Η κυβέρνηση της Τσεχίας ανακοίνωσε σήμερα ότι θα επιβάλει πλαφόν στις τιμές των καυσίμων και θα φορολογήσει τα διυλιστήρια, καθώς οι τιμές συνεχίζουν την ανοδική τους πορεία λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων και του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Πρόκειται για το δεύτερο ανάλογο μέτρο που λαμβάνει η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Αντρέι Μπάμπις, μετά την επιβολή πλαφόν στις τιμές των καυσίμων την περίοδο μεταξύ Απριλίου και Ιουλίου.
Οι τιμές στην Τσεχία
Οι τιμές για τα δεδομένα της Τσεχίας έχουν εκτοξευθεί: Σήμερα ο μέσος όρος λιανικής είναι περίπου 45,94 κορώνες (1,89 ευρώ)/λίτρο για τη βενζίνη και 49,23 κορώνες για το ντίζελ, επίπεδα κοντά στα υψηλά της ενεργειακής κρίσης του 2022.
Τον Αύγουστο, η μέση τιμή στην αντλία κυμάνθηκε στις 44,21 κορόνες (1,82 ευρώ) ανά λίτρο, έναντι 34,49 κορόνων (1,42 ευρώ) που ήταν την αντίστοιχη περυσινή περίοδο.
Οι τιμές των καυσίμων, ιδίως του ντίζελ, φθάνουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα σε όλη την Ευρώπη λόγω των πολέμων σε Μέση Ανατολή και Ουκρανία.
Η υπουργός Οικονομικών της Τσεχίας Αλένα Σιλέροβα δήλωσε πως η κυβέρνηση αποφάσισε την επαναφορά του πλαφόν στις τιμές των καυσίμων από την 1η Οκτωβρίου. Διευκρίνισε πως το υπουργείο θα καθορίζει σε καθημερινή βάση τις ανώτατες τιμές της βενζίνης και του ντίζελ.
Η τσεχική κυβέρνηση θα επιβάλει επίσης προσωρινό φόρο στα διυλιστήρια, στοχεύοντας τα υπερκέρδη των εταιρειών από την άνοδο των τιμών των καυσίμων, δήλωσε η Σιλέροβα σε δημοσιογράφους.
Αρκετές κυβερνήσεις σε όλη την Ευρώπη έχουν λάβει μέτρα για να αντιμετωπίσουν την κατάσταση.
Τι ακριβώς αποφάσισε η τσέχικη κυβέρνηση
Από 1η Οκτωβρίου έως 31 Οκτωβρίου 2026 επανέρχεται η ρύθμιση των ανώτατων τιμών για βενζίνη και ντίζελ.
Το υπουργείο Οικονομικών θα καθορίζει κάθε εργάσιμη ημέρα τη μέγιστη τιμή για την επόμενη ημέρα. Η τιμή θα υπολογίζεται με βάση τον κυλιόμενο μέσο όρο τριών ημερών τεσσάρων τιμών αναφοράς χονδρικής και θα προστίθεται ρυθμιζόμενο περιθώριο 2,50 κορώνες ανά λίτρο (10 λεπτά του ευρώ).
Παράλληλα, η κυβέρνηση μειώνει προσωρινά τον ειδικό φόρο κατανάλωσης στο ντίζελ από 9,95 σε 8,011 κορώνες ανά λίτρο, δηλαδή στο ελάχιστο επίπεδο που επιτρέπει η ΕΕ.
Η μείωση είναι 1,939 κορώνες ανά λίτρο, που μαζί με τον ΦΠΑ αντιστοιχεί σε όφελος περίπου 2,35 κορώνες ανά λίτρο. Το μέτρο ισχύει επίσης για έναν μήνα.
Ο φόρος στα διυλιστήρια
Η έκτακτη φορολογία θα είναι στο 50% της αύξησης του μικτού περιθωρίου σε σχέση με το 2025. Δεν φορολογείται ο τζίρος, ούτε κάθε λίτρο καυσίμου. Φορολογείται μόνο το επιπλέον μέρος που προκύπτει πάνω από τα επίπεδα του 2025.
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι το μέτρο θα αποφέρει περίπου 5,5 δισ. τσεχικές κορώνες το 2026, δηλαδή περίπου 225 εκατ. ευρώ, ενώ μπορεί να αποφέρει επιπλέον έσοδα το 2027 εάν οι υψηλές περιθώριες παραμείνουν.
Στην πράξη, το μέτρο αναμένεται να επηρεάσει κυρίως την τσεχική εταιρεία διύλισης πετρελαίου Orlen Unipetrol, καθώς οι δύο βασικές εγκαταστάσεις διύλισης της Τσεχίας, στο Λίτβινοφ και στο Κράλουπι ναντ Βλτάβου, είναι δικές της.
Το υπόβαθρο είναι η μεγάλη αύξηση των περιθωρίων κέρδους διύλισης μέσα στην ενεργειακή κρίση. Η τιμή του αργού υποχώρησε ταχύτερα από τις τιμές των τελικών προϊόντων, ιδιαίτερα του ντίζελ, με αποτέλεσμα να διευρυνθεί σημαντικά η διαφορά μεταξύ κόστους αγοράς του αργού και εσόδων από την πώληση των καυσίμων.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η φορολογία αυτή δεν θα μετακυλιστεί εύκολα στους καταναλωτές, καθώς οι τσεχικές εταιρείες διύλισης αντιμετωπίζουν τον ανταγωνισμό των εισαγωγών.
Το 2025 οι εισαγωγές κάλυπταν περίπου 42% της τσεχικής κατανάλωσης ντίζελ, περιορίζοντας τη δυνατότητα μιας εγχώριας εταιρείας να αυξήσει μονομερώς τις τιμές.
