Εκλογές, ενεργειακή κρίση, αλλά και ανταγωνισμός από τις μικρές τράπεζες στο focus των μεγάλων επενδυτών
Σε πολύ θετικό κλίμα ολοκληρώθηκαν χθες οι συναντήσεις των ελληνικών τραπεζών με τους ξένους επενδυτές στο συνέδριο της Bank of America, 22-24 Σεπτεμβρίου στο Λονδίνο. Το χαρακτηριστικό των επαφών ήταν η προσέλευση επενδυτών των developed markets, πολλοί εκ των οποίων προσεγγίζουν την Ελλάδα για πρώτη φορά, με τις τράπεζες να βλέπουν από 50 έως 70 επενδυτές η καθεμία. BlackRock, Fidelity, Amundi, Schroders, Allianz, M&G, Capital, Norges, CPPIB, Mubadala, Citadel, Millennium ήταν μερικοί μόνο από τους μεγάλους μακροπρόθεσμους επενδυτές που είδαν οι Έλληνες τραπεζίτες. Η συζήτηση με τη διεθνή επενδυτική κοινότητα μετατοπίστηκε από το αν το αφήγημα των ελληνικών τραπεζών είναι αξιόπιστο, στο περιθώριο ανόδου μπροστά. Στο επίκεντρο βρέθηκε η πιστωτική επέκταση, ο ανταγωνισμός στα spreads, τα μερίσματα, η χρήση των πλεοναζόντων κεφαλαίων. Αλλά και ο τυχόν αρνητικός αντίκτυπος από την γεωπολιτική κρίση, το κόστος της ενέργειας και την αύξηση των επιτοκίων. Οι ερωτήσεις για τις μακροοικονομικές προοπτικές βρέθηκαν επίσης στην ατζέντα των ερωτήσεων των ξένων, όπως και οι εθνικές εκλογές του 2027, με τους επενδυτές να προσπαθούν να διαγνώσουν πόσο θορυβώδης θα είναι η προεκλογική πορεία και κυρίως αν υπάρχει κίνδυνος αστάθειας, πολιτικής και δημοσιονομικής, μετά τις κάλπες. Σε ό,τι αφορά τον εγχώριο ανταγωνισμό, για πρώτη φορά οι επενδυτές άρχισαν να ρωτούν τις τέσσερις μεγάλες τράπεζες για το πώς βλέπουν την παρουσία της CrediaBank και της Optima bank. Οι δύο μικρότεροι παίκτες της εγχώριας αγοράς αυξάνουν μερίδια με ρυθμό που καλπάζει. Και είναι ενδιαφέρον ότι οι ξένοι επενδυτές ρωτούσαν για αυτές τις δύο τράπεζες και όχι για την Revolut.
Εθνική Ασφαλιστική και στεγαστική πίστη ξεχώρισαν οι επενδυτές για την Πειραιώς
Τελευταία από το Λονδίνο αναχώρησε η Τράπεζα Πειραιώς. Η οποία είδε πάνω από 50 διεθνείς θεσμικούς επενδυτές, όπως οι BlackRock, Fidelity, Goldman Sachs asset Management, Allianz Global Investors, Amundi, Schroders, Janus Henderson, M&G, Aberdeen, Manulife, Artisan Partners, Franklin Mutual Advisers, Principal, Polar Capital, καθώς και μεγάλα θεσμικά και κρατικά επενδυτικά σχήματα όπως το Canada Pension Plan Investment Board, η ολλανδική PGGM και η Mubadala. Για την Πειραιώς οι επενδυτές σχολίασαν θετικά την ανάκαμψη της στεγαστικής πίστης, τη διαφοροποίηση των εσόδων της, τη στρατηγική επέκτασή της στις ασφάλειες με την απόκτηση της Εθνικής Ασφαλιστικής και τις προοπτικές που ανοίγονται, καθώς και τα κεφάλαια και την αποδοτικότητα της Τράπεζας. Η διοικητική ομάδα της Πειραιώς ανέδειξε την ισχυρή κεφαλαιακή θέση της Τράπεζας, τη βελτιωμένη ποιότητα του ενεργητικού, την πειθαρχία στο κόστος, τις επενδύσεις στην τεχνολογία και τις ψηφιακές πρωτοβουλίες, καθώς και τους μεσοπρόθεσμους στόχους αποδοτικότητας.
