Νέα παράταση στο μεταβατικό καθεστώς που διέπει τα εργοληπτικά και μελετητικά πτυχία δίνει το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, επιχειρώντας να δώσει περισσότερο χρόνο στις τεχνικές επιχειρήσεις και στις αρμόδιες υπηρεσίες να ολοκληρώσουν τις διαδικασίες ένταξης στο νέο Μητρώο Τεχνικών Εταιρειών (ΜΗΤΕ). Ωστόσο, η νέα αυτή χρονική μετάθεση δεν έρχεται να κλείσει το ζήτημα. Αντίθετα, αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τις δυσκολίες εφαρμογής του υφιστάμενου πλαισίου και συνοδεύεται από έντονες αντιδράσεις των εργοληπτικών οργανώσεων, οι οποίες ζητούν οριστικές λύσεις αντί για διαδοχικές παρατάσεις.
Με την υπουργική απόφαση 106975/30.6.2026, η οποία εκδόθηκε κατ’ εφαρμογή του νόμου 5313/2026 και δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ, μετατίθενται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 οι βασικές προθεσμίες για την επανάκριση των εργοληπτικών και μελετητικών επιχειρήσεων, την ισχύ των υφιστάμενων πτυχίων και σειρά διαδικασιών που συνδέονται με τη λειτουργία των νέων μητρώων. Παράλληλα, το υπουργείο έχει ήδη ανοίξει τη συζήτηση για συνολική αναθεώρηση του Προεδρικού Διατάγματος 71/2019, αναγνωρίζοντας ότι το ισχύον σύστημα έχει παρουσιάσει σημαντικές δυσλειτουργίες.
Παράταση έως το τέλος του 2026
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά την εξάμηνη παράταση των βασικών προθεσμιών του μεταβατικού καθεστώτος. Οι εργοληπτικές και μελετητικές επιχειρήσεις μπορούν πλέον να υποβάλουν αίτηση επανάκρισης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, αντί για τις 30 Ιουνίου, ενώ μέχρι την ίδια ημερομηνία παρατείνεται και η ισχύς των πτυχίων των εγγεγραμμένων στο Μητρώο Μελετητών, στο Μητρώο Γραφείων Μελετών, καθώς και των εργοληπτών Δημοσίων Δασοτεχνικών Έργων.
Παράλληλα, παρατείνεται σημαντικά και ο χρόνος που διαθέτουν οι αρμόδιες υπηρεσίες για να εξετάσουν τους φακέλους των επιχειρήσεων. Συγκεκριμένα, η προθεσμία έκδοσης απόφασης κατάταξης αυξάνεται από εννέα σε είκοσι τέσσερις μήνες από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης, γεγονός που αποτυπώνει τις μεγάλες καθυστερήσεις που έχουν ήδη συσσωρευθεί.
Αντίστοιχες αλλαγές προβλέπονται και στις διαδικασίες έκτακτης αναθεώρησης των εργοληπτικών επιχειρήσεων, καθώς επεκτείνονται από έναν σε έξι μήνες οι προθεσμίες τόσο για την αποστολή σχετικής πρόσκλησης από τις υπηρεσίες όσο και για την έκδοση πράξεων αναστολής εγγραφής.
Στο επίκεντρο η αναμόρφωση του ΜΗΤΕ
Οι νέες παρατάσεις αποτελούν ουσιαστικά μεταβατική λύση μέχρι να ολοκληρωθεί η αναθεώρηση του Προεδρικού Διατάγματος 71/2019, το οποίο εισήγαγε το νέο Μητρώο Τεχνικών Εταιρειών.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το υπουργείο εξετάζει αλλαγές που θα απλοποιούν τις διαδικασίες, θα μειώνουν τη γραφειοκρατία και θα επιταχύνουν την αξιολόγηση των επιχειρήσεων, καθώς η μέχρι σήμερα εφαρμογή του συστήματος ανέδειξε σημαντικά προβλήματα τόσο για τις ίδιες τις εταιρείες όσο και για τις υπηρεσίες που καλούνται να το εφαρμόσουν.
Η αναθεώρηση του πλαισίου αποτελεί άλλωστε πάγιο αίτημα τόσο των εργοληπτικών όσο και των μελετητικών οργανώσεων, οι οποίες υποστηρίζουν ότι το υφιστάμενο σύστημα είναι υπερβολικά σύνθετο και δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά στην πράξη.
Αθουσάκης: «Να σταματήσει η ιστορία των συνεχών παρατάσεων»
Επιφυλακτικός απέναντι στη νέα παράταση εμφανίζεται ο πρόεδρος του ΣΑΤΕ, Ζαχαρίας Αθουσάκης, ο οποίος επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση αφορά κυρίως περίπου 1.200 μικρές εργοληπτικές επιχειρήσεις πρώτης και δεύτερης τάξης, οι οποίες λειτουργούν ως φυσικά πρόσωπα και δεν κατάφεραν να ολοκληρώσουν εγκαίρως την υποβολή των φακέλων τους στη νέα ηλεκτρονική πλατφόρμα.
Όπως ανέφερε στο powergame.gr, οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις δεν διέθεταν την απαραίτητη εμπειρία για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του νέου συστήματος και παρέμειναν εκτός ΜΗΤΕ, παρά τις αλλεπάλληλες παρατάσεις που είχαν προηγηθεί.
