Μία διαφορετική εικόνα από εκείνη που μπορεί να δημιουργεί εκ πρώτης όψεως η επιβράδυνση του τζίρου διαμορφώνεται στην ελληνική αγορά σούπερ μάρκετ. Παρ’ ότι ο ρυθμός αύξησης των πωλήσεων σε αξία εμφανίζει υποχώρηση σε σχέση με την άνοιξη, η κατανάλωση, όπως αποτυπώνεται στον αριθμό των πωλούμενων τεμαχίων, εξακολουθεί να κινείται ανοδικά. Το στοιχείο που φαίνεται να διαφοροποιεί την εικόνα είναι η μικρότερη αύξηση της μέσης τιμής ανά προϊόν, η οποία περιορίζει τη συμβολή των τιμών στην ανάπτυξη του τζίρου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Circana, έως τις 25 Οκτωβρίου του 2026 η αγορά ταχυκίνητων καταναλωτικών προϊόντων εμφάνιζε σωρευτική ανάπτυξη τζίρου 4,5% σε αξία, έναντι 5% που ήταν ο αντίστοιχος ρυθμός από τις αρχές του έτους έως τις 26 Απριλίου. Η υποχώρηση κατά μισή ποσοστιαία μονάδα αποτυπώνει μια επιβράδυνση της ανάπτυξης, όχι όμως μείωση των συνολικών πωλήσεων σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Αντίθετα, η εξέλιξη των πωλούμενων τεμαχίων δείχνει ότι η κατανάλωση διατηρεί τη δυναμική της. Τον Απρίλιο η σωρευτική αύξηση των τεμαχίων ήταν 3,2%, ενώ στα τέλη Οκτωβρίου είχε διαμορφωθεί στο 3,3%. Η οριακή αυτή ενίσχυση δείχνει ότι η αγορά εξακολουθεί να διαθέτει περισσότερα προϊόντα σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Η μέση τιμή πίσω από την επιβράδυνση του τζίρου
Το σημαντικότερο εύρημα της σύγκρισης εντοπίζεται στη μέση τιμή ανά τεμάχιο. Τον Απρίλιο η συγκεκριμένη μέτρηση παρουσίαζε αύξηση 1,7%, ενώ στα τέλη Οκτωβρίου η αύξηση είχε περιοριστεί στο 1,1%. Η διαφορά των 0,6 ποσοστιαίων μονάδων εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί η ανάπτυξη της αξίας των πωλήσεων περιορίστηκε, παρά το γεγονός ότι η αύξηση του αριθμού των πωλούμενων τεμαχίων διατηρήθηκε ουσιαστικά στα ίδια επίπεδα.
Επί της ουσίας, η αγορά δεν χάνει απαραίτητα δυναμική ως προς τις ποσότητες που διακινούνται, αλλά εμφανίζει περιορισμένη πλέον ενίσχυση του τζίρου που προέρχεται από τη μέση τιμή στα προϊόντα. Σε αυτό το αποτέλεσμα ενδέχεται να συμβάλλουν οι προωθητικές ενέργειες, οι μειώσεις τιμών σε συγκεκριμένους κωδικούς, αλλά και οι αλλαγές στις επιλογές των καταναλωτών μεταξύ διαφορετικών προϊόντων και συσκευασιών.
Μικρότερη η αξία του καλαθιού από τον Απρίλιο
Αντίστοιχο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία για το ενδεικτικό καλάθι των 60 σημαντικότερων κατηγοριών προϊόντων που παρακολουθεί η Circana. Στα επώνυμα προϊόντα, η μέση τιμή του συγκεκριμένου καλαθιού διαμορφωνόταν στα 211,77 ευρώ έως τις 26 Απριλίου, ενώ στα τέλη Οκτωβρίου είχε υποχωρήσει οριακά στα 211,68 ευρώ. Πρόκειται για μείωση μόλις 9 λεπτών, η οποία δείχνει ότι η μέση τιμή του συγκεκριμένου δείκτη παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητη.
Περισσότερο αισθητή είναι η διαφοροποίηση στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Τον Απρίλιο η τιμή του αντίστοιχου καλαθιού ανερχόταν στα 145,26 ευρώ, ενώ στα τέλη Οκτωβρίου είχε περιοριστεί στα 143,93 ευρώ. Η μείωση ανέρχεται σε 1,33 ευρώ ή περίπου 0,9%.
Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Το καλάθι ιδιωτικής ετικέτας έως τα τέλη Οκτωβρίου του 2025 κόστιζε 146,14 ευρώ, ενώ την αντίστοιχη περίοδο του 2026 η αξία του είχε διαμορφωθεί στα 143,93 ευρώ, καταγράφοντας μείωση περίπου 1,5%.
