Έχετε αντλία θερμότητας; Δεν αρκεί να καίει λίγο ρεύμα – Γιατί έχει σημασία και η ώρα που λειτουργεί

Η αποτελεσματική θέρμανση δεν αρκεί. Γιατί ο χρόνος κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας είναι πιο σημαντικός για τις αντλίες θερμότητας

Αντλίες θερμότητας © 123rf

Mια αντλία θερμότητας δεν αρκεί να καίει λίγο ρεύμα.  Γιατί έχει σημασία και η ώρα που λειτουργεί; Αυτό εξηγεί η γερμανική ιστοσελίδα www.pv-magazine.de.

Όταν συζητάμε για την οικονομική αποδοτικότητα μιας αντλίας θερμότητας, οι περισσότεροι άνθρωποι εξετάζουν τον εποχιακό συντελεστή απόδοσης (SPF), τη θερμοκρασία ροής και το πρότυπο μόνωσης. Αυτοί οι παράγοντες παραμένουν κρίσιμοι. Ωστόσο, η συζήτηση σχετικά με τα δυναμικά τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας αποτυγχάνει αν επικεντρωθεί αποκλειστικά στο χρονικό διάστημα για το οποίο μπορεί να παραμείνει απενεργοποιημένη μια αντλία θερμότητας. Ο καθοριστικός παράγοντας είναι το πόσο ευέλικτα μπορεί ένα νοικοκυριό να προμηθεύεται την ηλεκτρική του ενέργεια συνολικά.

Η αντλία θερμότητας δεν χρειάζεται να είναι σε αδράνεια για να δημιουργήσει ευελιξία

Τις πολύ κρύες χειμωνιάτικες μέρες, οι καλά σχεδιασμένες αντλίες θερμότητας συχνά πρέπει να λειτουργούν σχεδόν συνεχώς. Σημαντικές αλλαγές στην παραγωγή θερμότητας είναι τότε σχεδόν αδύνατες. Σε ηπιότερες θερμοκρασίες, ωστόσο, υπάρχει περιορισμένο περιθώριο σφάλματος: τα κτίρια και οι δεξαμενές αποθήκευσης ζεστού νερού μπορούν να διατηρήσουν τη θερμότητα για λίγες ώρες. Αυτό επιτρέπει την προθέρμανση τη νύχτα για το πρωί ή το μεσημέρι για το βράδυ. Η παραγωγή ζεστού νερού μπορεί επίσης να προγραμματιστεί για πιο ευνοϊκές ώρες. Το πόσο καιρό θα λειτουργήσει αυτό εξαρτάται από τη μόνωση, το σύστημα θέρμανσης και τη δεξαμενή αποθήκευσης. Δεν είναι δυνατό να γεφυρωθούν ολόκληρες ημέρες με αυτόν τον τρόπο.

Ακόμα κι αν η αντλία θερμότητας λειτουργεί συνεχώς, η ηλεκτρική ενέργεια που χρειάζεται δεν χρειάζεται απαραίτητα να προέρχεται από το δίκτυο εκείνη ακριβώς τη στιγμή. Ένα υπάρχον, τεχνικά κατάλληλο σύστημα αποθήκευσης μπαταριών μπορεί να απορροφήσει ηλεκτρική ενέργεια από το δίκτυο κατά τις ώρες εκτός αιχμής και να την διαθέσει αργότερα. Αυτό σημαίνει ότι δεν καθυστερεί η απαραίτητη παραγωγή θερμότητας, αλλά μάλλον ο χρόνος σύνδεσης με το δίκτυο. Αυτή η διάκριση είναι ιδιαίτερα σημαντική για τα νοικοκυριά με φωτοβολταϊκά συστήματα και ένα υπάρχον σύστημα αποθήκευσης μπαταριών.

Γιατί ο χειμώνας ανοίγει νέες ευκαιρίες

Το καλοκαίρι, τα φωτοβολταϊκά συστήματα καλύπτουν μεγαλύτερο μέρος της ζήτησης με αυτοπαραγόμενη ηλιακή ενέργεια. Το χειμώνα, η ζήτηση θέρμανσης αυξάνεται ενώ η παραγωγή ηλιακής ενέργειας μειώνεται. Τα νοικοκυριά πρέπει να αντλούν ηλεκτρική ενέργεια από το δίκτυο πιο συχνά. Ένα υπάρχον σύστημα αποθήκευσης μπαταριών, τεχνικά κατάλληλο για φόρτιση δικτύου και έλεγχο που εξαρτάται από την τιμή, μπορεί όχι μόνο να αποθηκεύει ηλιακή ενέργεια αλλά και να επωφελείται από περιόδους ευνοϊκών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην αγορά.

