Η νέα σελίδα για τα 22 περιφερειακά αεροδρόμια της χώρας επιχειρεί να γραφτεί μέσα από έναν φιλόδοξο διεθνή διαγωνισμό, που φιλοδοξεί να προσελκύσει ισχυρούς επενδυτές και να αλλάξει τον χάρτη των αεροπορικών υποδομών εκτός των μεγάλων hubs. Με ένα μοντέλο παραχώρησης που φτάνει τα 40 χρόνια και ένα «πακέτο» αεροδρομίων με έντονα διαφορετικά χαρακτηριστικά, το εγχείρημα του Υπερταμείου δεν είναι απλώς μια ακόμη ιδιωτικοποίηση, αλλά ένα στοίχημα για την περιφερειακή ανάπτυξη, τη συνδεσιμότητα και την τουριστική δυναμική της χώρας.
Οι βασικοί όροι της παραχώρησης
Η Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε. (ΕΕΣΥΠ ή «Υπερταμείο») εξέδωσε στις 22 Απριλίου 2026 την Πρόσκληση Υποβολής Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για την παραχώρηση του δικαιώματος διοίκησης, διαχείρισης, λειτουργίας, ανάπτυξης, επέκτασης, συντήρησης και εκμετάλλευσης των 22 περιφερειακών αεροδρομίων της χώρας. Η διάρκεια της παραχώρησης προβλέπεται περί τα σαράντα (40) έτη, ενώ η ακριβής διάρκεια θα καθοριστεί στη δεύτερη φάση της διαγωνιστικής διαδικασίας μέσω της Πρόσκλησης Υποβολής Προσφορών. Η συναλλαγή θα λάβει τη μορφή συναλλαγής με μετρητά, χωρίς να γίνεται αποδεκτή καμία εναλλακτική μορφή ανταλλάγματος, ενώ η ΕΕΣΥΠ διατηρεί το δικαίωμα να απαιτήσει την καταβολή πρόσθετης προσόδου (earn-out) ή παρεμφερούς μεταβλητού ανταλλάγματος.
Το χαρτοφυλάκιο και η επιβατική κίνηση
Στο χαρτοφυλάκιο των 22 αεροδρομίων περιλαμβάνονται οι αερολιμένες Πάρου, Αλεξανδρούπολης, Χίου, Καρπάθου, Νάξου, Αράξου, Λήμνου, Ιωαννίνων, Μήλου, Ικαρίας, Σητείας, Κυθήρων, Νέας Αγχιάλου, Αστυπάλαιας, Λέρου, Σύρου, Σκύρου, Καλύμνου, Καστελλορίζου, Κοζάνης, Κάσου και Καστοριάς. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το τεύχος, η συνολική επιβατική κίνηση των 22 αεροδρομίων ανήλθε σε 2.444.722 επιβάτες το 2025 έναντι 1.797.114 επιβατών το 2022, καταγράφοντας μέση ετήσια αύξηση 10,80% στην τριετία. Τα μεγαλύτερα αεροδρόμια του χαρτοφυλακίου είναι αυτά της Πάρου με 371.989 επιβάτες, της Αλεξανδρούπολης με 330.155, της Χίου με 321.269, της Καρπάθου με 264.006 και της Νάξου με 235.663 επιβάτες το 2025. Σημειώνεται ότι ορισμένα αεροδρόμια χρησιμοποιούνται και από την Πολεμική Αεροπορία, ενώ η ΕΕΣΥΠ διατηρεί το δικαίωμα, κατά την απόλυτη διακριτική της ευχέρεια, να μην περιλάβει έναν ή περισσότερους αερολιμένες στην περίμετρο της συναλλαγής κατά τη διάρκεια της διαγωνιστικής διαδικασίας.
Η δομή της διαγωνιστικής διαδικασίας
Η διαγωνιστική διαδικασία θα πραγματοποιηθεί σε δύο φάσεις. Στην Α’ Φάση οι επιλέξιμοι επενδυτές, μεμονωμένοι ή υπό μορφή κοινοπραξίας, υποβάλλουν μη δεσμευτική Επιστολή Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος συνοδευόμενη από τα απαιτούμενα δικαιολογητικά. Σκοπός της φάσης αυτής είναι η επιλογή των ενδιαφερομένων που πληρούν τα Κριτήρια Προεπιλογής. Στη Β’ Φάση οι Προεπιλεγέντες Επενδυτές, αφού υπογράψουν Σύμβαση Εμπιστευτικότητας, θα αποκτήσουν πρόσβαση σε εικονική αίθουσα τεκμηρίωσης (VDR), θα μπορούν να πραγματοποιήσουν επιτόπιες επισκέψεις στους αερολιμένες, να σχολιάσουν μη δεσμευτικά το σχέδιο της Σύμβασης Παραχώρησης και τελικά να υποβάλουν δεσμευτικές οικονομικές προσφορές. Ο Προτιμητέος Επενδυτής θα συστήσει εταιρεία ειδικού σκοπού (ΕΕΣ) με μορφή ανώνυμης εταιρείας και έδρα στην Ελλάδα.