Και μετά το Λονδίνο, πρόσω ολοταχώς για τα σχέδια του 2027
Γυρίζοντας από το Λονδίνο (καθώς οι τέσσερις τράπεζες είχαν κανονίσει τα ραντεβού τους σε διαφορετικές ημέρες, με την Πειραιώς να αναχωρεί τελευταία), οι τραπεζίτες έπεσαν με τα μούτρα στην οργάνωση των σχεδίων για το 2027. Διότι όπως ακριβώς οι μόδιστροι έχουν έτοιμες ήδη και παρουσιάζουν τις κολεξιόν της ερχόμενης άνοιξης, έτσι και οι τραπεζίτες δουλεύουν ήδη τα projects και τους προϋπολογισμούς της ερχόμενης χρονιάς. Οι τραπεζίτες της Eurobank, όπως μαθαίνω ενδεικτικά, βρίσκονται ήδη κλεισμένοι, μέχρι και σήμερα, στο Cape Σούνιο, για το Διοικητικό Συμβούλιο του Ομίλου και για το Strategy Meeting του 2027.
Δρέπει καρπούς το επιχειρηματικό μοντέλο Τανισκίδη – Κυπαρίσση στην Optima Bank
Αποδίδει το επιχειρηματικό μοντέλο τράπεζας που δεν επιβαρύνεται από την κακή κληρονομιά των κόκκινων δανείων και επικεντρώνεται στη λιανική πελατεία υψηλής οικονομικής επιφάνειας και σε εταιρικές δραστηριότητες υψηλότερων αποδόσεων, το οποίο έχουν φτιάξει στην Optima Bank ο Πρόεδρος Γιώργος Τανισκίδης και ο CEO Δημήτρης Κυπαρίσσης. Πλέον το μοντέλο αυτό μπαίνει με το «δεξί» στο ραντάρ μεγάλων διεθνών οίκων όπως η UBS που ξεκίνησε την κάλυψη της μετοχής της Optima Bank, δίνοντας σύσταση αγοράς και τιμή-στόχο τα 16 ευρώ. Η UBS χαρακτηρίζει την Optima Bank έναν διαφορετικό παίκτη στην ελκυστική ελληνική τραπεζική αγορά και την τράπεζα με τις υψηλότερες προοπτικές αύξησης κερδών. Εκτιμά ότι η Optima μπορεί να συνεχίσει να εκπλήσσει θετικά, έχοντας ήδη αναβαθμίσει τις προβλέψεις της ς στα αποτελέσματα του β΄ τριμήνου 2026. Ο ελβετικός οίκος επισημαίνει ότι η Optima συνδυάζει υψηλή ανάπτυξη με κορυφαία κερδοφορία στον κλάδο. Τα κέρδη ανά μετοχή αυξάνονται κατά περίπου 22% ετησίως την περίοδο 2025-2028, με βιώσιμη απόδοση ενσώματων ιδίων κεφαλαίων (ROTE) που εκτιμάται σε περίπου 24%. Αναφερόμενη στις προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξης της Optima και εκτιμώντας ότι εμφανίζει τις υψηλότερες προοπτικές αύξησης κερδών μεταξύ των ελληνικών τραπεζών, η UBS τονίζει την ισχυρή πορεία της τράπεζας σε επίπεδο αύξησης μεριδίων στην αγορά των δανείων. Το μερίδιο της Optima bank