Επενδύσεις της τάξης των 2,2 δισ. ευρώ ανοίγει ο νέος γύρος χορήγησης όρων σύνδεσης για έργα αντλησιοταμίευσης, μέσω του οποίου θα εξασφαλίσουν ηλεκτρικό «χώρο» μονάδες συνολικής ισχύος έως 2.000 MW. Το ύψος των κεφαλαίων που θα κινητοποιηθούν θα εξαρτηθεί από τα έργα που θα προχωρήσουν, καθώς το κόστος διαφέρει σημαντικά από θέση σε θέση. Ενδεικτικά, παράγοντες της αγοράς υπολογίζουν ότι για έναν σταθμό 600 MW απαιτούνται περί τα 700 εκατ. ευρώ.
Μερίδιο από τον ηλεκτρικό «χώρο» θα διεκδικήσει σίγουρα η ΔΕΗ, για την οποία οι δύο «φυσικές μπαταρίες» που σχεδιάζει στα πρώην λιγνιτωρυχεία της Δυτικής Μακεδονίας αποτελούν μέρος του ενεργειακού σχεδιασμού της για την περιοχή, για το data center στην Κοζάνη. Μεταξύ των ομίλων που έχουν έργα σε ώριμο στάδιο ανάπτυξης και, επομένως, μπορούν να μπουν στη διεκδίκηση συγκαταλέγονται επίσης η AKTOR, η Masdar Hellas (πρώην ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή), η Helleniq Energy και η Motor Oil.
Για τους επενδυτές που έχουν ήδη καταθέσει πλήρες αίτημα σύνδεσης στον Διαχειριστή, η συμμετοχή στον «γύρο» των 2 GW προϋποθέτει την υποβολή νέων δικαιολογητικών. Θα πρέπει να καταθέσουν αίτηση υπαγωγής στην ειδική ρύθμιση, συνοδευόμενη από μία πρόσθετη και αρκετά «αλμυρή» εγγυητική επιστολή. Την ίδια υποχρέωση έχουν και όσοι υποβάλλουν τώρα πλήρες αίτημα σύνδεσης και θέλουν να αξιοποιήσουν την προτεραιότητα.
Σχεδόν 13 εκατ. ευρώ η νέα εγγυητική για 350 MW
Για να διεκδικήσει ηλεκτρικό «χώρο» στον γύρο των 2 GW, ένα επενδυτής πρέπει να καταθέσει δεύτερη εγγυητική επιστολή τετραπλάσια από εκείνη που προβλέπεται για το αρχικό αίτημα σύνδεσης. Για ένα έργο 350 MW, αυτό σημαίνει πρόσθετη εγγυητική σχεδόν 13 εκατ. ευρώ.
Το αντάλλαγμα για αυτή τη δέσμευση είναι η απόλυτη προτεραιότητα που αποκτούν τα αντλησιοταμιευτικά για τη χορήγηση όρων σύνδεσης. Έτσι, το μέτρο για τα 2 GW έρχεται να δώσει ώθηση σε μια τεχνολογία που στην Ελλάδα εξακολουθεί να βασίζεται μόνο σε δύο υδροηλεκτρικά της ΔΕΗ με δυνατότητα αντιστροφής της λειτουργίας τους. Πρόκειται για τη Σφηκιά στον Αλιάκμονα, ισχύος 315 MW, και τον Θησαυρό στον Νέστο, ισχύος 384 MW.
Από τα 699 MW σήμερα, το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα τοποθετεί τον πήχη στα 1.928 MW το 2030 και στα 2.949 MW το 2035. Το μόνο νέο έργο που κατασκευάζεται βρίσκεται στην Αμφιλοχία και έχει ισχύ 680 MW, ενώ ανήκει στη Masdar Hellas – την ελληνική θυγατρική της κρατικής εταιρείας ΑΠΕ των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, που προέκυψε από την εξαγορά της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή. Ακόμη και με την προσθήκη του εν λόγω έργου, θα υπολείπονται 549 MW από τον στόχο του 2030, ο οποίος δύσκολα θα επιτευχθεί με δεδομένο τον χρόνο κατασκευής τέτοιων υποδομών. Επομένως, με αυτή τη fast track διαδικασία, στόχος είναι να κερδηθεί χρόνος.
