων θεών, χρειάζεται προστασία ανεξάρτητα από την τελική απόφαση.
