Μια νέα παγκόσμια κούρσα ισχύος διαμορφώνεται με τελικό προορισμό τη Σελήνη, καθώς Ηνωμένες Πολιτείες, Κίνα και Ρωσία προετοιμάζονται για την εγκατάσταση πυρηνικών αντιδραστήρων στην επιφάνειά της, σε βάσεις που έχουν ήδη σχεδιαστεί στα γραφεία των εταιρειών και των οργανισμών που διαγωνίζονται.
Η NASA έχει επιταχύνει τα σχέδιά της και ζητά από εταιρείες να προετοιμάσουν έναν αντιδραστήρα που θα μπορεί να μεταφερθεί στο Διάστημα, να εγκατασταθεί κοντά στον νότιο πόλο της Σελήνης και να λειτουργεί χωρίς ανθρώπινη συντήρηση. Ο στόχος είναι το σύστημα να είναι έτοιμο για εκτόξευση έως τον Δεκέμβριο του 2030.
Το αμερικανικό πρόγραμμα, γνωστό ως Lunar Reactor 1, προβλέπει αντιδραστήρα ισχύος 20 κιλοβάτ, περίπου όσο η κατανάλωση 16 αμερικανικών νοικοκυριών. Σχεδιάζεται να λειτουργεί για πέντε χρόνια χωρίς παρέμβαση.
Στο διάστημα, καλλιτεχνική απεικόνιση σεληνιακής βάσης ©NASA
Η ρωσοκινεζική απάντηση
Η Ρωσία, από την πλευρά της, έχει θέσει ως στόχο τη λειτουργία ενός σεληνιακού αντιδραστήρα έως το 2036, στο πλαίσιο της συνεργασίας της με την Κίνα για τη δημιουργία σεληνιακών υποδομών.
Το ρωσικό σύστημα, με την ονομασία «Σελένα», σχεδιάζεται να παράγει έως 10 κιλοβάτ ηλεκτρικής ενέργειας και να λειτουργεί αυτόνομα για περίπου μία δεκαετία.
Η πυρηνική ενέργεια αποτελεί ένα από τα βασικά πεδία της ρωσοκινεζικής συνεργασίας. Η Ρωσία διαθέτει σημαντική εμπειρία στην πυρηνική τεχνολογία του Διαστήματος, έχοντας θέσει σε τροχιά περισσότερους από 30 αντιδραστήρες κατά τις δεκαετίες του 1970 και του 1980, κυρίως σε δορυφόρους της σοβιετικής εποχής.
Γιατί χρειάζεται πυρηνική ενέργεια
Η δημιουργία μόνιμης βάσης στη Σελήνη απαιτεί σταθερή και αξιόπιστη πηγή ενέργειας. Οι ηλιακοί συλλέκτες μπορούν να καλύψουν μέρος των αναγκών, όμως η πυρηνική ενέργεια έχει ένα κρίσιμο πλεονέκτημα: δεν εξαρτάται από το ηλιακό φως.
Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία στον νότιο πόλο της Σελήνης, όπου υπάρχουν περιοχές που παραμένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα στη σκιά.
Εκεί βρίσκονται επίσης σημαντικά αποθέματα παγωμένου νερού, τα οποία θεωρούνται κρίσιμα για μελλοντικές αποστολές και ενδεχόμενες εγκαταστάσεις.
Αρχικά, οι πυρηνικοί αντιδραστήρες θα μπορούσαν να παρέχουν ενέργεια για τη θέρμανση εξοπλισμού, τη φόρτιση οχημάτων και τη λειτουργία συστημάτων υποστήριξης.
Οι κίνδυνοι του νέου ανταγωνισμού
Η επιτάχυνση των σχεδίων προκαλεί, ωστόσο, ανησυχίες σε επιστήμονες και ειδικούς στην πυρηνική ασφάλεια. Τα τελευταία χρόνια έχουν σημειωθεί αποτυχίες σε διαστημικές αποστολές και προσγειώσεις, γεγονός που επαναφέρει το ερώτημα των συνεπειών ενός ατυχήματος με πυρηνικό υλικό.
Ένας αντιδραστήρας που θα καταστρεφόταν κατά την εκτόξευση ή την προσγείωση θα μπορούσε να προκαλέσει διασπορά ραδιενεργού υλικού. Ακόμη και ένα ατύχημα στην επιφάνεια της Σελήνης θα μπορούσε να καταστήσει μια περιοχή δύσκολα προσβάσιμη για μελλοντικές αποστολές.
Ο Έντουιν Λάιμαν, διευθυντής του προγράμματος πυρηνικής ασφάλειας της «Ένωσης Ανησυχούντων Επιστημόνων», προειδοποιεί ότι η σύνδεση μιας διαστημικής κούρσας με την πυρηνική τεχνολογία μπορεί να αυξήσει τους κινδύνους.
Η Σελήνη ως στρατηγικό πεδίο
Πέρα από την επιστημονική διάσταση, οι αντιδραστήρες εντάσσονται σε έναν ευρύτερο ανταγωνισμό για την παρουσία και την πρόσβαση στους πόρους της Σελήνης.
Οι ΗΠΑ και η Κίνα επιδιώκουν να δημιουργήσουν μόνιμες εγκαταστάσεις και να αξιοποιήσουν τη Σελήνη ως βάση για βαθύτερη εξερεύνηση του ηλιακού συστήματος. Η Ρωσία επιδιώκει να διατηρήσει κρίσιμο ρόλο στην τεχνολογία που θα στηρίξει αυτές τις υποδομές.
Έτσι, η επόμενη μεγάλη φάση της διαστημικής εξερεύνησης δεν αφορά πλέον μόνο το ποιος θα φτάσει πρώτος στη Σελήνη. Αφορά το ποιος θα μπορεί να παραμείνει εκεί, να παράγει ενέργεια και τελικά να αποκτήσει στρατηγικό πλεονέκτημα σε έναν νέο χώρο ανταγωνισμού.
