Τα «σύννεφα» που καλύπτουν εδώ και χρόνια το σχέδιο για την ενεργειακή αξιοποίηση απορριμμάτων δεν έχουν διαλυθεί, παρά τις διαβεβαιώσεις ότι η πολυαναμενόμενη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για τις έξι σχεδιαζόμενες μονάδες βρίσκεται προ των πυλών. Η ΣΜΠΕ είναι αναγκαίο βήμα, δεν απαντά όμως από μόνη της στο ερώτημα που θέτει η αγορά, με ποιους κανόνες, σε ποιες θέσεις και με ποιες εξασφαλισμένες ποσότητες αποβλήτων θα προχωρήσουν τα έργα;
Το πολυαναμενόμενο σχέδιο που είχε ανακοινώσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ήδη από το 2019, εντάσσεται στον εθνικό σχεδιασμό για την κυκλική οικονομία και τη διαχείριση των αστικών στερεών αποβλήτων. Η επερχόμενη ΣΜΠΕ προβλέπει έξι μονάδες συνολικής δυναμικότητας 1,2 εκατ. τόνων τον χρόνο, καθώς και την αξιοποίηση επιπλέον 150.000 τόνων δευτερογενούς καυσίμου SRF από τσιμεντοβιομηχανίες, με ορίζοντα υλοποίησης το 2030. Επτά χρόνια μετά την εξαγγελία, ωστόσο, ο σχεδιασμός δεν έχει περάσει στο στάδιο της υλοποίησης.
Η καθυστέρηση βαραίνει περισσότερο επειδή η Ελλάδα εξακολουθεί να οδηγεί στην ταφή περίπου το 80% των αστικών αποβλήτων, όταν ο ευρωπαϊκός στόχος είναι το ποσοστό αυτό να περιοριστεί στο 10% έως το 2035. Η απόσταση αποτυπώνεται και στην ευρωπαϊκή κλίμακα: σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν από τον κλάδο, στην Ευρώπη λειτουργούν περισσότερες από 500 μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης, οι οποίες το 2024 παρήγαγαν περίπου 39 TWh ηλεκτρικής ενέργειας και 80 TWh θερμότητας. Πάνω από το μισό της ενέργειας αυτής χαρακτηρίζεται ανανεώσιμης προέλευσης.
Για το ελληνικό σχέδιο, ενδεικτικό σενάριο υπολογίζει καθαρή ηλεκτροπαραγωγή 1.173 GWh ετησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί ενεργειακά σε 221 εκατ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου και αποτιμάται σε περίπου 89 εκατ. ευρώ τον χρόνο. Οι υπολογισμοί δεν αποτελούν εγγυημένα έσοδα: θα εξαρτηθούν από την τεχνολογία, τη σύσταση των αποβλήτων, τις τιμές ενέργειας και τη δυνατότητα διάθεσης της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας. Αντίστοιχα, η αξιοποίηση των μετάλλων από την τέφρα πυθμένα και το ενδεχόμενο περιορισμού των εκπομπών μπορούν να προσθέσουν αξία, εφόσον υπάρξουν προδιαγραφές και αγοραστές για τα ανακτημένα υλικά.
Στελέχη της αγοράς που συμμετείχαν στο 9ο συνέδριο της ΕΕΔΣΑ βλέπουν σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης για την ενεργειακή αξιοποίηση απορριμμάτων, επισημαίνουν όμως ότι οι ευκαιρίες δεν μεταφράζονται αυτόματα σε βιώσιμα έργα. Η αξία τους θα κριθεί από το τι απόβλητα θα φτάνουν στις μονάδες, πόσο θα κοστίζει η επεξεργασία τους και αν θα υπάρχουν αγοραστές για την ενέργεια και τα υλικά που θα παράγονται.
Οι πέντε ευκαιρίες
- Ρεύμα από το υπόλειμμα
Το 2024 οι μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση παρήγαγαν περίπου 39 TWh ηλεκτρικής ενέργειας και 80 TWh θερμότητας. Πάνω από το 50% της ενέργειας αυτής χαρακτηρίζεται ανανεώσιμης προέλευσης.
Για την Ελλάδα, ενδεικτικό σενάριο εξετάζει την εκτροπή από την ταφή υπολειμματικών αποβλήτων που αντιστοιχούν στο 30% των αστικών στερεών αποβλήτων του 2023. Υπολογίζει καθαρή ηλεκτροπαραγωγή 1.173 GWh ετησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί ενεργειακά σε 221 εκατ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου. Η αξία της ενέργειας εκτιμάται σε περίπου 89 εκατ. ευρώ τον χρόνο, με βάση τις παραδοχές του σεναρίου. Δεν πρόκειται, ωστόσο, για εξασφαλισμένα έσοδα: το αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από τη σύσταση των αποβλήτων, την απόδοση των μονάδων και τις τιμές της ενέργειας.
- Μέταλλα που μπορούν να επιστρέψουν στην παραγωγή
Η τέφρα πυθμένα που απομένει μετά την επεξεργασία περιέχει μέταλλα όπως αλουμίνιο και χαλκός. Με κατάλληλη επεξεργασία, μπορούν να ανακτηθούν και να χρησιμοποιηθούν ξανά ως πρώτες ύλες, μειώνοντας την ανάγκη για εισαγωγές.
Για το ίδιο ελληνικό σενάριο, η αξία των μετάλλων που θα μπορούσαν να ανακτηθούν υπολογίζεται σε περίπου 22 εκατ. ευρώ τον χρόνο. Στελέχη του κλάδου επισημαίνουν ότι στην Ευρώπη αξιοποιείται σήμερα μόλις το 20%-25% των μη σιδηρούχων μετάλλων που περιέχονται στην τέφρα πυθμένα. Το περιθώριο ανάπτυξης είναι σημαντικό, αλλά προϋποθέτει σταθερές προδιαγραφές για την ποιότητα των υλικών και πραγματική ζήτηση από τη βιομηχανία.
- Κλιματικό όφελος με πιθανό, όχι εγγυημένο, οικονομικό αντίκρισμα
Όταν τα υπολειμματικά απόβλητα οδηγούνται στην ταφή, παράγεται μεθάνιο. Η εκτροπή τους μπορεί να περιορίσει αυτές τις εκπομπές, ενώ η ενέργεια που παράγεται ενδέχεται να υποκαταστήσει μέρος της ενέργειας από ορυκτά καύσιμα. Σε ελληνικό σενάριο που παρουσιάστηκε στο συνέδριο, η αποφυγή εκτιμάται σε περίπου 93.000 τόνους ισοδύναμου CO₂, με ενδεικτική αξία 7,2 εκατ. ευρώ βάσει του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών.
Πρόκειται για υπολογισμό που εξαρτάται από τις παραδοχές για την ταφή, την ενεργειακή υποκατάσταση και την ανάκτηση υλικών. Σε χωριστή ανάλυση, το καθαρό κλιματικό όφελος υπολογίζεται σε περίπου 620 κιλά ισοδύναμου CO₂ ανά τόνο αποβλήτων και θα μπορούσε να αυξηθεί σε μελλοντικό σενάριο με τεχνολογίες δέσμευσης και αξιοποίησης άνθρακα. Η πιθανή αξία στο ETS, πάντως, δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο έσοδο για τις μονάδες.
Διαβάστε περισσότερα στο energygame.gr