ανέρχεται σήμερα σε περίπου 3,4%, με την UBS να εκτιμά ότι μπορεί να αυξηθεί στο 5,3% έως το 2030. Θυμίζω ότι ο CEO της Optima bank Δημήτρης Κυπαρίσσης έχει ανεβάσει τον στόχο για την καθαρή αύξηση των δανείων φέτος, από 1,1 σε 1,35 δις. ευρώ (ανεβάζοντας τα δάνεια στα 6,5 δις. ευρώ) και τον στόχο για την αύξηση των καταθέσεων από 1,4 σε 1,7 δις. ευρώ (ανεβάζοντας τις καταθέσεις στα 8 δις. ευρώ). Μετά την αναβάθμιση του guidance που έδωσε η Διοίκηση της Optima bank για τα καθαρά κέρδη του 2026 σε πάνω από 210 εκατ. ευρώ, έναντι εκτίμησης της UBS για 222 εκατ. ευρώ, και για το ROTE στο 25%, έναντι 24% προηγουμένως, η UBS βλέπει περιθώριο για περαιτέρω θετικές εκπλήξεις από την τράπεζα. Οι θετικές επισημάνσεις της UBS έρχονται μετά την ιστορικά υψηλή κερδοφορία που κατέγραψε η Optima bank στο φετινό α΄ εξάμηνο, με τα καθαρά κέρδη μετά από φόρους να ανέρχονται σε 104,3 εκατ. ευρώ, έναντι των 81,1 εκατ. του α’ εξαμήνου 2025, συνοδευόμενα από υψηλή αποδοτικότητα: Η απόδοση ενσώματων ιδίων κεφαλαίων διαμορφώθηκε σε 27,2%, αποτελώντας με διαφορά την υψηλότερη στην ελληνική αγορά και την δεύτερη υψηλότερη στην Ευρώπη. Παράλληλα, ο δείκτης εξόδων προς βασικά έσοδα υποχώρησε σε 22,6%, και αποτελεί την καλύτερη επίδοση τόσο στην Ελλάδα, όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Optima bank θα ανακοινώσει αποτελέσματα γ΄ τριμήνου στις 11 Νοεμβρίου.
Ηλεκτρονικά ραντεβού βάζει η ΤτΕ για τις ανταλλαγές κερμάτων
Ηλεκτρονικά ραντεβού μαθαίνω ότι θα βάλει προσεχώς σε όλα τα υποκαταστήματά της η Τράπεζα της Ελλάδος για ανταλλαγές κερμάτων. Πρόκειται για τα κέρματα που μαζεύουν επαγγελματίες και επιχειρήσεις σε καθημερινή βάση και τα πηγαίνουν στην ΤτΕ για ανταλλαγή με χαρτονομίσματα. Και η κίνηση είναι μεγάλη όπως δείχνει η πιλοτική εφαρμογή των ηλεκτρονικών ραντεβού στην Επιμελητεία Χαλανδρίου της ΤτΕ, στη Λεωφόρο Μεσογείων, και στο Κεντρικό Κατάστημα της Πανεπιστημίου, όπου κάθε 15 δευτερόλεπτα κλείνεται και ένα ραντεβού. Το κεντρικό κατάστημα, όπως μαθαίνω, δέχεται μόνο μέχρι πέντε μασουράκια (το καθένα με εικοσάδα κερμάτων), ενώ για δέκα τεμάχια και πάνω, οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να πάνε στο Χαλάνδρι.