Οι όροι για τις κοινοπραξίες
Στις κοινοπραξίες, ένα από τα μέλη ορίζεται ως Επικεφαλής Μέλος με ποσοστό συμμετοχής τουλάχιστον 34%, το οποίο πρέπει να διατηρηθεί για ολόκληρη τη διαγωνιστική διαδικασία. Εάν η κοινοπραξία ανακηρυχθεί ως Προτιμητέος Επενδυτής, το Επικεφαλής Μέλος πρέπει να διατηρήσει ποσοστό τουλάχιστον 34% στην ΕΕΣ που θα συνάψει τη Σύμβαση Παραχώρησης για ελάχιστη χρονική περίοδο που θα κυμαίνεται μεταξύ οκτώ και δέκα ετών. Άπαντα τα Μέλη Κοινοπραξίας ευθύνονται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον έναντι της ΕΕΣΥΠ και του Ελληνικού Δημοσίου.
Περιορισμοί και φίλτρα συμμετοχής
Από τη διαγωνιστική διαδικασία αποκλείονται ενδιαφερόμενοι με έδρα ή εγκατάσταση σε Μη Συνεργάσιμα Κράτη ή σε Κράτη με Προνομιακό Φορολογικό Καθεστώς, καθώς και πρόσωπα που εμπίπτουν στους περιορισμούς του άρθρου 5ια του Κανονισμού (ΕΕ) 833/2014 σχετικά με τα περιοριστικά μέτρα λόγω των ενεργειών της Ρωσίας στην Ουκρανία. Επιπλέον, λαμβάνοντας υπόψη ότι κάποια αεροδρόμια βρίσκονται σε παραμεθόριες περιοχές, η συναλλαγή υπόκειται στις κανονιστικές διατάξεις των άρθρων 24 επ. του ν. 1892/1990, ενώ ενεργοποιείται και ο μηχανισμός ελέγχου του ν. 5202/2025 για όσους ενδιαφερόμενους εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του. Η ΕΕΣΥΠ δύναται επίσης να αποκλείσει ενδιαφερομένους για λόγους εθνικής ασφάλειας μετά από διαβούλευση με το Ελληνικό Δημόσιο.
Τα χρηματοοικονομικά κριτήρια
Τα Κριτήρια Χρηματοοικονομικής Ικανότητας απαιτούν για τις εταιρικές οντότητες μέσο όρο ενοποιημένων ιδίων κεφαλαίων των τελευταίων τριών χρήσεων που υπερβαίνει τα 150 εκατομμύρια ευρώ, σε συνδυασμό είτε με ενοποιημένα κέρδη EBITDA άνω των 50 εκατομμυρίων ευρώ κατά μέσο όρο τριετίας, είτε με ενοποιημένα ταμειακά διαθέσιμα άνω των 150 εκατομμυρίων ευρώ κατά την τελευταία χρήση. Για τα ιδιωτικά ή θεσμικά επενδυτικά κεφάλαια απαιτούνται διαθέσιμα και μη επενδεδυμένα κεφάλαια άνω των 150 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ για φυσικά πρόσωπα ζητούνται ρευστοποιήσιμα και ελεύθερα βαρών χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αγοραίας αξίας τουλάχιστον 150 εκατομμυρίων ευρώ.
Τα τεχνικά κριτήρια
Στα Κριτήρια Τεχνικής Ικανότητας προβλέπεται ότι ο ενδιαφερόμενος, ή σε περίπτωση κοινοπραξίας το Μέλος Παρέχον την Τεχνική Ικανότητα με ποσοστό τουλάχιστον 34%, πρέπει να έχει λειτουργήσει ένα αεροδρόμιο τα τελευταία τέσσερα έτη (2022-2025) και να έχει εξυπηρετήσει συνολικά τουλάχιστον 8 εκατομμύρια επιβάτες σε αυτό. Παράλληλα, τα αεροδρόμια που λειτούργησαν ο ενδιαφερόμενος ή τα μέλη της κοινοπραξίας πρέπει να εξυπηρέτησαν συνολικά τουλάχιστον 32 εκατομμύρια επιβάτες κατά την ίδια τετραετία. Η εμπειρία αποδεικνύεται όταν ο ενδιαφερόμενος είναι ο ίδιος φορέας διαχείρισης αεροδρομίου ή κατέχει ποσοστό τουλάχιστον 33,34% σε φορέα διαχείρισης αεροδρομίου. Σε περίπτωση που η κοινοπραξία ανακηρυχθεί Προτιμητέος Επενδυτής, το Μέλος Παρέχον την Τεχνική Ικανότητα πρέπει να διατηρήσει ποσοστό τουλάχιστον 34% στη μετοχική σύνθεση της ΕΕΣ για περίοδο που θα κυμαίνεται μεταξύ οκτώ και δέκα ετών.