Ο ίδιος διευκρίνισε, πάντως, ότι η νέα παράταση δεν αποτέλεσε αίτημα του ΣΑΤΕ ούτε των μεγαλύτερων εργοληπτικών επιχειρήσεων. Αντίθετα, όπως είπε, ο Σύνδεσμος θεωρεί ότι όταν μια επιχείρηση δεν καταφέρνει να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της ακόμη και μετά από επανειλημμένες παρατάσεις, θα πρέπει να αναλαμβάνει και τις συνέπειες.
Παράλληλα, αναγνώρισε ότι οι συγκεκριμένες μικρές επιχειρήσεις εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται στην αγορά και δεν πρόκειται για ανενεργές εταιρείες, γεγονός που οδήγησε τελικά το υπουργείο να τους δώσει μία ακόμη ευκαιρία.
Ωστόσο, ο κ. Αθουσάκης ξεκαθάρισε ότι το καθεστώς των συνεχών παρατάσεων πρέπει να ολοκληρωθεί. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «πρέπει σιγά σιγά να τελειώνει αυτή η αμαρτία των παρατάσεων και του πολλαπλασιασμού τους», υπογραμμίζοντας ότι η αγορά χρειάζεται σταθερούς κανόνες και ένα οριστικό ξεκαθάρισμα του μητρώου, ώστε να γνωρίζουν όλοι οι συμμετέχοντες το πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργούν.
Η κόντρα για το άρθρο 116 και τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης
Η συζήτηση, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο στις παρατάσεις. Ο πρόεδρος του ΣΑΤΕ άσκησε έντονη κριτική και στο άρθρο 116 του πρόσφατου νόμου, το οποίο προβλέπει τη δυνατότητα χορήγησης αποζημιώσεων λόγω επιτάχυνσης των χρονοδιαγραμμάτων μόνο για έργα του Ταμείου Ανάκαμψης με προϋπολογισμό άνω των 100 εκατ. ευρώ.
Κατά τον ίδιο, η διάταξη δημιουργεί συνθήκες άνισης μεταχείρισης, καθώς αποκλείει εκατοντάδες μικρότερα δημόσια έργα που επίσης υλοποιούνται με αυστηρά χρονοδιαγράμματα και αντιμετωπίζουν αντίστοιχες αυξήσεις κόστους.
Όπως υποστήριξε, ο ΣΑΤΕ πραγματοποίησε παρεμβάσεις στη Βουλή, τόσο μέσω βουλευτών της αντιπολίτευσης όσο και της συμπολίτευσης, ζητώντας να επεκταθεί η ρύθμιση στο σύνολο των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης, ανεξάρτητα από τον προϋπολογισμό τους. Ωστόσο, οι προτάσεις αυτές δεν έγιναν αποδεκτές.
Κοινό αίτημα για ίση μεταχείριση
Ανάλογη θέση εκφράζουν και οι εργοληπτικές οργανώσεις ΠΕΔΜΕΔΕ και ΠΕΣΕΔΕ, οι οποίες με κοινή επιστολή προς τα συναρμόδια υπουργεία ζητούν την τροποποίηση του άρθρου 116.
Οι δύο οργανώσεις επισημαίνουν ότι οι πιέσεις που προκαλούν η επιτάχυνση των χρονοδιαγραμμάτων, οι ανατιμήσεις στα υλικά, στην ενέργεια, στις μεταφορές και στο εργατικό κόστος δεν αφορούν μόνο τα έργα άνω των 100 εκατ. ευρώ, αλλά και τα εκατοντάδες μικρά και μεσαία έργα που εκτελούνται σε ολόκληρη τη χώρα από μικρομεσαίες εργοληπτικές επιχειρήσεις.
Για τον λόγο αυτό ζητούν η δυνατότητα χορήγησης αποζημιώσεων να επεκταθεί σε όλα τα έργα που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης, ανεξαρτήτως προϋπολογισμού, ώστε να διασφαλιστεί η ίση μεταχείριση όλων των αναδόχων.
Οι αντιδράσεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία ολόκληρος ο κατασκευαστικός κλάδος προειδοποιεί για νέες πιέσεις στην εκτέλεση των δημοσίων έργων. Οι εργοληπτικές οργανώσεις έχουν ήδη ζητήσει εξάμηνη παράταση στις προθεσμίες ολοκλήρωσης όλων των δημοσίων έργων, άμεση ενεργοποίηση του μηχανισμού αναθεώρησης τιμών, χρήση των αντικειμενικών δεικτών της ΕΛΣΤΑΤ για τον υπολογισμό των αυξήσεων και οικονομική αποζημίωση των αναδόχων που συνεχίζουν να εκτελούν έργα αναλαμβάνοντας το πρόσθετο κόστος. Όπως υποστηρίζουν, η νέα γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή έρχεται να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο μια αγορά που ήδη δοκιμάζεται από τις αλλεπάλληλες κρίσεις των τελευταίων ετών, αυξάνοντας τον κίνδυνο νέων καθυστερήσεων και παγώματος εργοταξίων, εάν δεν ληφθούν άμεσα πρόσθετα μέτρα στήριξης.