Η ρύθμιση βοήθησε τα οικονομικά μεγέθη της ΕΥΔΑΠ
Οι αποφάσεις της ΡΑΑΕΥ για τα ρυθμιζόμενα τιμολόγια της ΕΥΔΑΠ ανέβασαν τα οικονομικά μεγέθη της εταιρείας. Η διοίκηση του Χάρη Σαχίνη δεν το κρύβει και όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, συνολικά από τις κύριες δραστηριότητές της, δηλαδή ύδρευση και αποχέτευση, η ΕΥΔΑΠ παρουσίασε αύξηση εσόδων κατά +30,2 εκατ. ευρώ, δηλαδή κατά 19% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο. «Η αύξηση αυτή οφείλεται κυρίως στην εφαρμογή της απόφασης Υ-86/2025 της ΡΑΑΕΥ όπου ενέκρινε το χρηματοοικονομικό κόστος και τα τιμολόγια της ΕΥΔΑΠ ΑΕ για τη ρυθμιστική περίοδο 2025-2029», αναφέρουν οι οικονομικές καταστάσεις της εταιρείας. Η απόφαση αυτή που ορίζει για πρώτη φορά ρυθμιζόμενες χρεώσεις στην ΕΥΔΑΠ, οδηγεί σε μέση αύξηση των οικιακών τιμολογίων κατά περίπου 2,5 ευρώ το μήνα ή 30 ευρώ κατ’ έτος. Έτσι τα έσοδα από την παροχή νερού στην ΕΥΔΑΠ αυξήθηκαν κατά περίπου 19 εκατ. ευρώ και ανήλθαν σε 122 εκατ. ευρώ, ενώ τα έσοδα από υπηρεσίες αποχέτευσης αυξήθηκαν περίπου 11 εκατ. ευρώ φτάνοντας τα 61 εκατ. ευρώ. Τα συνολικά έσοδα της εταιρείας αυξήθηκαν στα 203 εκατ. ευρώ, από 173 εκατ. ευρώ το αντίστοιχο εξάμηνο του 2025. Είναι η πρώτη φορά που η εταιρεία ξεπερνά το κατώφλι των 200 εκατ. ευρώ στον κύκλο εργασιών. Αξίζει να σημειωθεί ότι η αύξηση του κύκλου εργασιών πέρασε ατόφια στα λειτουργικά κέρδη της επιχείρησης που διαμορφώθηκαν σε 42 εκατ. ευρώ, από περίπου 10 εκατ. ευρώ το α’ εξάμηνο του 2025. Τέλος η ΕΥΔΑΠ παρουσίασε για το 6μηνο καθαρά κέρδη (μετά από φόρους) ύψους 17 εκατ. ευρώ, έναντι ζημίας 5,5 εκατ. ευρώ την αντίστοιχη περυσινή περίοδο.
Το έργο που ήθελε επιδότηση 249 εκατ. ευρώ για συνολική επένδυση 271 εκατ.
Αίσθηση προκάλεσε χθεσινή (Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου) ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης του υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκου Τσάφου, όπου παρουσίασε τα στοιχεία για έργο αποθήκευσης στην Πτολεμαΐδα για το οποίο του ασκούνται πιέσεις να εγκρίνει θηριώδη επιδότηση (πολύ μεγαλύτερη από αυτή που δόθηκε σε άλλα έργα στην περιοχή μέσω διαγωνισμού). Αν και ο κ. Τσάφος δεν κατονομάζει το έργο, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι πρόκειται για το έργο Πτολεμαΐδα BESS του ομίλου Eunice Energy Group.
Σύμφωνα λοιπόν με τον υφυπουργό, «Το συγκεκριμένο έργο είχε ζητήσει από το κράτος μια απευθείας στήριξη 249 εκατ. ευρώ (σε βάθος δεκαετίας) για μια επένδυση 271 εκατ.ευρώ. Αίτημα που απορρίφθηκε γιατί τα ποσά ήταν δυσανάλογα σε σχέση με τα ποσά που δώσαμε σε άλλα έργα αποθήκευσης μέσω διαγωνισμών. Ειδικότερα η στήριξη που ζητήθηκε ήταν κατά 33% μεγαλύτερη σε σχέση με αυτή που πήραν τα έργα που συμμετείχαν στον τρίτο διαγωνισμό για αποθήκευση, ο οποίος μάλιστα αφορούσε τις περιοχές απολιγνιτοποίησης. Επίσης, υπάρχουν πλέον πολλά έργα που θέλουν να προχωρήσουν χωρίς κρατική ενίσχυση, κάτι που γεννά εύλογα σήμερα το ερώτημα αν πρέπει να χρηματοδοτήσουμε ένα έργο όταν άλλοι επενδυτές δε ζητούν ενίσχυση».
