Η 31η Αυγούστου 2026 θα γραφτεί ως μία από τις πιο συμβολικές ημερομηνίες στην ιστορία του ελληνικού λιανεμπορίου. Το ιστορικό πολυκατάστημα NOTOS στην καρδιά της Αθήνας, στα Χαυτεία, κλείνει οριστικά, βάζοντας τέλος σε μια διαδρομή που ξεκίνησε πριν από 125 χρόνια, το 1901.
Πίσω από το σημερινό NOTOS βρίσκεται η θρυλική εταιρεία Αφοί Λαμπρόπουλοι, ένα όνομα ταυτισμένο με την εμπορική ιστορία της πρωτεύουσας, τις χρυσές δεκαετίες της Σταδίου και της Αιόλου, αλλά και με τη μεταμόρφωση της ελληνικής αγοράς από τις αρχές του 20ού αιώνα μέχρι τη σύγχρονη εποχή.
Παρόλο που το σήμα Αφοί Λαμπρόπουλοι έχει πάψει να υπάρχει εδώ και χρόνια, το κτίριο που στέγαζε το εμβληματικό πολυκατάστημα, στη γωνία Αιόλου και Σταδίου, στα λεγόμενα «Χαυτεία» της πλατείας Ομονοίας, παραμένει ζωντανό μέχρι και σήμερα, καθώς εκεί συνεχίζει να λειτουργεί το πολυκατάστημα «Notos».
Το παλαιό κατάστημα της «Αφοι Λαμπρόπουλοι» τη δεκαετία του ’60 και ’70 στην γωνία Αιόλου και Σταδίου © Facebook
Αφοι Λαμπρόπουλοι από το 1901
Η αρχή έγινε το 1901, όταν οι αδελφοί Ξενοφών και Θεμιστοκλής Λαμπρόπουλος ίδρυσαν στην Αθήνα την επιχείρηση που έμελλε να εξελιχθεί στο μακροβιότερο μεγάλο πολυκατάστημα της χώρας. Σε μια εποχή όπου η Αθήνα μόλις άρχιζε να αποκτά αστικό χαρακτήρα, η εταιρεία Αφοι Λαμπρόπουλοι έφερε νέα εμπορική φιλοσοφία, οργανωμένες πωλήσεις και πρωτοποριακή εξυπηρέτηση πελατών.
Κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής, η εταιρεία βρέθηκε αντιμέτωπη με μία από τις δυσκολότερες περιόδους της ιστορίας της. Στις 28 Φεβρουαρίου 1942, τα καταστήματα στη Σταδίου και στη συμβολή Αιόλου και Σοφοκλέους επιτάχθηκαν από τις κατοχικές δυνάμεις. Η διοίκηση προσπάθησε να στηρίξει εργαζομένους και πελάτες, διατηρώντας προπολεμικές τιμές και παρέχοντας επισιτιστική βοήθεια στους υπαλλήλους.
Ο φόβος των βομβαρδισμών οδήγησε τη μεταφορά εμπορευμάτων σε αποθήκη στην πλατεία Κολιάτσου, όμως αυτή λεηλατήθηκε στα Δεκεμβριανά. Μετά τον Εμφύλιο, η εταιρεία βρέθηκε σχεδόν χωρίς κεφάλαιο και εμπόρευμα. Παρ’ όλα αυτά, κατάφερε να ξανασταθεί στα πόδια της βασιζόμενη σε Έλληνες προμηθευτές, σε μια εποχή που υπήρχαν αυστηροί περιορισμοί στο συνάλλαγμα.
Το 1951, στα 50 χρόνια λειτουργίας της, η Αφοί Λαμπρόπουλοι βρισκόταν ήδη σε τροχιά εκρηκτικής ανάπτυξης, ακολουθώντας το τεράστιο κύμα αστικοποίησης της χώρας.
Η δεκαετία του ’60
Η δεκαετία του 1960 απογείωσε πραγματικά την εταιρεία. Ο πληθυσμός της Αθήνας εκτοξεύθηκε από 1,4 εκατομμύρια κατοίκους στα μέσα της δεκαετίας του 1950 σε περίπου 2,5 εκατομμύρια μέσα σε λίγα χρόνια και η Λαμπρόπουλοι κατάφερε να γίνει σημείο αναφοράς για τη μεσαία ελληνική οικογένεια.
