Μέχρι τον Ιούνιο του 2027 αναμένεται να έχει δοθεί η πρώτη και κρίσιμη «ετυμηγορία» για το μπλοκ 2, δυτικά της Κέρκυρας, καθώς στις αρχές Απριλίου προγραμματίζεται να ξεκινήσει η ερευνητική γεώτρηση στον στόχο «Ασωπός 1», με τις εργασίες να διαρκούν περίπου 70 ημέρες. Έτσι, πριν από την έναρξη του καλοκαιριού, η κοινοπραξία ExxonMobil, Energean και Helleniq Energy θα έχει σαφή εικόνα για το κατά πόσο η γεωλογική δομή που έχει εντοπιστεί στο Βορειοδυτικό Ιόνιο κρύβει αξιοποιήσιμες ποσότητες υδρογονανθράκων.
Στην πραγματικότητα, η πρώτη ένδειξη θα προκύψει νωρίτερα από την ολοκλήρωση της γεώτρησης. Όπως επισημαίνουν πηγές από την κοινοπραξία, από τις καταγραφές –τα λεγόμενα logs– θα διαπιστωθεί σχεδόν άμεσα αν το γεωτρύπανο έχει εισέλθει σε σχηματισμό που περιέχει υδρογονάνθρακες. Επίσης, από τα υλικά που μεταφέρει στην επιφάνεια η γεωτρητική λάσπη, θα είναι εξαρχής γνωστό αν πρόκειται για φυσικό αέριο ή πετρέλαιο.
Το κρίσιμο ερώτημα που θα χρειαστεί περισσότερο χρόνο για να απαντηθεί είναι το μέγεθος της πιθανής ανακάλυψης. Οι αρχικές εκτιμήσεις για τον «Ασωπό 1» κάνουν λόγο για δυνητικούς πόρους της τάξης των 200 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου, εφόσον βέβαια το γεωλογικό σενάριο επιβεβαιωθεί. Η πιθανότητα εντοπισμού εμπορεύσιμου κοιτάσματος υπολογίζεται περίπου στο 16%, ποσοστό που θεωρείται αξιόλογο για μία ερευνητική γεώτρηση σε περιοχές ανεξερεύνητες (frontier).
Από την ανακάλυψη στις τέσσερις επιβεβαιωτικές γεωτρήσεις
Μία θετική πρώτη ερευνητική γεώτρηση, πάντως, θα αποτελεί μόνο την αρχή της επόμενης και πιο απαιτητικής φάσης. Για να διαπιστωθεί το πραγματικό μέγεθος και να οριοθετηθεί το κοίτασμα, θα χρειαστεί να ακολουθήσουν τέσσερις επιβεβαιωτικές γεωτρήσεις, τα λεγόμενα appraisal wells, σε διαφορετικά σημεία της δομής.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, οι γεωτρήσεις αυτές δεν θα μπορούσαν να ξεκινήσουν αμέσως μετά το «τρυπάνι» στον «Ασωπό 1». Προηγουμένως θα πρέπει να εκδοθούν νέες περιβαλλοντικές άδειες και παράλληλα να εξασφαλιστούν ξανά γεωτρύπανο και ο απαραίτητος εξοπλισμός.
Η προετοιμασία αυτή υπολογίζεται ότι θα απαιτήσει τουλάχιστον έναν χρόνο. Κατά συνέπεια, εφόσον το πρώτο «τρύπημα» δώσει θετικά αποτελέσματα, ο επόμενος μεγάλος σταθμός τοποθετείται το 2028, όταν εκτιμάται ότι θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί το πρόγραμμα των τεσσάρων appraisal wells. Από τα αποτελέσματά τους θα κριθεί ουσιαστικά αν το κοίτασμα διαθέτει το μέγεθος και τα χαρακτηριστικά που δικαιολογούν την ανάπτυξή του.
Στην ExxonMobil το «τιμόνι» μετά από επιτυχία
Η ίδια χρονική στιγμή θα σηματοδοτήσει και μία σημαντική αλλαγή στο επιχειρησιακό μοντέλο της παραχώρησης. Σήμερα operator είναι η Energean, η οποία έχει αναλάβει την προετοιμασία και την εκτέλεση της πρώτης ερευνητικής γεώτρησης, παρότι η ExxonMobil κατέχει το 60% της κοινοπραξίας, έναντι 30% της Energean και 10% της Helleniq Energy.