Ο κ. Τσάφος τοποθετείται και έναντι των ισχυρισμών που είδαν το φως της δημοσιότητας περί εξασφαλισμένης ευρωπαϊκής χρηματοδότησης επειδή το έργο έχει επιστολή στήριξης προς την Κομισιόν για χρηματοδότηση από το ευρωπαϊκό ταμείο Connecting Europe Facility (CEF) από το οποίο δύνανται να λάβουν χρηματοδότηση τα έργα που συμπεριλαμβάνονται στη λίστα της ΕΕ για Έργα Κοινού ή Αμοιβαίου Ενδιαφέροντος PCI/PMΙ, χωρίς αυτή να είναι εγγυημένη.
«Καταρχήν το έργο δεν έχει «εξασφαλισμένη χρηματοδότηση» από την Ευρώπη όπως γράφεται – μιλάμε για ένα κύκλο αιτήσεων όπου διάφορα έργα από όλη την Ευρώπη διαγωνίζονται για να εξασφαλίσουν στήριξη», σημειώνει ο κ. Τσάφος. «Για την αποθήκευση έχουμε μια συγκεκριμένη στρατηγική και πρόσφατα ανακοινώσαμε ότι θα ρίξουμε με ανοιχτή πρόσκληση και διαγωνιστικές διαδικασίες 200 εκατ. ευρώ επιπλέον για τα τρέξουν πιο γρήγορα οι μπαταρίες. Στο τέλος το βασικό ερώτημα που παραμένει αναπάντητο είναι «γιατί αυτό το έργο είναι τόσο ξεχωριστό» που να δικαιολογεί σήμερα και με τις τωρινές συνθήκες μια τόσο ειδική μεταχείριση σε σχέση με όλα τα άλλα έργα αποθήκευσης στη χώρα;”, καταλήγει η ανάρτηση του υφυπουργού, διατυπώνοντας μια απορία μάλλον δικαιολογημένη…
Η Golden Age Capital ετοιμάζει νέο χτύπημα στα τρόφιμα
Νέο χτύπημα στον κλάδο των τροφίμων ετοιμάζει, όπως πληροφορείται η στήλη, η Golden Age Capital, η οποία μετά το τελικό κλείσιμο του πρώτου της fund με 250 εκατ. ευρώ διαθέσιμα κεφάλαια, έχει πλέον το βλέμμα στραμμένο στην επόμενη εξαγορά. Οι πληροφορίες θέλουν το επόμενο deal να αφορά ελληνική εταιρεία τροφίμων, σε έναν κλάδο που προσφέρεται ιδανικά για τη στρατηγική buy-and-build που ακολουθεί το fund. Το ενδιαφέρον δεν είναι απλώς να μπει σε μία επιχείρηση, αλλά να αποκτήσει πλειοψηφική συμμετοχή και στη συνέχεια να χτίσει μεγαλύτερο σχήμα μέσω συμπληρωματικών εξαγορών. Άλλωστε, η Golden Age έχει ξεκαθαρίσει ότι αναζητά μικρομεσαίες επιχειρήσεις με ισχυρές προοπτικές ανάπτυξης σε κατακερματισμένες αγορές. Με περισσότερους από 100 επενδυτές πίσω από το Golden Age Fund I και anchor investor την ΕΑΤΕ, τα «πυρομαχικά» υπάρχουν. Αυτό που μένει είναι να φανεί ποια εταιρεία τροφίμων θα αποτελέσει τον επόμενο κρίκο στο χαρτοφυλάκιό της.