Μια ανάλυση από την Ostrom των μέσων ωριαίων τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στο χρηματιστήριο κατά τους χειμερινούς μήνες του 2025 καταδεικνύει πόσο σχετικός μπορεί να είναι ο χρόνος: στις 2 μ.μ. η τιμή ήταν 8,32 σεντς ανά κιλοβατώρα, ενώ στις 7 μ.μ. ήταν 14,62 σεντς. Αυτή είναι μια διαφορά 6,30 σεντς. Ωστόσο, μια τέτοια διαφορά τιμής από μόνη της είναι απίθανο να είναι επαρκής για να δικαιολογήσει οικονομικά την αγορά ενός συστήματος αποθήκευσης ενέργειας σε μπαταρίες αποκλειστικά για τον σκοπό της βελτιστοποίησης των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας. Τελικά, εκτός από το κόστος αγοράς, πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι απώλειες αποθήκευσης και η πραγματική εφικτή αξιοποίηση της χωρητικότητας.

Το ζήτημα της οικονομικής βιωσιμότητας είναι διαφορετικό για τα υπάρχοντα συστήματα αποθήκευσης. Εδώ, το βασικό ερώτημα είναι εάν το εφικτό πλεονέκτημα τιμής υπερτερεί των πρόσθετων απωλειών αποθήκευσης, της φθοράς και του πιθανού κόστους για τεχνικές τροποποιήσεις. Ακόμα και τότε, η οικονομική λειτουργία δεν είναι σε καμία περίπτωση εγγυημένη. Επιπλέον, οι μέσες ωριαίες τιμές δεν αντικατοπτρίζουν τις πραγματικές διαφορές τιμών που μπορούν να αξιοποιηθούν σε μεμονωμένες ημέρες. Τα στοιχεία καταδεικνύουν έτσι τη σημασία του χρονισμού της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από το δίκτυο, αλλά δεν παρέχουν απόδειξη συγκεκριμένων εξοικονομήσεων.

Επιπλέον, υπάρχουν και άλλοι ευέλικτοι καταναλωτές. Όσοι φορτίζουν ηλεκτρικά αυτοκίνητα, ειδικά το χειμώνα, συχνά δεν μπορούν να βασίζονται αποκλειστικά στη δική τους φωτοβολταϊκή ενέργεια. Και εδώ, η συντονισμένη διαχείριση μπορεί να αξιοποιήσει φθηνότερες ώρες ηλεκτρικής ενέργειας από το δίκτυο. Και ακόμα και όταν δεν λάμπει ο ήλιος, η υψηλή παραγωγή αιολικής ενέργειας μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην αγορά.

Δεν μετράει η φθηνότερη ώρα, αλλά η φθηνότερη παρέα

Για μια αντλία θερμότητας, η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας από μόνη της δεν καθορίζει την οικονομική της βιωσιμότητα. Με μια αντλία θερμότητας αέρα-νερού, η εξωτερική θερμοκρασία παίζει επίσης ρόλο: εάν είναι πιο ζεστή το μεσημέρι από ό,τι νωρίς το πρωί, το σύστημα μπορεί να λειτουργήσει πιο αποτελεσματικά. Επομένως, ένα έξυπνο σύστημα ελέγχου θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη μαζί τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, την εξωτερική θερμοκρασία και την πραγματική ζήτηση θέρμανσης. Η παραγωγή πρόσθετης θερμότητας απλώς και μόνο λόγω χαμηλής τιμής δεν είναι μια λογική στρατηγική εάν αργότερα σπαταληθεί.

Η καλή μόνωση και μια αποτελεσματική δεξαμενή αποθήκευσης ζεστού νερού περιορίζουν τέτοιες απώλειες. Ένα αυτοματοποιημένο σύστημα ελέγχου μπορεί να αξιοποιήσει ευνοϊκά χρονικά παράθυρα πιο αποτελεσματικά από ένα άκαμπτο πρόγραμμα. Τελικά, ο κρίσιμος παράγοντας είναι ποια εξαρτήματα μπορούν πραγματικά να επικοινωνούν μεταξύ τους και αν μπορεί να επιτευχθεί οικονομικό πλεονέκτημα μετά την αφαίρεση του πρόσθετου κόστους.

Για την οικονομική βιωσιμότητα των αντλιών θερμότητας, η απλή εξέταση της απόδοσης της κάθε μονάδας δεν επαρκεί πλέον. Ειδικά όταν η αντλία θερμότητας δύσκολα μπορεί να κάνει ένα διάλειμμα τον χειμώνα, αξίζει να λάβουμε υπόψη ολόκληρο το σύστημα: αποθήκευση θερμότητας, αποθήκευση σε μπαταρίες, φωτοβολταϊκά και άλλους καταναλωτές ενέργειας. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πόσο συχνά μπορούμε να απενεργοποιούμε μια αντλία θερμότητας, αλλά πόσο έξυπνα μπορούμε να προμηθευτούμε την ηλεκτρική ενέργεια που χρειαζόμαστε ούτως ή άλλως.