Οι ολοένα και συχνότερες καθυστερήσεις στις πτήσεις προς και από τα ελληνικά αεροδρόμια έχουν εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα επιχειρησιακά προβλήματα της φετινής τουριστικής περιόδου, παρά το γεγονός ότι η κορύφωση της θερινής κίνησης βρίσκεται ακόμη μπροστά. Η κατάσταση έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό τόσο στις αεροπορικές εταιρείες όσο και στις αρμόδιες αρχές, καθώς οι επιπτώσεις επεκτείνονται από την εξυπηρέτηση των επιβατών μέχρι τη συνολική λειτουργία του αεροπορικού δικτύου.
Στο πλαίσιο αυτό, σήμερα πραγματοποιείται ευρεία σύσκεψη με τη συμμετοχή της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ), της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας (ΑΠΑ), των Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας, του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών (ΔΑΑ), καθώς και των δύο ελληνικών αεροπορικών εταιρειών, της AEGEAN και της SKY express.
Στόχος της συνάντησης είναι να αποσαφηνιστούν οι αιτίες που οδηγούν στις εκτεταμένες καθυστερήσεις και να εξεταστούν παρεμβάσεις που θα περιορίσουν το πρόβλημα πριν η τουριστική κίνηση κορυφωθεί τους επόμενους μήνες.
Η Ελλάδα στις χώρες με τις μεγαλύτερες καθυστερήσεις στην Ευρώπη
Τα τελευταία στοιχεία του Eurocontrol αποτυπώνουν με σαφήνεια τη δυσμενή εικόνα της χώρας. Κατά την τελευταία εβδομάδα του Ιουνίου, η Ελλάδα συγκέντρωσε το 13% των συνολικών καθυστερήσεων του ευρωπαϊκού δικτύου εναέριας κυκλοφορίας, ποσοστό που την κατατάσσει μεταξύ των τριών ευρωπαϊκών χωρών με τις χειρότερες επιδόσεις.
Από το μερίδιο αυτό, το 9% αποδίδεται στο Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών και το 4% στο Κέντρο Ελέγχου Μακεδονίας.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι οι καθυστερήσεις εν πτήσει στην Ελλάδα εμφανίζονται αυξημένες κατά 63% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη επιδείνωση μεταξύ των μεγάλων ευρωπαϊκών αγορών.
Αντίθετα, αν και η Γαλλία εξακολουθεί να συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό καθυστερήσεων στην Ευρώπη (29%), έχει καταφέρει να τις μειώσει κατά 38% σε σχέση με πέρυσι. Η Ισπανία ακολουθεί με ποσοστό 21% των συνολικών καθυστερήσεων και αύξηση 26% σε ετήσια βάση.
Σε επίπεδο ευρωπαϊκού δικτύου, η συνέπεια στις αφίξεις διαμορφώνεται στο 71%, ενώ στις αναχωρήσεις στο 64%, επιδόσεις που παραμένουν χαμηλότερες από τους στόχους εν μέσω της αυξημένης καλοκαιρινής ζήτησης.
Χωρητικότητα και στελέχωση στο επίκεντρο
Σύμφωνα με το Eurocontrol, οι κυριότερες αιτίες των καθυστερήσεων στην Ελλάδα σχετίζονται με περιορισμούς στη χωρητικότητα και στη στελέχωση των υπηρεσιών ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας.
Πρόσθετη επιβάρυνση προκαλεί η αυξημένη διέλευση αεροσκαφών από τον ελληνικό εναέριο χώρο, εξαιτίας των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, που έχουν οδηγήσει πολλές αεροπορικές εταιρείες σε αναπροσαρμογή των δρομολογίων τους.
Παράλληλα, καταγράφονται καθυστερήσεις στην ανανέωση εξοπλισμού και προσωπικού στις υπηρεσίες αεροναυτιλίας. Ωστόσο, οι αρμόδιες υπηρεσίες διευκρινίζουν ότι τα ζητήματα αυτά δεν επηρεάζουν την ασφάλεια των πτήσεων, αλλά περιορίζουν τη δυνατότητα διαχείρισης της αυξημένης κυκλοφορίας.
Το «ντόμινο» των καθυστερήσεων
Το μεγαλύτερο βάρος δέχεται, όπως είναι αναμενόμενο, το αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος», όπου κατά τη θερινή περίοδο πραγματοποιούνται περίπου 900 εμπορικές πτήσεις ημερησίως, ενώ προστίθενται ακόμη περίπου 100 πτήσεις cargo, ιδιωτικών αεροσκαφών και άλλων κατηγοριών.
Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι σχεδόν το 80% των καθυστερήσεων -ιδιαίτερα κατά τις ώρες αιχμής- οφείλεται στους περιορισμούς της εναέριας κυκλοφορίας.
Οι καθυστερήσεις αυτές δεν περιορίζονται στην αρχική πτήση, αλλά μεταφέρονται στο υπόλοιπο ημερήσιο πρόγραμμα, επηρεάζοντας τόσο τα δρομολόγια εσωτερικού όσο και εξωτερικού. Παράλληλα, δημιουργούνται προβλήματα στη διαθεσιμότητα αεροσκαφών και πληρωμάτων, τα οποία δεσμεύονται από αυστηρούς ευρωπαϊκούς κανονισμούς σχετικά με τα όρια εργασίας και τις υποχρεωτικές ώρες ανάπαυσης.