Η δεύτερη ζωή των παλιών συρμών του ΗΣΑΠ
Σε κρίσιμη καμπή περνά η αναβάθμιση των 14 παλιών συρμών της Γραμμής 1, που εδώ και χρόνια αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχήματα για την ενίσχυση του γερασμένου στόλου του ΗΣΑΠ. Η ΣΤΑΣΥ προχωρά σε νέα κίνηση για την τεχνική παρακολούθηση του έργου, καλώντας την LDK Consultants να αναλάβει για έναν μήνα υπηρεσίες τεχνικού συμβούλου, με προϋπολογισμό 29.500 ευρώ. Το ποσό, βέβαια, δεν είναι αυτό που έχει σημασία. Περισσότερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το αντικείμενο της πρόσκλησης καθώς ο τεχνικός σύμβουλος θα βρίσκεται πλέον κοντά στις εργασίες αναβάθμισης, ελέγχοντας την πρόοδό τους, τη συμμόρφωση με τα τεχνικά πρότυπα και, κυρίως, τις διαδικασίες δοκιμών, πιστοποίησης ποιότητας και ασφάλειας. Στο μικροσκόπιο μπαίνουν κρίσιμα συστήματα, από τα ηλεκτρικά και τα μηχανικά μέχρι την πέδηση και το HVAC. Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η πρόβλεψη για μηχανικούς που θα παρακολουθούν τις δοκιμές των συρμών τόσο στο test track όσο και στην εμπορική γραμμή. Πρόκειται για μια λεπτομέρεια που δείχνει προς τα πού κατευθύνεται πλέον το έργο, χωρίς όμως το συγκεκριμένο έγγραφο να δίνει ημερομηνία για την επιστροφή του πρώτου αναβαθμισμένου συρμού στην κυκλοφορία. Το στοίχημα είναι μεγάλο, καθώς οι συγκεκριμένοι συρμοί μετρούν περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες ζωής και η επιστροφή τους στις ράγες αναμένεται να δώσει πολύτιμες «ανάσες» στη Γραμμή 1. Για την ώρα, πάντως, το επόμενο κρίσιμο τεστ δεν θα γίνει στις αποβάθρες αλλά στις δοκιμές και στις πιστοποιήσεις που πρέπει να προηγηθούν προτού οι παλιοί συρμοί του ΗΣΑΠ αποκτήσουν τη δεύτερη ζωή τους.
Από τα F-35 στο πεντάστερο της Σκιάθου
Μέχρι πρόσφατα, η Terra Spatium του Ευάγγελου Βερονικιάτη και του Κωνσταντίνου Γεωργιλά απασχολούσε την επικαιρότητα για δορυφορικές εικόνες, τεχνητή νοημοσύνη και συστήματα που φτάνουν μέχρι τα F-35. Μόλις στις αρχές Σεπτεμβρίου, άλλωστε, στελέχη της βρέθηκαν στο Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας για την παρουσίαση συστημάτων ανάσχεσης, σε συνεργασία με την Curtiss-Wright. Τώρα, όμως, η εταιρεία γεωπληροφορικής και άμυνας ετοιμάζεται να προσγειωθεί σε ένα εντελώς διαφορετικό πεδίο: στην παραλία της Αγίας Παρασκευής στη Σκιάθο. Η Terra Spatium προωθεί επένδυση 18 εκατ. ευρώ για τη δημιουργία πεντάστερου ξενοδοχείου με 100 δωμάτια και 230 κλίνες, σε έκταση περίπου 22 στρεμμάτων. Από τον συνολικό προϋπολογισμό, τα 10 εκατ. ευρώ αφορούν την κατασκευή και τον εξοπλισμό των κτιρίων και τα υπόλοιπα 8 εκατ. ευρώ τις διαμορφώσεις του περιβάλλοντος χώρου και τα χωματουργικά έργα. Το σχέδιο, που βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, περιλαμβάνει χαμηλά κτίρια με τη μορφή μικρού τουριστικού «χωριού», μία κεντρική και 16 ιδιωτικές πισίνες, εστιατόριο, sushi bar, γυμναστήριο, χώρους μασάζ και σάουνα. Προβλέπει ακόμη φωτοβολταϊκά, επαναχρησιμοποίηση του επεξεργασμένου νερού και περιορισμό της κυκλοφορίας αυτοκινήτων στο εσωτερικό του συγκροτήματος. Η μονάδα σχεδιάζεται να λειτουργεί μόνο για πέντε μήνες τον χρόνο, από τα μέσα Μαΐου έως τα μέσα Οκτωβρίου.