Το 1960 η διαφημιστική στρατηγική της εταιρείας στράφηκε δυναμικά στη γυναίκα, με το σύνθημα: «Τιμαί απολύτως ορισμέναι – Μικρόν Κέρδος – Μεγάλη Κατανάλωσις».
Η μεγάλη τομή ήρθε τον Δεκέμβριο του 1965, όταν εγκαινιάστηκε το νέο υπερσύγχρονο κτήριο στην οδό Λυκούργου 6. Με ωφέλιμη επιφάνεια 6.500 τετραγωνικών μέτρων και αρχιτεκτονική υπογραφή του Σόλωνα Κυδωνιάτη, το κτήριο θεωρήθηκε επανάσταση για τα ελληνικά δεδομένα.
Ήταν από τα πρώτα πολυκαταστήματα στην Ελλάδα με σύστημα κλιματισμού, αυτόματη πυρόσβεση και φράγμα θερμού και ψυχρού αέρα αντί για παραδοσιακές πόρτες εισόδου.
Κατά τη διάρκεια των δεκαετιών του 1960 και του 1970 το πολυκατάστημα Λαμπρόπουλος καταγράφει τη μεγαλύτερή του ανάπτυξη. Ήταν, εξάλλου, μια περίοδος κατά την οποία αυξήθηκε δραματικά και ο πληθυσμός της Αθήνας. Η εταιρεία διανύει μια «χρυσή» εποχή και γίνεται ένα από τα αγαπημένα καταστήματα στο κέντρο της Αθήνας, προσφέροντας στους πελάτες του οτιδήποτε νέο και καινοτόμο κυκλοφορούσε στο εξωτερικό, ενώ η γωνία της Αιόλου με τη Λυκούργου και τη Σταδίου γίνεται σημείο συνάντησης, με τον κόσμο να κλείνει τα ραντεβού του… «στου Λαμπρόπουλου».
Εκτός από είδη ένδυσης προσφέρει πληθώρα άλλων προϊόντων, ενώ καθιερώνει και τμήμα με παιχνίδια, έχοντας κάτι για όλη την οικογένεια, καθώς ήταν άκρως ανταγωνιστικό με άλλα πολυκαταστήματα, όπως Μινιόν, Δραγώνας, Κλαδουδάτος, Κατράντζος στο Κέντρο της Αθήνας.
Καινοτομίες και πρωτοπορίες στο λιανεμπόριο και την ένδυση
Το πολυκατάστημα γίνεται τοπόσημο της Αθήνας, προσελκύοντας πλήθος Αθηναίων που έρχονταν να δουν τις περίφημες βιτρίνες του, ειδικά την περίοδο των εορτών, και να επωφεληθούν από τις εκπτώσεις του. Το 1992 ο «Λαμπρόπουλος» έγινε το πρώτο κατάστημα που εισήγαγε τη λογική του shop-in-shop στην ελληνική αγορά, μια στρατηγική που στόχευε στην αναστροφή της αρνητικής οικονομικής πορείας που κατέγραφε τότε η εταιρεία.
Μία από τις πολλές καινοτομίες του πολυκαταστήματος ήταν και η εισαγωγή της πρακτικής καθορισμού σταθερών τιμών για τα προϊόντα, καταργώντας οριστικά την παραδοσιακή πρακτική του παζαριού.
Επίσης, στην ιστορία έχουν μείνει οι εντυπωσιακές επιδείξεις μόδας και μεγάλα events που διοργανώνονταν στο πολυκατάστημα, με καλεσμένους διάσημους σταρ της εποχής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η υποδοχή –τη δεκαετία του 1990– του Ronn Moss, γνωστού για τον ρόλο του Ριτζ Φόρεστερ στη δημοφιλέστατη τηλεοπτική σειρά εκείνης της εποχής «Τόλμη και Γοητεία». Χιλιάδες κόσμου συνέρρευσαν έξω από το πολυκατάστημα για να δουν από κοντά τον δημοφιλή ηθοποιό, δημιουργώντας μια πρωτόγνωρη ατμόσφαιρα.
Aπό τη δεκαετία του 1970 και ύστερα, η εταιρεία συνέχισε να μεγαλώνει, αλλά άρχισε να αντιμετωπίζει νέα προβλήματα. Οι κλοπές στα πολυκαταστήματα αυξήθηκαν σημαντικά και το 1978 η διοίκηση επιστράτευσε τις λεγόμενες «χρυσές εφεδρείες»: έμπειρες παλαιές πωλήτριες που κυκλοφορούσαν ως πελάτισσες μέσα στα καταστήματα για να εντοπίζουν κλέφτες.
