Προχωράει η κατασκευή της μονάδας παραγωγής πράσινου υδρογόνου της Motor Oil στο διυλιστήριο των Αγίων Θεοδώρων, με τις εργασίες να αναμένεται να ολοκληρωθούν έως το τέλος Αυγούστου. Κατά συνέπεια, το έργο θα κινηθεί εντός του χρονοδιαγράμματος που έχει τεθεί στο πλαίσιο της χρηματοδότησής του από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και το οποίο προβλέπει την ολοκλήρωση της κατασκευαστικής φάσης μέχρι το τέλος του μεθεπόμενου μήνα.
Αμέσως μετά θα ακολουθήσει η φάση του commissioning, δηλαδή των δοκιμών και της σταδιακής θέσης σε λειτουργία του εξοπλισμού, ώστε η μονάδα να περάσει σταδιακά σε κανονική λειτουργία. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι δοκιμές αναμένεται να διεξαχθούν από τις αρχές του φθινοπώρου, ώστε η παραγωγή ανανεώσιμου αερίου να ξεκινήσει το 2027, σηματοδοτώντας ένα από τα σημαντικότερα βήματα για την ανάπτυξη της οικονομίας υδρογόνου στην Ελλάδα.
«Καρδιά» της εγκατάστασης είναι η μονάδα ηλεκτρόλυσης για την παραγωγή υδρογόνου με «πρώτη ύλη» νερό. Το αέριο θα είναι ανανεώσιμο, καθώς η ηλεκτρόλυση θα γίνεται με ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές.
Χρηματοδότηση και βιομηχανική κλίμακα
Το έργο έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση ύψους 111,7 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, γεγονός που επέτρεψε στη Motor Oil να προχωρήσει απευθείας στη δεύτερη φάση ανάπτυξης του σχεδίου της. Έτσι, η μονάδα ηλεκτρόλυσης θα διαθέτει εξαρχής εγκατεστημένη ισχύ 50 MW, με δυνατότητα παραγωγής περίπου 7.500 τόνων πράσινου υδρογόνου ετησίως.
Η ευρωπαϊκή διάσταση του εγχειρήματος είχε αναγνωριστεί πριν από τους πόρους του RRF, καθώς νωρίτερα το έργο είχε εξασφαλίσει χρηματοδότηση 18 εκατ. ευρώ μέσω του προγράμματος Ephyra. Βασικό στοιχείο που συνέβαλε στην έγκριση της ενίσχυσης ήταν ότι η εγκατάσταση θα αποτελέσει την πρώτη μονάδα παραγωγής ανανεώσιμου υδρογόνου βιομηχανικής κλίμακας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, αξιοποιώντας προηγμένη τεχνολογία ηλεκτρόλυσης.
Με την έναρξη λειτουργίας της μονάδας, η Motor Oil θα αποκτήσει έναν από τους σημαντικότερους παραγωγικούς κόμβους πράσινου υδρογόνου στην περιοχή, δημιουργώντας παράλληλα τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη εγχώριας αλυσίδας αξίας γύρω από το νέο καύσιμο.
Η «κοιλάδα υδρογόνου» και οι πρώτοι καταναλωτές
Οι πρώτες ποσότητες πράσινου υδρογόνου θα κατευθυνθούν στους συμμετέχοντες στην «κοιλάδα υδρογόνου» μικρής κλίμακας, που αναπτύσσεται με επίκεντρο το διυλιστήριο, μέσω του ευρωπαϊκού πρότζεκτ Trieres. Οι λεγόμενες «κοιλάδες υδρογόνου» αποτελούν τοπικά οικοσυστήματα που συνδυάζουν παραγωγή, αποθήκευση, μεταφορά και τελικές χρήσεις του καυσίμου, λειτουργώντας ως πεδία επίδειξης και ωρίμανσης της τεχνολογίας.
Στο πλαίσιο αυτό, οι αστικές συγκοινωνίες θα αποτελέσουν έναν από τους πρώτους τομείς αξιοποίησης του παραγόμενου υδρογόνου. Ήδη έχει δρομολογηθεί η προμήθεια τριών δωδεκάμετρων λεωφορείων κυψελών καυσίμου από τον ΟΣΥ, με χρηματοδότηση από το Trieres και εθνικούς πόρους, έπειτα από σχετική απόφαση του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.
Παράλληλα, προβλέπεται η χρήση του καυσίμου σε οχήματα της Ολυμπίας Οδού και του Δήμου Λουτρακίου. Οι συγκεκριμένες χρήσεις αναμένεται να αποτελέσουν πολύτιμο πεδίο δοκιμών για τη διεύρυνση της αγοράς τα επόμενα χρόνια.