Προθεσμίες και σύμβουλοι
Καταληκτική ημερομηνία υποβολής των εκδηλώσεων ενδιαφέροντος ορίστηκε η Τρίτη 30 Ιουνίου 2026 και ώρα 15:00, στα γραφεία της ΕΕΣΥΠ επί της οδού Παλαιών Πατρών Γερμανού 3-5 στην Αθήνα. Η υποβολή γίνεται σε σφραγισμένο φάκελο που περιλαμβάνει τους υποφακέλους Α’ (πρωτότυπα), Β’ (αντίγραφα) και Γ’ (ηλεκτρονικά αντίγραφα). Αιτήματα παροχής διευκρινίσεων μπορούν να υποβάλλονται έως τις 16 Ιουνίου 2026 και ώρα 17:00. Χρηματοοικονομικός Σύμβουλος της ΕΕΣΥΠ έχει οριστεί η Τράπεζα Eurobank Α.Ε., Τεχνικός Σύμβουλος και Σύμβουλος Κυκλοφορίας οι Doxiadis Associates, ενώ Νομικοί Σύμβουλοι είναι οι δικηγορικές εταιρείες Your Legal Partners και Δρακόπουλος & Βασαλάκης. Η σύμβαση παραχώρησης θα υπογραφεί μεταξύ της ΕΕΣΥΠ, του Ελληνικού Δημοσίου, του Προτιμητέου Επενδυτή και της ΕΕΣ που θα συστήσει.
Τα σενάρια που δεν προχώρησαν
Υπενθυμίζεται ότι για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα κυκλοφορούσαν σενάρια επέκτασης των υφιστάμενων συμβάσεων παραχώρησης προς τους ήδη ενεργούς «παίκτες» της αγοράς. Τα σενάρια αυτά αφορούσαν ουσιαστικά εταιρείες όπως ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών, η Fraport Greece και σχήματα όπως η κοινοπραξία ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – GMR Airports, δηλαδή φορείς που ήδη διαχειρίζονται ή πρόκειται να αναλάβουν σημαντικές αεροπορικές υποδομές στη χώρα.
Ωστόσο, μια τέτοια λύση δεν θεωρήθηκε τελικά άμεση, ούτε απλή, καθώς θα απαιτούσε έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με εκτιμώμενο χρόνο που ξεπερνά τους 12 μήνες και αυξημένες νομικές και ανταγωνιστικές επιπλοκές. Υπό αυτό το πρίσμα, επιλέχθηκε η λύση του ανοιχτού διεθνούς διαγωνισμού, με στόχο την προσέλκυση ευρύτερου επενδυτικού ενδιαφέροντος. Η αξιοποίηση των αεροδρομίων, που σήμερα βρίσκονται υπό τη διαχείριση της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, θα πραγματοποιηθεί μέσω σύμβασης παραχώρησης διάρκειας περίπου 40 ετών, με τη διαδικασία να εξελίσσεται σε δύο φάσεις, εκδήλωση ενδιαφέροντος και υποβολή δεσμευτικών προσφορών. Το μοντέλο του ενιαίου «cluster» επιχειρεί να καταστήσει ελκυστικό το συνολικό πακέτο, συνδυάζοντας αεροδρόμια διαφορετικών μεγεθών και δυναμικής.
Η εικόνα που παρουσιάζουν σήμερα τα αεροδρόμια αυτά είναι έντονα ανομοιογενής. Στη Δυτική Μακεδονία, τα αεροδρόμια Καστοριάς και Κοζάνης, αν και μικρά και με περιορισμένη πτητική κίνηση, θεωρούνται ζωτικής σημασίας για την τοπική οικονομία. Κάθε άφιξη και αναχώρηση ενισχύει τη σύνδεση της περιοχής με τον εθνικό κορμό, σε μια γεωγραφική ενότητα που αντιμετωπίζει σοβαρές αναπτυξιακές προκλήσεις. Το γεγονός ότι οι δύο πόλεις δεν συγκαταλέγονται στους δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς εξηγεί έως έναν βαθμό τις υποβαθμισμένες υποδομές και τη χαμηλή δραστηριότητα, χωρίς ωστόσο να δικαιολογεί τη μακροχρόνια στασιμότητα.
Η αντίφαση των νησιωτικών αεροδρομίων
Η πραγματική αντίφαση εντοπίζεται στα νησιωτικά αεροδρόμια. Πάρος, Νάξος, Μήλος και Σύρος υποδέχονται κάθε καλοκαίρι χιλιάδες επισκέπτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, αποτελώντας βασικές πύλες εισόδου σε προορισμούς με υψηλή τουριστική ζήτηση. Κι όμως, οι εγκαταστάσεις τους παραπέμπουν συχνά σε προηγούμενες δεκαετίες, με υποδομές που σε αρκετές περιπτώσεις θυμίζουν περισσότερο μικρούς σταθμούς λεωφορείων παρά σύγχρονα αεροδρόμια. Οι αποσπασματικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών αποδεικνύονται ανεπαρκείς μπροστά στον όγκο και τις ανάγκες της αυξανόμενης επιβατικής κίνησης. Στα «γερά χαρτιά» του δικτύου συγκαταλέγονται, εκτός από τα παραπάνω, η Κάρπαθος, η Χίος, τα Κύθηρα, η Ικαρία και η Αστυπάλαια, αεροδρόμια με έντονο τουριστικό προσανατολισμό, ισχυρή εποχικότητα και δυναμική που παραμένει σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητη λόγω περιορισμένων υποδομών.