Το 1979 η εταιρεία κατέγραφε ήδη σημαντικές δυσκολίες:
- μείωση καταναλωτικών δαπανών,
- αλλαγή των συνηθειών του κοινού προς την ψυχαγωγία,
- προβληματικό ωράριο λειτουργίας,
- υψηλές απώλειες από κλοπές.
Τον Οκτώβριο του 1979 άνοιξε το νέο κατάστημα στον Πειραιά με 100 εργαζόμενους. Κανείς όμως δεν μπορούσε να φανταστεί τι θα ακολουθούσε.
Η δεκαετία του 1980 υπήρξε δραματική για τα ελληνικά πολυκαταστήματα. Στις 19 Δεκεμβρίου 1980 παραδόθηκαν στις φλόγες το ΜΙΝΙΟΝ και ο Κατράντζος, σε μια από τις πιο σοκαριστικές στιγμές της εμπορικής ιστορίας της Αθήνας.
Λίγους μήνες αργότερα, στις 7 Ιουλίου 1981, η φωτιά χτύπησε και την Αφοί Λαμπρόπουλοι. Το κατάστημα του Πειραιά καταστράφηκε ολοσχερώς από εμπρησμό.
Οι εικόνες από τα φλεγόμενα πολυκαταστήματα σημάδεψαν ολόκληρη εποχή. Ο κόσμος φοβόταν να κατέβει στο κέντρο της Αθήνας για αγορές και οι τζίροι κατέρρευσαν για χρόνια.
Παράλληλα, η εταιρεία βρέθηκε αντιμέτωπη με την κρατικοποίηση του ΜΙΝΙΟΝ, την επιβολή ΦΠΑ από 1η Ιανουαρίου 1987, τη συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών και
την αλλαγή του μοντέλου λιανεμπορίου.
Ωστόσο, η δεκαετία του 1980 και κυρίως του 1990 ήταν και περίοδος βαθιάς μετάβασης. Η ελληνική αγορά άλλαζε ριζικά, τα διεθνή brands έμπαιναν δυναμικά στη χώρα και τα παραδοσιακά πολυκαταστήματα έπρεπε να επαναπροσδιορίσουν την ταυτότητά τους.
Πέρασμα στην εποχή του NOTOS Galleries το 2000
Η «Αφοί Λαμπρόπουλοι» ξεκίνησε επέκταση με νέα καταστήματα, επενδύοντας περισσότερο στη μόδα, τα καλλυντικά και τις διεθνείς συνεργασίες. Αυτή η στρατηγική αποτέλεσε τελικά τη βάση για τη δημιουργία των NOTOS Galleries στα τέλη της δεκαετίας του 1990.
Η μετονομασία σε NOTOS Galleries το 2001 συμβόλιζε το πέρασμα σε μια νέα εποχή. Η παραδοσιακή οικογενειακή επιχείρηση έδινε τη θέση της σε ένα πιο σύγχρονο μοντέλο λιανικής, προσαρμοσμένο στη διεθνοποιημένη αγορά.
Λίγα χρόνια αργότερα, η οικογένεια Λαμπρόπουλου αποχώρησε από το επιχειρηματικό σχήμα λόγω διαφωνιών. Ο τελευταίος ενεργός εκπρόσωπος της οικογένειας, ο Κωνσταντίνος Λαμπρόπουλος ο νεότερος, συνέχισε την πορεία του στον χώρο του λιανεμπορίου μέσω του ανταγωνιστικού Attica.
Παρά τις αλλαγές ονομάτων, ιδιοκτητών και εποχών, το κατάστημα στα Χαυτεία παρέμεινε το παλαιότερο μεγάλο πολυκατάστημα στην ιστορία της Ελλάδας.
Το οριστικό κλείσιμο του NOTOS την 31η Αυγούστου 2026 δεν σηματοδοτεί μόνο το τέλος ενός καταστήματος. Κλείνει ένα κομμάτι της ιστορίας της Αθήνας. Ένα πολυκατάστημα που έζησε πολέμους, κατοχή, φωτιές, οικονομικές κρίσεις, αλλαγές γενεών και καταναλωτικών συνηθειών.
Για περισσότερα από 12 δεκαετίες, το όνομα Λαμπρόπουλοι υπήρξε συνώνυμο της εμπορικής ζωής της πρωτεύουσας. Και πλέον περνά οριστικά στην ιστορία.
