Mετά την σημαντικότατη απόκτηση δυνατότητας εναέριου ανεφοδιασμού των μαχητικών της Πολεμικής Αεροπορίας, με τη χθεσινή υπογραφή διακρατικής συμφωνίας μεταξύ Ελλάδας και Πορτογαλίας, για την προμήθεια 3+3 αεροσκαφών τύπου Embraer KC-390 Millenium, στο υπουργείο Άμυνας υπάρχουν ευρύτερες σκέψεις συνεργασίας με την χώρα που συμπαράγει το αεροσκάφος αυτό.
Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες στην ατζέντα της διμερούς συζήτησης έχουν ενταχθεί και άλλες αμυντικές δυνατότητες, ανάμεσα στις οποίες και ένα ειδικό αεροπλανοφόρο για drones.
Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, είναι ήδη πλήρως ενήμερος για την νέα εποχή των αεροπλανοφόρων, δηλαδή την μετάβασή τους στην εποχή των αυτόνομων και των μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Ο υπουργός άφησε ανοιχτό το παράθυρο περαιτέρω συνεργασίας με την Πορτογαλία και στο ανερχόμενο project του αεροπλανοφόρου για drones με σχετική δήλωση που έκανε κατά την υπογραφή της συμφωνίας των έξι αεροσκαφών:
«Αναφέρομαι στα θαλάσσια drones, στα οποία η Πορτογαλία έχει κάνει εξαιρετικά βήματα. Υπάρχει ένα εξειδικευμένο κέντρο σε μια ναυτική βάση στη Λισαβόνα, το οποίο επισκέφθηκα, και οφείλω να πω ότι θα αναπτύξουμε τη συνεργασία μας και σε αυτόν τον τομέα, όπως θα αναπτύξουμε τη συνεργασία μας και σε άλλους πολύ ενδιαφέροντες τομείς, όπως η δημιουργία σκαφών τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν ως drone carriers», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Νίκος Δένδιας, για τα drone carriers, που σημαίνει ότι αυτά ενδεχομένως να βρίσκονται ψηλά στη λίστα των προθέσεων από ελληνικής πλευράς.
To πορτογαλικό αεροπλανοφόρο «D João II»
Ειδικότερα, στο πεδίο των αεροπλανοφόρων για drones, η Πορτογαλία έχει σχεδιάσει το πρώτο σε πανευρωπαϊκή κλίμακα αεροπλανοφόρο για μη επανδρωμένα, εναέρια, επιφανείας και υποβρύχια συστήματα, αλλά και ελικόπτερα, αλλάζοντας άρδην το τοπίο στην αγορά των αεροπλανοφόρων.
Πρόκειται για το NRPD João II, μήκους 107,6 μέτρων, το οποίο κατασκεύασε η ολλανδική εταιρία Damen στο Γκαλάτι της Ρουμανίας, με αρχικό προβλεπόμενο κόστος 132 εκατομμύρια ευρώ, με χρηματοδότηση και από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης.
Το ποσό των 132 εκατ. ευρώ διαβάζεται και ακούγεται ως εκπληκτικά μικρό για ναυπήγηση ενός τέτοιου πολεμικού σκάφους, συνεπώς οι εταιρείες που εμπλέκονται στην κατασκευή του θα πρέπει να έχουν χρησιμοποιήσει πολύ προχωρημένες τεχνολογίες, αν και το σκάφος δεν έχει σχέση με ένα συμβατικό αντίστοιχο αεροπλανοφόρο. Δεν αποκλείεται το κόστος του στην επιχειρησιακή του έκδοση -ή για εξαγωγές- να αυξηθεί.
Το NRP D. João II, γνωστό και ως «Πολυλειτουργική Ναυτική Πλατφόρμα» (Multifunctional Naval Platform), θα είναι ένα πλοίο πολλαπλών αποστολών του Πορτογαλικού Ναυτικού.
Θα έχει τη δυνατότητα εκτέλεσης επιχειρήσεων επιτήρησης, ωκεανογραφικών ερευνών, περιβαλλοντικής και μετεωρολογικής παρακολούθησης, καθώς και αποστολών εκκένωσης πληθυσμού σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Η χρηματοδότησή του προέρχεται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (RRF), το οποίο εντάσσεται στο πρόγραμμα Next Generation EU.
Ιστορικό κατασκευής
Η σύμβαση για την κατασκευή του πλοίου υπογράφηκε στις 24 Νοεμβρίου 2023 με τον ολλανδικό όμιλο Damen. Η ναυπήγηση πραγματοποιείται στα ναυπηγεία της Damen στη Γκαλάτσι της Ρουμανίας, ενώ αρχικά προβλεπόταν ότι το πλοίο θα εντασσόταν σε ενεργό υπηρεσία κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026.
Η τελετή τοποθέτησης της τρόπιδας πραγματοποιήθηκε στις 3 Οκτωβρίου 2024. Τον ίδιο μήνα ανακοινώθηκε ότι η εταιρεία Alewijnse ανέλαβε την ολοκλήρωση της ηλεκτρολογικής εγκατάστασης του πλοίου.
