Ώρα υπογραφών σήμερα στη Θεσσαλονίκη για τη διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου προς τα Δυτικά Βαλκάνια, με τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία να εντάσσονται επισήμως στην πρωτοβουλία και να προσθέτουν έναν νέο βαλκανικό κλάδο στη διαδρομή μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τον Βορρά. Το Μνημόνιο Κατανόησης που υπογράφεται στο περιθώριο του «Southeast Europe Energy Forum» ανεβάζει σε επτά τις χώρες που συμμετέχουν πλέον επίσημα στο εγχείρημα, ενώ στο ίδιο τραπέζι βρίσκονται Ουγγαρία και Σλοβακία, χωρίς ακόμη να έχουν περάσει το κατώφλι της πλήρους ένταξης.
Η σημερινή συμφωνία έρχεται να βάλει τη θεσμική σφραγίδα σε μια διεύρυνση που έχει ήδη αρχίσει να αποκτά υποδομές και εμπορικό περιεχόμενο. Δίπλα στον βασικό άξονα Ελλάδα–Βουλγαρία–Ρουμανία–Μολδαβία–Ουκρανία, διαμορφώνεται μια δεύτερη διαδρομή μέσω Βόρειας Μακεδονίας και Σερβίας, η οποία μπορεί να δώσει στις αγορές των Δυτικών Βαλκανίων και, σε επόμενη φάση, της Κεντρικής Ευρώπης πρόσβαση σε φυσικό αέριο που εισέρχεται από τον Νότο.
Το εγχείρημα, που πήρε ώθηση ως απάντηση στην ανάγκη εναλλακτικής τροφοδοσίας της Ουκρανίας μετά την ενεργειακή κρίση, διευρύνει πλέον τον ορίζοντά του. Η συζήτηση δεν περιορίζεται στην εξυπηρέτηση μιας συγκεκριμένης αγοράς, αλλά αφορά τη δημιουργία ενός πλέγματος διαδρομών που θα επιτρέπει τη μεταφορά ποσοτήτων από τα σημεία εισόδου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης προς βορειότερες αγορές, αξιοποιώντας τα υφιστάμενα δίκτυα και τις νέες διασυνδέσεις.
Η Ελλάδα βρίσκεται στην αφετηρία αυτού του σχεδιασμού, καθώς μπορεί να τροφοδοτεί τον άξονα τόσο με LNG που φτάνει στις εγχώριες υποδομές –με το αμερικανικό LNG να αποκτά ολοένα μεγαλύτερο βάρος– όσο και με αζέρικο φυσικό αέριο μέσω του TAP. Υπό αυτή την έννοια, η σημερινή ένταξη Σερβίας και Βόρειας Μακεδονίας διευρύνει την ακτίνα επιρροής των ελληνικών υποδομών σε αγορές οι οποίες μέχρι σήμερα είχαν σαφώς περιορισμένες εναλλακτικές επιλογές εφοδιασμού.
Η Αλεξανδρούπολη πριν από τις υπογραφές
Το στίγμα αυτής της νέας γεωγραφίας δόθηκε ήδη από χθες στην Αλεξανδρούπολη. Οι Διαχειριστές Συστημάτων Φυσικού Αερίου που συμμετέχουν στον Κάθετο Διάδρομο, μαζί με τους εκπροσώπους της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας, επισκέφθηκαν τον Τερματικό Σταθμό LNG και ενημερώθηκαν για τη λειτουργία και τις δυνατότητές του, λίγο πριν μεταφερθεί σήμερα το επίκεντρο στη Θεσσαλονίκη για την υπογραφή του Μνημονίου.
Στις εγκαταστάσεις της Gastrade στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης βρέθηκε και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, υπογραμμίζοντας τον ρόλο του FSRU τόσο στην ελληνική όσο και στην ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια. Τη χθεσινή διαδικασία χαιρέτισε και ο ειδικός απεσταλμένος του αμερικανικού υπουργείου Ενέργειας Joshua Volz, συνδέοντας την ανάπτυξη νέων υποδομών και εναλλακτικών διαδρομών με την απεξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Η επιλογή της Αλεξανδρούπολης μόνο τυχαία δεν είναι. Το FSRU αποτελεί μία από τις βασικές πύλες εισόδου του Κάθετου Διαδρόμου, ενώ η ένταξη Σερβίας και Βόρειας Μακεδονίας αυξάνει δυνητικά την αγορά στην οποία μπορεί να απευθυνθεί. Η ίδια η Gastrade επισημαίνει ότι η διεύρυνση μπορεί να δημιουργήσει νέες ενεργειακές οδεύσεις και για περίκλειστες αγορές της Κεντρικής Ευρώπης, κατονομάζοντας την Ουγγαρία και τη Σλοβακία.
Το σχήμα των «7+2»
Με τη σημερινή υπογραφή, Σερβία και Βόρεια Μακεδονία παίρνουν θέση δίπλα στην Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία. Διαμορφώνεται έτσι ένα σχήμα επτά χωρών με επίσημη συμμετοχή, ενώ Ουγγαρία και Σλοβακία διατηρούν παρουσία στις σχετικές διεργασίες χωρίς να έχουν ακόμη προσχωρήσει με τον ίδιο τρόπο στην πρωτοβουλία.
Η παρουσία τους έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει ότι το ενδιαφέρον για τον Κάθετο Διάδρομο δεν σταματά στα σημερινά γεωγραφικά του όρια. Αρμόδιες πηγές εκτιμούν ότι η περαιτέρω διεύρυνση παραμένει σταθερός στόχος, με τις δύο χώρες να αποτελούν τις πιο προφανείς επόμενες κατευθύνσεις εφόσον ωριμάσουν οι συνθήκες για επίσημη ένταξη.
Η κινητικότητα αυτή δεν είναι ανεξάρτητη από την ευρωπαϊκή πορεία απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο. Όσο πλησιάζουν τα νέα ορόσημα για τον τερματισμό των ρωσικών προμηθειών, η δυνατότητα μεταφοράς εναλλακτικών ποσοτήτων από τον Νότο προς την Κεντρική Ευρώπη αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα. Για χώρες χωρίς άμεση πρόσβαση σε θαλάσσιους τερματικούς LNG, η ύπαρξη περισσότερων διαδρομών και διασυνδεδεμένων δικτύων γίνεται κρίσιμο στοιχείο της ασφάλειας εφοδιασμού.
Διαβάστε περισσότερα στο energygame.gr