Χάνει δυναμική η ιδιωτική ετικέτα, ανθεκτικά τα επώνυμα
Μία ακόμη αξιοσημείωτη μεταβολή αφορά τη διαφορετική πορεία των επώνυμων προϊόντων και της ιδιωτικής ετικέτας. Έως τα τέλη Απριλίου, η ανάπτυξη των πωλήσεων ιδιωτικής ετικέτας σε τζίρο ανερχόταν σε 5,3%, υπερβαίνοντας την αντίστοιχη επίδοση των επώνυμων προϊόντων, που ήταν 4,8%. Στα τέλη Οκτωβρίου η εικόνα είχε αντιστραφεί. Οι πωλήσεις επώνυμων προϊόντων εμφάνιζαν αύξηση τζίρου κατά 4,9%, ενώ η ιδιωτική ετικέτα περιοριζόταν στο 3,4%. Η διαφοροποίηση δεν αφορά αποκλειστικά τις τιμές. Στα επώνυμα προϊόντα οι πωλήσεις σε τεμάχια αυξάνονταν κατά 4% στα τέλη Οκτωβρίου, έναντι 3,5% τον Απρίλιο. Αντιθέτως, στην ιδιωτική ετικέτα ο αντίστοιχος ρυθμός είχε υποχωρήσει από το 2,6% στο 2,1%.
Πρόκειται για μία εξέλιξη που δείχνει ότι τα επώνυμα προϊόντα ενισχύονται ταχύτερα σε πωλούμενα τεμάχια, παρά τη διατήρηση σημαντικής διαφοράς τιμής μεταξύ των δύο καλαθιών. Ενδεχομένως, η εξέλιξη αυτή συνδέεται με την ενίσχυση των προωθητικών ενεργειών από τις βιομηχανίες και τις αλυσίδες, οι οποίες καθιστούν ορισμένα επώνυμα προϊόντα περισσότερο ανταγωνιστικά. Ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επαρκούν για να διαπιστωθεί εάν αυτή είναι η βασική αιτία της διαφοροποίησης.
Οι καταναλωτές παραμένουν προσεκτικοί, παρά την αύξηση των τεμαχίων
Η διατήρηση της αύξησης των πωλούμενων τεμαχίων δεν σημαίνει ότι τα νοικοκυριά δεν αντιμετωπίζουν οικονομικές πιέσεις. Η άνοδος του κόστους διαβίωσης εξακολουθεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουν τις αγορές τους, ενώ παράγοντες της αγοράς περιγράφουν έναν καταναλωτή περισσότερο συγκρατημένο και ιδιαίτερα ευαίσθητο στις μεταβολές των τιμών.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, παρά τη συγκράτηση της μέσης τιμής στο σύνολο της αγοράς, υπάρχουν κατηγορίες βασικών τροφίμων στις οποίες καταγράφονται σημαντικές αποκλίσεις τιμών.
Ανοδική η πορεία των τιμών στη φέτα
Στην αγορά της φέτας, για παράδειγμα, παράγοντας της γαλακτοβιομηχανίας αναφέρει τιμές για συσκευασίες ενός κιλού που κυμαίνονται από 13,90 έως 15,85 ευρώ, ανάλογα με το προϊόν και την εταιρεία. Αντίστοιχα, σε συσκευασίες 400 γραμμαρίων αναφέρονται τιμές από 6,15 έως 7,50 ευρώ. Οι αποκλίσεις αυτές δείχνουν ότι, ακόμη και όταν ο μέσος ρυθμός αύξησης της τιμής ανά τεμάχιο περιορίζεται, η τελική επιβάρυνση του καταναλωτή μπορεί να διαφέρει σημαντικά ανάλογα με τις αγοραστικές του επιλογές.
Η συμπεριφορά αυτή μπορεί επίσης να επηρεάζει τη σύνθεση του καλαθιού, με τους καταναλωτές να στρέφονται σε διαφορετικές συσκευασίες, προσφορές ή προϊόντα χαμηλότερης τιμής, χωρίς απαραίτητα να μειώνουν τον αριθμό των τεμαχίων που αγοράζουν.
Τι σημαίνει η εικόνα του Οκτωβρίου για το τέλος της χρονιάς
Η επιβράδυνση της ανάπτυξης σε αξία δημιουργεί νέα δεδομένα για τις επιχειρήσεις του οργανωμένου λιανεμπορίου ενόψει του τελευταίου διμήνου του 2026. Από τη μία πλευρά, η αγορά εξακολουθεί να καταγράφει θετική μεταβολή τόσο σε αξία όσο και σε τεμάχια σε σχέση με πέρυσι, γεγονός που υποδηλώνει ανθεκτικότητα της ζήτησης. Από την άλλη, η μικρότερη συμβολή της μέσης τιμής στο τζίρο σημαίνει ότι η αύξηση των εσόδων προέρχεται σε μεγαλύτερο βαθμό από τις πωλούμενες μονάδες.
Ταυτόχρονα, παράγοντες της αγοράς εκφράζουν προβληματισμό για την πορεία των πωλήσεων τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο, θεωρώντας ότι η πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς μπορεί να επηρεάσει την εορταστική κατανάλωση.