Πού έχουν πλεονέκτημα οι «φυσικές μπαταρίες»
Για το ηλεκτρικό σύστημα, η αξία της αντλησιοταμίευσης βρίσκεται κυρίως στον όγκο της ενέργειας που μπορεί να αποθηκεύσει και στη διάρκεια για την οποία μπορεί να την αποδίδει. Όταν περισσεύει φθηνό ρεύμα, για παράδειγμα τις ώρες που κορυφώνεται η παραγωγή των φωτοβολταϊκών, ο σταθμός το χρησιμοποιεί για να ανεβάσει νερό στον επάνω ταμιευτήρα. Όταν η παραγωγή των ΑΠΕ υποχωρήσει, το νερό ακολουθεί την αντίστροφη διαδρομή, κινώντας τους στροβίλους για την παραγωγή ηλεκτρισμού.
Οι «φυσικές μπαταρίες» έχουν ένα βασικό πλεονέκτημα που τους δίνει ξεχωριστό ρόλο δίπλα στις συμβατικές μπαταρίες. Μπορούν να αποθηκεύουν μεγάλες ποσότητες πλεονάζουσας παραγωγής από ΑΠΕ και, όταν ο άνεμος εξασθενεί ή τα φωτοβολταϊκά παύουν να παράγουν, να τροφοδοτούν το σύστημα με υψηλή ισχύ για πολλές ώρες. Εκεί βρίσκεται και το οικονομικό ενδιαφέρον για τους επενδυτές, καθώς μπορούν να αξιοποιούν μεγαλύτερες ποσότητες φθηνής ενέργειας και να τις διαθέτουν για περισσότερες ώρες όταν το σύστημα τις χρειάζεται.
Όπως επίσης επισημαίνει το ΕΣΕΚ στην ενότητα για την αντλησιοταμίευση, πρόκειται για ώριμη τεχνολογία, με υψηλή εγχώρια προστιθέμενη αξία. Επομένως, για τις εταιρείες μετρά και το γεγονός ότι οι βασικές υποδομές παραμένουν σε λειτουργία για δεκαετίες, πολύ πέρα από τον χρόνο λογιστικής απόσβεσης της επένδυσης.
Τα έργα της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία
Για τη ΔΕΗ, τα πρώην λιγνιτικά πεδία στη Δυτική Μακεδονία αποτελούν χώρους που σχετικά εύκολα μπορούν να μετατραπούν σε μονάδες αντλησιοταμίευση, την ώρα που η μαζική και μακρά αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας είναι ζωτικής σημασίας για το Data Center που σχεδιάζει στην Κοζάνη.
Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που παρουσίασε η επιχείρηση στη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου, όσον αφορά το αντλησιοταμιευτικό έργο του ΑΗΣ Καρδιάς (το πρώτο ανάλογο που έχει στα σκαριά στην περιοχή) ήδη μέσα στον Οκτώβριο ανέθεσε την προμήθεια του βασικού εξοπλισμού, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η τεχνική βελτιστοποίηση του σχεδιασμού. Ο προϋπολογισμός ανέρχεται σε 420 εκατ. ευρώ, ενώ στόχος είναι η συμβασιοποίηση να ολοκληρωθεί μέχρι το φθινόπωρο του 2027, ώστε να ξεκινήσει η κατασκευή.
Έναν χρόνο αργότερα, το φθινόπωρο του 2028, προβλέπεται η έναρξη κατασκευής στο Νότιο Πεδίο, όπου η επένδυση υπολογίζεται σε 330 εκατ. ευρώ. Ο ορίζοντας κατασκευής είναι περίπου τεσσεράμισι χρόνια για κάθε μονάδα. Αξίζει να σημειωθεί ότι στο μητρώο αδειών αποθήκευσης της ΡΑΑΕΥ καταγράφονται και άλλα σχέδια της ΔΕΗ, μεταξύ των οποίων νέο έργο 467 MW στον ταμιευτήρα της Σφηκιάς στην Ημαθία και έργο 183 MW στην Αρκαδία.