Τα μέτρα που εφαρμόζονται στο «Ελευθέριος Βενιζέλος»
Προκειμένου να υπάρξει καλύτερος έλεγχος της χωρητικότητας, ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών λειτουργεί από φέτος ως Schedule Facilitated Airport (IATA Level 2). Το συγκεκριμένο καθεστώς προβλέπει στενότερο συντονισμό μεταξύ της Αρχής Συντονισμού Πτήσεων και των αεροπορικών εταιρειών, ώστε τα προγράμματα να προσαρμόζονται στη διαθέσιμη χωρητικότητα του αεροδρομίου.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, το 98% των πτήσεων του θερινού προγράμματος 2026 έχει σχεδιαστεί εντός των εγκεκριμένων ορίων χωρητικότητας.
Με βάση την Κοινή Υπουργική Απόφαση της 10ης Ιουνίου, η δυναμικότητα του αεροδρομίου έχει καθοριστεί σε:
- 35 αναχωρήσεις και 31 αφίξεις ανά ώρα στις ώρες αιχμής,
- 35 αναχωρήσεις και 28 αφίξεις εκτός αιχμής,
- 22 αναχωρήσεις και 22 αφίξεις κατά τις νυχτερινές ώρες.
Ωστόσο, σύμφωνα με τα μέχρι σήμερα στοιχεία, οι συγκεκριμένοι επιχειρησιακοί στόχοι επιτυγχάνονται σε ποσοστό μικρότερο του 50%, γεγονός που αποτελεί βασικό αντικείμενο της σημερινής σύσκεψης.
Οι ελεγκτές: «Οι χρονοθυρίδες δεν τηρούνται»
Διαφορετική ανάγνωση της κατάστασης παρουσιάζει η Ένωση Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας, η οποία θεωρεί ότι η βασική αιτία των καθυστερήσεων είναι η υπέρβαση των συμφωνημένων ορίων χωρητικότητας.
Η αντιπρόεδρος της Ένωσης, Όλγα Τόκη, επισημαίνει ότι για τη σημερινή ημέρα έχουν προγραμματιστεί συνολικά 991 πτήσεις, ενώ σε αρκετές χρονικές ζώνες αιχμής προβλέπονται περισσότερες αφίξεις και αναχωρήσεις από όσες προβλέπει η ισχύουσα ΚΥΑ.
Ενδεικτικά, ενώ το ανώτατο όριο προβλέπει 35 αναχωρήσεις ανά ώρα, σε ορισμένα πρωινά χρονικά διαστήματα έχουν προγραμματιστεί έως και 39 ή 40 αναχωρήσεις, ενώ αντίστοιχα οι αφίξεις φθάνουν τις 35, έναντι επιτρεπόμενου ορίου 31.
Όπως υποστηρίζουν οι ελεγκτές, όταν η ημέρα ξεκινά με υπερφόρτωση του προγράμματος, οι καθυστερήσεις είναι αναπόφευκτο να μεταφέρονται σε ολόκληρη τη διάρκεια της ημέρας.
Για τον λόγο αυτό προτίθενται να εισηγηθούν στη σημερινή σύσκεψη την αναβάθμιση του «Ελευθέριος Βενιζέλος» σε IATA Level 3, καθεστώς που προβλέπει αυστηρότερο συντονισμό των χρονοθυρίδων (slots) και δεσμευτική τήρησή τους από τις αεροπορικές εταιρείες.
Αυξημένη πίεση και στον ελληνικό εναέριο χώρο
Οι ελεγκτές υπογραμμίζουν επίσης ότι η φετινή χρονιά παρουσιάζει μία ακόμη ιδιαιτερότητα.
Η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει αυξήσει σημαντικά τις υπερπτήσεις μέσω του ελληνικού FIR, με αποτέλεσμα να επιβαρύνονται ιδιαίτερα το Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών και το Κέντρο Ελέγχου Μακεδονίας.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, ενώ πέρυσι ο ημερήσιος όγκος έφθανε περίπου τις 4.500 πτήσεις, το τελευταίο διάστημα καταγράφονται ημέρες με σχεδόν 5.000 διελεύσεις.
Παρ’ ότι έχουν πραγματοποιηθεί νέες προσλήψεις ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας, αρκετοί από αυτούς βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της εκπαίδευσης, γεγονός που δεν επιτρέπει την άμεση λειτουργία περισσότερων τομέων ελέγχου.
Η σημερινή συνάντηση αναμένεται να αποτελέσει το πρώτο οργανωμένο βήμα για την αποτύπωση των πραγματικών αιτίων που οδηγούν στην επιδείνωση των καθυστερήσεων και για την αναζήτηση κοινά αποδεκτών λύσεων μεταξύ αεροδρομίου, αεροπορικών εταιρειών, ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας και αρμόδιων αρχών.
Το ζητούμενο είναι να περιοριστεί το φαινόμενο πριν η τουριστική περίοδος εισέλθει στην κορύφωσή της, καθώς η συνέχιση των καθυστερήσεων σε τόσο υψηλά επίπεδα θα μπορούσε να επηρεάσει όχι μόνο την εμπειρία των επιβατών αλλά και τη συνολική επιχειρησιακή λειτουργία του ελληνικού αεροπορικού συστήματος κατά τους μήνες με τη μεγαλύτερη επιβατική κίνηση.