Η συμφωνία μεταξύ των εταίρων προβλέπει ότι εφόσον η πρώτη γεώτρηση είναι επιτυχής, τον ρόλο του operator θα αναλάβει η ExxonMobil. Ο αμερικανικός κολοσσός θα «τρέξει» επομένως και τις τέσσερις επιβεβαιωτικές γεωτρήσεις, αναλαμβάνοντας ουσιαστικά τα ηνία, καθώς το πρότζεκτ θα περνά από τη φάση της εξερεύνησης προς τη δυνητική ανάπτυξη.
Η διαφορά κλίμακας είναι μεγάλη. Η επένδυση για την πρώτη ερευνητική γεώτρηση υπολογίζεται σε περίπου 60-70 εκατ. ευρώ, ποσό που περιλαμβάνει τόσο το γεωτρύπανο όσο και τις υπηρεσίες και τις υποστηρικτικές εργασίες που απαιτούνται για την επιχείρηση. Σε περίπτωση όμως εμπορικής ανακάλυψης, η ανάπτυξη του κοιτάσματος μπορεί να απαιτήσει επένδυση άνω των 5 δισ. δολάρια, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του και την τεχνική λύση που θα επιλεγεί.
Διαφορετική εξίσωση για αέριο και πετρέλαιο
Εφόσον και οι επιβεβαιωτικές γεωτρήσεις είναι θετικές, η αδειοδότηση και η κατασκευή της παραγωγικής υποδομής εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να χρειαστούν περίπου τρία χρόνια, με τις δύο διαδικασίες να «τρέχουν» σε μεγάλο βαθμό παράλληλα. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και στο ευνοϊκότερο σενάριο, η παραγωγή τοποθετείται γύρω στο 2030.
Κρίσιμος παράγοντας για την επόμενη ημέρα θα είναι και το είδος των υδρογονανθράκων που ενδεχομένως θα βρεθούν. Στην περίπτωση φυσικού αερίου, πηγές από την κοινοπραξία θεωρούν ότι η σύνδεση με τον αγωγό TAP αποτελεί την προφανή λύση για τη διοχέτευση των ποσοτήτων προς την αγορά.
Στο ενδεχόμενο εντοπισμού πετρελαίου, θα χρειαστεί να αναπτυχθεί μία εντελώς νέα υποδομή. Σε κάθε περίπτωση, για την εξόρυξη από το κοίτασμα θα χρειαστεί μία πλωτή μονάδα παραγωγής, αποθήκευσης και εκφόρτωσης, δηλαδή ένα FPSO. Αν η εξόρυξη αφορά πετρέλαιο, τότε θα μπορεί να μισθωθεί άμεσα ένα FPSO. Αντίθετα, στην αγορά δεν υπάρχουν πλωτές μονάδες για αέριο, επομένως θα πρέπει να κατασκευαστεί από το μηδέν. Το FPSO που χρησιμοποιεί η Energean, για την παραγωγή αερίου στο Ισραήλ, κόστισε 4-5 δισ. δολάρια.
Ορόσημο η ολοκλήρωση των αδειοδοτήσεων
Πριν από όλα αυτά, ωστόσο, θα πρέπει να ολοκληρωθεί χωρίς καθυστερήσεις η προετοιμασία της πρώτης ερευνητικής γεώτρησης. Στόχος της κοινοπραξίας είναι το «πράσινο φως» για τη Μελέτη Περιβαλλοντικών και Κοινωνικών Επιπτώσεων και οι υπόλοιπες αδειοδοτήσεις να έχουν κλείσει έως το τέλος του έτους, ώστε να υπάρχει ένα επαρκές χρονικό «μαξιλάρι» μέχρι την έναρξη των εργασιών. Το Stena DrillMAX προγραμματίζεται να φτάσει στην Ελλάδα την 1η Απριλίου, μετά τη μετατόπιση του αρχικού χρονοδιαγράμματος από τον Φεβρουάριο.
Η συγκεκριμένη γεώτρηση θα αποτελέσει την πρώτη υπεράκτια ερευνητική γεώτρηση στην Ελλάδα έπειτα από περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες. Για τον λόγο αυτό, το αποτέλεσμά της δεν αφορά μόνο την τύχη του μπλοκ 2, αλλά θα αποτελέσει και το πρώτο πραγματικό τεστ για τις γεωλογικές προοπτικές των βαθιών νερών του Ιονίου.