Επενδύσεις 1,2 δισ. «στο κάδρο» της AKTOR
Από τους διεκδικητές των 2 GW ξεχωρίζει και η AKTOR, η οποία έχει ήδη δώσει το στίγμα των προθέσεών της με τη συμφωνία για δύο έργα στα Γρεβενά. Η θυγατρική της, AKTOR Ανανεώσιμες, υπέγραψε τον Σεπτέμβριο σύμβαση για την απόκτηση του 100% των εταιρειών «Αλιάκμονας 1» και «Αλιάκμονας 2».
Η πρώτη είναι φορέας του έργου «Φλάμπουρο», ισχύος παραγωγής 450 MW, και η δεύτερη του έργου «Τρανή Ράχη», ισχύος 594 MW. Μαζί οι δύο μονάδες φτάνουν τα 1.044 MW.
Και τα δύο έργα έχουν εξασφαλίσει έγκριση περιβαλλοντικών όρων. Η AKTOR αποτιμά σε 1,2 δισ. ευρώ τη συνολική επένδυση για την ανάπτυξη και κατασκευή και των δύο μονάδων, με ορίζοντα υλοποίησης περίπου έξι ετών και χρηματοδότηση από συνδυασμό ιδίων και δανειακών κεφαλαίων. Η ίδια η εταιρεία κατατάσσει την εξασφάλιση όρων σύνδεσης, μαζί με την ολοκλήρωση της αδειοδότησης και τη χρηματοδότηση, στις προϋποθέσεις για να προχωρήσουν οι δύο επενδύσεις.
Τα σχέδια των Masdar, Helleniq Energy και Motor Oil
Αξίζει να σημειωθεί πως για το έργο στην Αμφιλοχία η Masdar Hellas βρίσκονται σε προχωρημένες συζητήσεις με τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ώστε η δεύτερη να αποκτήσει το 50% – σε εφαρμογή των προβλέψεων της συμφωνίας πώλησης της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακής στη Masdar. Η εταιρεία έχει δώσει στίγμα ότι στα σχέδιά της είναι να κατασκευαστούν και άλλα ανάλογα έργα.
Μαζί με την Αμφιλοχία, το χαρτοφυλάκιο της Masdar στο μητρώο αποθήκευσης φτάνει περίπου τα 2.725 MW. Στα σχέδια που ωριμάζει περιλαμβάνονται σταθμός 72 MW στη θέση «Τσουγκαριά» του Δήμου Αγρινίου, καθώς και τα «Βροχόνερα Ι», ισχύος 450 MW στον Δήμο Βέροιας.
Στη Δυτική Μακεδονία έχει στρέψει το ενδιαφέρον της και η Helleniq Energy, η οποία μέσω της Helleniq Renewables σχεδιάζει μονάδα με ισχύ παραγωγής 500 MW και ισχύ άντλησης 538 MW, σε περιοχή που εκτείνεται στους Δήμους Γρεβενών, Δεσκάτης και Σερβίων. Το έργο είναι αρκετά ώριμα και επομένως υποψήφιο για να διεκδικήσει μερίδιο από τα 2 GW.
Σύμφωνα με τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, θα αξιοποιεί ως κάτω δεξαμενή τον υφιστάμενο ταμιευτήρα του Ιλαρίωνα στον Αλιάκμονα. Ο σχεδιασμός προβλέπει νέο άνω ταμιευτήρα και σύνδεση με το δίκτυο υπερυψηλής τάσης μέσω νέου υποσταθμού και γραμμής 400 kV μήκους περίπου 3,6 χιλιομέτρων.
Στην περίπτωση της Motor Oil, το χαρτοφυλάκιο που ωριμάζει η θυγατρική της MORE μοιράζεται σε τρεις περιοχές και φτάνει αθροιστικά τα 850 MW. Το μεγαλύτερο έργο, ισχύος 450 MW, χωροθετείται στον Δήμο Αμφιλοχίας, ενώ από 200 MW προβλέπουν οι άδειες στον Δήμο Θηβαίων και στον Δήμο Βέροιας.
Ο κατάλογος των επενδυτών εκτείνεται και πέρα από τους πέντε ομίλους. Στο μητρώο περιλαμβάνονται ακόμη η Voltalia με έργο 100 MW στην Αμφιλοχία, η Archirodon με 330 MW στο Βελβεντό Κοζάνης και η Enercoplan με χαρτοφυλάκιο περί τα 2 GW.