Πώς θα πληρωθούν οι «συνεχώς ζεστές» μηχανές της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας
Ένα κάπως… δυσνόητο – για τη στήλη – μοντέλο ανάπτυξης της πολεμικής βιομηχανίας στην Ευρώπη, παρουσίασε προ ημερών ο κοινοτικός επίτροπος για την άμυνα, Άντριους Κουμπίλιους μιλώντας σε εκδήλωση της πανευρωπαϊκής οργάνωσης των βιομηχάνων (Business Europe), με θέμα: «Ασφάλεια, ανθεκτικότητα και ανταγωνιστικότητα: Η ευρωπαϊκή βιομηχανική ατζέντα για μία νέα γεωπολιτική εποχή». Λίγο πολύ ζήτησε από τις ευρωπαϊκές (συνεπώς και από τις ελληνικές) αμυντικές βιομηχανίες να είναι έτοιμες να παράγουν μαζικά, ανεξάρτητα από το αν και πότε θα χρειαστεί να παράγουν, δηλαδή ανεξάρτητα από το αν και πότε θα ξεσπάσει πόλεμος με τη Ρωσία. Τι είπε ακριβώς ο Κουμπίλιους; «Υπάρχουν όμως ορισμένες αμυντικές βιομηχανίες, οι οποίες σε καιρό ειρήνης έχουν αρκετά περιορισμένη ζήτηση για τα προϊόντα τους, αλλά αυτή η ζήτηση μπορεί να αυξηθεί κατά 10 φορές όταν έρθει ο πόλεμος. Για παράδειγμα, η παραγωγή drones: Η Ρωσία παράγει 10 εκατομμύρια drones ετησίως για να πολεμήσει την Ουκρανία. Η Ουκρανία μπορεί να παράγει τον ίδιο αριθμό. Η ΕΕ αυτή τη στιγμή παράγει περίπου 1,5 εκατομμύριο ετησίως. Θα ήταν λάθος τώρα να αρχίσουμε να παράγουμε 10 εκατομμύρια drones ετησίως, αφού δεν βρισκόμαστε σε πόλεμο (αλλά ούτε σε ειρήνη) όπως λέει ο (σ.σ. γραμματέας του ΝΑΤΟ) Μαρκ Ρούτε, και τα αχρησιμοποίητα drones καθίστανται απαρχαιωμένα σε 2 μήνες. Αλλά θα ήταν επίσης λάθος να μην είμαστε έτοιμοι να αρχίσουμε να παράγουμε 10 εκατομμύρια drones αμέσως, εάν η Ρωσία ξεκινήσει έναν επιθετικό πόλεμο εναντίον της ΕΕ». Και ποια είναι η μέση λύση για τον κοινοτικό επίτροπο: «Χρειαζόμαστε μια αποτελεσματική βιομηχανική δυνατότητα ψυχρής εκκίνησης: να διατηρούμε τις γραμμές παραγωγής έτοιμες για επανεκκίνηση, τα κρίσιμα εξαρτήματα σε απόθεμα και το εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό έτοιμο να αυξήσει την παραγωγή αμέσως. Οι εταιρείες χρειάζονται συμβάσεις διαθεσιμότητας με αρχές που τις πληρώνουν για να διατηρούν έτοιμη μια τέτοια “συνεχώς ζεστή” παραγωγική ικανότητα όταν οι παραγγελίες είναι χαμηλές. Εργαζόμαστε για την ανάπτυξη του πλαισίου για τέτοιες συμβάσεις, οι οποίες, χρησιμοποιώντας τα προγράμματά μας, θα μειώσουν τον κίνδυνο των απαιτούμενων επενδύσεων και του κόστους λειτουργίας. Οι συνεχώς ζεστές εγκαταστάσεις είναι καθοριστικές για την άμυνα και την αποτροπή», κατέληξε ο Κουμπίλιους. Περιμένουμε και μία ανάλυση κόστους – οφέλους (εκ μέρους των τεχνοκρατών της Κομισιόν) για τις «συνεχώς ζεστές» μηχανές μίας ιδιωτικής αμυντικής βιομηχανίας, δηλαδή τι κοστίζει και τι κερδίζει μία τέτοια εταιρεία διατηρώντας (μέχρι πότε;) την αμυντική παραγωγική ικανότητα της σε επίπεδο Ρωσίας, χωρίς να είναι σε πόλεμο όπως η Ρωσία και χωρίς να είναι… Ρωσία (από άποψη δομής οικονομίας κ.λπ).
Μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης, έρχεται (ας μην το ξεχνάμε) το τέλος της ρήτρας διαφυγής
Πολλά έχουν γραφτεί για το χρηματοδοτικό «γκρεμό» με το οποίο απειλείται η ελληνική οικονομία, καθώς έχει τελειώσει το Ταμείο Ανάκαμψης, αν και οι κυβερνώντες διαβεβαιώνουν πως εν τέλει ένας τέτοιος γκρεμός δεν θα υπάρξει γιατί υπάρχουν ακόμα τα δάνεια του εν λόγω εργαλείου, τα αναπορρόφητα κονδύλια του ΕΣΠΑ αλλά και οι προκαταβολές του νέου ΕΣΠΑ (ΕΠΕΣ) από το 2028. Ωστόσο, μάλλον οι περισσότεροι έχουν ξεχάσει (εντός ή εκτός εισαγωγικών) έναν άλλο επαπειλούμενο «γκρεμό». Και αυτός είναι τοποθετημένος χρονικά το 2029 και είναι δημοσιονομικός. Το 2028 λήγει η ρήτρα διαφυγής για την αύξηση των αμυντικών δαπανών έως 1,5% ανά έτος. Η χώρα μας έχει κάνει χρήση αυτής της ρήτρας. Στην δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα, σπάνια ή καθόλου δεν διαβάζει κανείς τι θα γίνει μετά τη λήξη της ρήτρας αυτής, λες και όλα τα δημοσιονομικά μας θέματα έχουν λυθεί άπαξ. Στη Γερμανία, όμως, δεν έχουν… ξεχάσει τη ρήτρα διαφυγής, αν και το χρέος τους είναι από τα χαμηλότερα, ενώ η οικονομία τους (προφανώς) εξακολουθεί να είναι -μακράν- η ισχυρότερη στην Ευρώπη. Έτσι στην κοινή έκθεση τους που δημοσιεύτηκε χτες τα σημαντικότερα γερμανικά οικονομικά ινστιτούτα (Gemeinschaft – Diagnose, Herbst 2026) κάνουν μία εκτεταμένη υπενθύμιση στον κίνδυνο του 2029, τον οποίο θα αντιμετωπίσει η επόμενη κυβέρνηση στο Βερολίνο: «Το 2029, η ρήτρα άμυνας θα καταργηθεί και το όριο του 1,5% του ΑΕΠ είναι πιθανό να επιτευχθεί ακόμη νωρίτερα (…) Ακόμη και αν η Κομισιόν εγκρίνει την επικείμενη υπέρβαση των ορίων δαπανών, αυτό δεν θα είναι χωρίς συνέπειες στη δημοσιονομική πολιτική. Ενώ οι πρόσθετες δαπάνες δεν χρειάζεται να αντισταθμιστούν αναδρομικά, τα αυξημένα ελλείμματα, από τα οποία πρέπει να βασιστεί η επόμενη πορεία, αυξάνουν την ανάγκη για προσαρμογές τα χρόνια μετά το 2029. Μόλις λήξει η ρήτρα διαφυγής, κάθε επιπλέον ευρώ για την άμυνα θα υπολογίζεται και πάλι ως καθαρή πρωτογενής δαπάνη. Ό,τι δεν προσαρμοστεί έως το 2029 δεν εξαφανίζεται αλλά μεταφέρεται στο επόμενο σχέδιο. Όταν λήξουν οι εξαιρέσεις, η ανάγκη για προσαρμογές καθίσταται επιτακτική». Αυτά γράφουν οι Γερμανοί οικονομολόγοι για τη δική τους επόμενη κυβέρνηση, αλλά ισχύουν και για τη δική μας. Στα υπόψιν…