Από το διυλιστήριο στο λιμάνι του Πειραιά
Σημαντικό μέρος της παραγωγής θα απορροφηθεί επίσης από το ίδιο το διυλιστήριο της Motor Oil. Σήμερα οι διεργασίες διύλισης χρησιμοποιούν υδρογόνο που παράγεται από φυσικό αέριο, το λεγόμενο «γκρι» υδρογόνο. Η αντικατάσταση μέρους αυτής της κατανάλωσης από ανανεώσιμο υδρογόνο θα συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος της εγκατάστασης.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς, με αυτόν τον τρόπο θα υπάρξει μείωση εκπομπών περίπου 9.000 τόνων διοξειδίου του άνθρακα σε ετήσια βάση, ενισχύοντας τη στρατηγική απανθρακοποίησης του Ομίλου.
Παράλληλα, μία ακόμη εφαρμογή που εξετάζεται αφορά το cold ironing στο λιμάνι του Πειραιά. Ο Οργανισμός Λιμένος Πειραιώς σχεδιάζει πιλοτική δοκιμή για την αξιοποίηση υδρογόνου για την ηλεκτροδότηση ελλιμενισμένων πλοίων μέσω κυψελών καυσίμου, περιορίζοντας έτσι τις εκπομπές και τη ρύπανση κατά την παραμονή των σκαφών στο λιμάνι.
Η επόμενη ημέρα
Κομβικό ρόλο στην ανάπτυξη της παραπάνω αλυσίδας θα διαδραματίσει το πρατήριο υδρογόνου της Avin στους Αγίους Θεοδώρους, το οποίο εγκαινιάστηκε τον περασμένο Ιούνιο. Από την εγκατάσταση αυτήν θα εξυπηρετούνται οι πρώτες ανάγκες ανεφοδιασμού, μέσα από το οικοσύστημα του Trieres.
Την ίδια στιγμή, ο σχεδιασμός του ΟΣΥ προβλέπει σημαντική επέκταση της χρήσης υδρογόνου στις αστικές συγκοινωνίες. Ήδη έχει δεσμευθεί ποσό 80 εκατ. ευρώ από το Modernization Fund για την προμήθεια 50 επιπλέον λεωφορείων κυψελών καυσίμου, εξέλιξη που θα αυξήσει σημαντική την κατανάλωση ανανεώσιμου αερίου. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, προβλέπεται και η δημιουργία δεύτερου πρατηρίου υδρογόνου, στο αμαξοστάσιο των Άνω Λιοσίων.
Πέρα όμως από τις μεταφορές, απώτερος στόχος της Motor Oil είναι η αξιοποίηση του ανανεώσιμου υδρογόνου για την παραγωγή συνθετικής μεθανόλης (e-methanol), ενός καυσίμου χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος με σημαντικές προοπτικές στη ναυτιλία. Καθοριστικής σημασίας για το επόμενο αυτό βήμα είναι το πρότζεκτ IRIS, για το οποίο ο όμιλος έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση 127 εκατ. ευρώ. Μέσω του έργου προβλέπεται η δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα από τις εγκαταστάσεις του διυλιστηρίου. Μέρος του CO2, σε συνδυασμό με πράσινο υδρογόνο, θα χρησιμοποιείται για το συνθετικό καύσιμο.
Η «συμμαχία» με τη ΔΕΗ
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Motor Oil διαθέτει και ένα δεύτερο «βραχίονα» δραστηριοποίησης στο πράσινο υδρογόνο, μέσω της κοινοπραξίας Hellenic Hydrogen που έχει συστήσει με τη ΔΕΗ. Το έργο North-1 αναμένεται να αποτελέσει εφαλτήριο για την έναρξη της παραγωγικής δραστηριότητας της Hellenic Hydrogen, για το οποίο πρόσφατα εξασφάλισε χρηματοδότηση 22 εκατ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Υδρογόνου.
Το εν λόγω έργο περιλαμβάνει την ανάπτυξη μονάδας ηλεκτρόλυσης 50-100 MW (με ικανότητα ανάπτυξης 200 MW) στο Αμύνταιο. Το παραγόμενο υδρογόνο θα τροφοδοτεί αρχικά τη μονάδα συμπαραγωγής της ΔΕΗ για το δίκτυο τηλεθέρμανσης Δυτικής Μακεδονίας, με την τελική επενδυτική απόφαση να τοποθετείται στις αρχές του φθινοπώρου.