Τον Ιανουάριο του 2025 έγινε γνωστό ότι η εταιρεία Schottel θα προμηθεύσει δύο συστήματα πρόωσης EcoPeller SRE 560 και ένα εγκάρσιο προωστήριο σύστημα TransverseThruster STT 3 FP.
Το πλοίο καθελκύστηκε πρόσφατα, στις 7 Απριλίου 2026, αλλά απομένουν αρκετές εργασίες για να καταστεί πλήρως επιχειρησιακό.
Θα ενταχθεί σε υπηρεσία μετά την ολοκλήρωση των θαλάσσιων δοκιμών, οι οποίες έχουν προγραμματιστεί εντός του 2026. Το Πορτογαλικό Ναυτικό στοχεύει στην επίτευξη αρχικής επιχειρησιακής ικανότητας (IOC) στις αρχές του 2027 και πλήρους επιχειρησιακής ικανότητας (FOC) το 2028.
Σχεδίαση και δυνατότητες
Ο σχεδιασμός της Πολυλειτουργικής Ναυτικής Πλατφόρμας πραγματοποιήθηκε από την ολλανδική εταιρεία Damen, με βάση τις επιχειρησιακές απαιτήσεις που καθόρισε το Πορτογαλικό Ναυτικό.
Το πλοίο θα έχει συνολικό μήκος 107,6 μέτρα και θα λειτουργεί ως πλατφόρμα μεταφοράς και επιχειρησιακής υποστήριξης εναέριων, χερσαίων και υποβρύχιων μη επανδρωμένων συστημάτων, ενισχύοντας σημαντικά τις δυνατότητες ωκεανογραφικής έρευνας και θαλάσσιας επιτήρησης.
Για την παρακολούθηση της θαλάσσιας οικολογίας, την ωκεανογραφική έρευνα και την επιτήρηση, θα διαθέτει εργαστήρια και χώρους φιλοξενίας επιστημονικού προσωπικού.
Στον τομέα της ναυτικής υποστήριξης, θα διαθέτει κατάστρωμα πτήσεων διαστάσεων 94 επί 11 μέτρων, καθώς και υπόστεγα για τη φιλοξενία μη επανδρωμένων αεροσκαφών και ελικοπτέρων.
Επιπλέον, στην πρύμνη θα υπάρχει ειδική ράμπα για την καθέλκυση και ανάκτηση μη επανδρωμένων υποβρύχιων και επιφανειακών οχημάτων.
Γενικά χαρακτηριστικά και εξοπλισμός
Το πλοίο θα διαθέτει διάδρομο μήκους 94 μέτρων για επιχειρήσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών, καθώς και κατάστρωμα κατάλληλο για την προσνήωση βαρέων ελικοπτέρων, όπως τα AgustaWestland AW101 της Πορτογαλικής Πολεμικής Αεροπορίας.
Θα διαθέτει ένα υπόστεγο για τη φιλοξενία ελικοπτέρου και ένα δεύτερο υπόστεγο-εργαστήριο για μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones), καθώς και καταπέλτη για την εκτόξευσή τους.
Η μεταφορική του ικανότητα περιλαμβάνει έως 18 ελαφρά στρατιωτικά οχήματα ή 18 εμπορευματοκιβώτια ή 10 ταχύπλοα σκάφη. Θα διαθέτει επίσης κατώτερο υπόστεγο με γερανούς και σιδηροτροχιές για τη διαχείριση εμπορευματοκιβωτίων, καθώς και δυνατότητα μεταφοράς τεσσάρων ταχύπλοων σκαφών.
Στον εξοπλισμό του περιλαμβάνονται πλευρική θύρα εισόδου οχημάτων, γερανός ανυψωτικής ικανότητας 30 τόνων και ράμπα για την αποβίβαση σκαφών.
Για υποβρύχιες επιχειρήσεις θα διαθέτει πλευρικό υπόστεγο για τη λειτουργία τηλεχειριζόμενου υποβρύχιου οχήματος (ROV), με ειδικό ανυψωτικό σύστημα φορτίων.
Το πλοίο θα μπορεί να φιλοξενεί 100 άτομα, συμπεριλαμβανομένου στρατιωτικού προσωπικού, με τους απαραίτητους χώρους διαμονής και υποστήριξης. Θα διαθέτει επιπλέον δυνατότητα φιλοξενίας 42 επιστημόνων.
Σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, θα μπορεί να φιλοξενήσει ακόμη 200 άτομα στο κατώτερο υπόστεγο.
Τέλος, θα είναι εξοπλισμένο με επιστημονικά εργαστήρια, νοσοκομειακή μονάδα επιπέδου Role 2 σύμφωνα με τα πρότυπα του ΝΑΤΟ, καθώς και πλήρεις χώρους διαμονής για το οργανικό πλήρωμά του.
