Ένα διαφορετικό κυνήγι επενδύσεων βρίσκεται σε εξέλιξη τους τελευταίους μήνες, με εκπροσώπους της ελληνικής κυβέρνησης να επισκέπτονται μεγάλα hedge funds του Λονδίνου και να παρουσιάζουν τα φορολογικά πλεονεκτήματα που προσφέρει πλέον η εγκατάσταση στην Αθήνα.
Όπως αποκαλύπτουν οι Financial Times, κορυφαίο επενδυτικό fund με γραφεία σε ολόκληρο τον κόσμο δέχθηκε στις αρχές του έτους πρόταση από την ελληνική πλευρά. Η παρουσίαση επικεντρώθηκε στα νέα φορολογικά κίνητρα για στελέχη hedge funds και private equity, με την Αθήνα να επιχειρεί να ανταγωνιστεί το Λονδίνο, την Ελβετία, την Ιταλία και τα χρηματοοικονομικά κέντρα του Κόλπου.
Η πρώτη μεγάλη επιτυχία αυτής της εκστρατείας ήρθε με την απόφαση του δισεκατομμυριούχου διαχειριστή κεφαλαίων Κρις Ρόκος να μεταφέρει τη φορολογική του κατοικία από τη Βρετανία στην Ελλάδα και να δημιουργήσει γραφείο της Rokos Capital Management στην Αθήνα. Η μετακίνηση του Ρόκος έχει ιδιαίτερη συμβολική αξία. Δείχνει ότι η Ελλάδα δεν επιδιώκει πλέον μόνο να προσελκύσει εύπορους ιδιώτες, οι οποίοι θα αγοράσουν κατοικίες ή θα καταναλώσουν στη χώρα, αλλά να δημιουργήσει πραγματικές επενδυτικές δομές που θα διαχειρίζονται διεθνή κεφάλαια από την Αθήνα.
Φόρος 5% για μπόνους και carried interest
Το νέο καθεστώς θεσπίστηκε τον Ιούνιο, έπειτα από διαβουλεύσεις της κυβέρνησης με στελέχη hedge funds. Προβλέπει ότι τα στελέχη εταιρειών ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων και hedge funds που μετακομίζουν στην Ελλάδα μπορούν, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις, να φορολογούνται με συντελεστή 5% για τα μπόνους και το carried interest. Το carried interest αποτελεί το μερίδιο των κερδών που λαμβάνουν οι διαχειριστές όταν οι επενδύσεις ή οι συμφωνίες ενός fund έχουν θετική απόδοση. Με το νέο πλαίσιο, ο φορολογικός συντελεστής μειώνεται από το κανονικό 15% στο 5%, καθιστώντας την Ελλάδα σημαντικά ελκυστικότερη για τα υψηλόβαθμα και υψηλά αμειβόμενα στελέχη του κλάδου.
Η ευνοϊκή μεταχείριση συνοδεύεται, ωστόσο, από μία κρίσιμη προϋπόθεση: η ελληνική εταιρική δομή που απασχολεί τα συγκεκριμένα στελέχη πρέπει να πραγματοποιεί λειτουργικές δαπάνες τουλάχιστον 3 εκατ. ευρώ ετησίως στη χώρα. Το όριο σχεδιάστηκε ώστε να αποτρέψει τη δημιουργία εταιρειών-«σφραγίδων», οι οποίες θα αξιοποιούν μόνο τα φορολογικά οφέλη χωρίς ουσιαστική δραστηριότητα. «Ή έρχεσαι πραγματικά ή δεν έρχεσαι καθόλου», δήλωσε στους Financial Times ο Βασίλης Καρατζάς, σύμβουλος του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη και ένας από τους σχεδιαστές του νέου πλαισίου.
Τα νέα κίνητρα προστίθενται σε ένα ήδη ευνοϊκό καθεστώς για όσους μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα. Από το 2019, εύποροι ιδιώτες μπορούν να εξαιρούν τα εισοδήματα και τα κέρδη που αποκτούν στο εξωτερικό από την ελληνική φορολόγηση, καταβάλλοντας ετήσιο κατ’ αποκοπήν φόρο 100.000 ευρώ. Το αντίστοιχο ιταλικό πρόγραμμα προβλέπει πλέον ετήσιο φόρο 300.000 ευρώ, γεγονός που δίνει στην Ελλάδα ένα σημαντικό πλεονέκτημα κόστους. Παράλληλα, οι αλλοδαποί που υπάγονται στο ελληνικό καθεστώς εξαιρούνται από τον φόρο κληρονομιάς για περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται εκτός Ελλάδας.
Τα στελέχη που μετακομίζουν από το εξωτερικό μπορούν επίσης να αξιοποιήσουν το καθεστώς 5C, το οποίο προβλέπει απαλλαγή από τον φόρο για το 50% του εισοδήματος από εργασία για χρονικό διάστημα επτά ετών. Η κυβέρνηση έχει επιχειρήσει ακόμη να διαμορφώσει τους κανόνες έτσι ώστε η λειτουργία ενός επενδυτικού γραφείου στην Ελλάδα να μην προκαλεί πρόσθετες και απρόβλεπτες φορολογικές υποχρεώσεις για τις υπόλοιπες διεθνείς δραστηριότητες του fund. Σύμφωνα με την Έλσα Λίτλγουντ, φορολογική εταίρο της BDO, αυτό αποτελεί βασικό σημείο διαφοροποίησης από την Ιταλία.
Η «μεταγραφή» Ρόκος
Η προσέλκυση του Κρις Ρόκος δεν ήταν τυχαία. Ο Βασίλης Καρατζάς βρισκόταν σε επαφή μαζί του επί μήνες, καθώς ο δισεκατομμυριούχος εξέταζε τις πιθανές χώρες στις οποίες θα μπορούσε να μετακινηθεί. Λίγες ώρες πριν γνωστοποιηθεί η απόφασή του, ο Ρόκος είχε συνάντηση διάρκειας περίπου μίας ώρας με τον Κυριάκο Πιερρακάκη.
Η Rokos Capital Management αναμένεται να ξεκινήσει με σχετικά περιορισμένη παρουσία στην Αθήνα. Σε βάθος χρόνου, όμως, το ελληνικό γραφείο θα μπορούσε να απασχολεί περίπου 50 εργαζομένους, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τα σχέδια της εταιρείας.
Ο Ρόκος ακολουθεί μια σειρά εύπορων επιχειρηματιών και χρηματοοικονομικών στελεχών που εγκαταλείπουν τη Βρετανία. Η αυστηρότερη φορολογική πολιτική της κυβέρνησης των Εργατικών, η κατάργηση του καθεστώτος «non-dom» και ο φόρος κληρονομιάς, ο οποίος μπορεί να φθάσει το 40% πάνω από συγκεκριμένα όρια περιουσίας, έχουν ενισχύσει τη φυγή μεγάλων φορολογουμένων.
Έλληνας επενδυτής με έδρα το Λονδίνο ανέφερε στους Financial Times ότι γνωρίζει τουλάχιστον 20 ελληνικές οικογένειες που επέστρεψαν στην Ελλάδα την τελευταία διετία. Όπως σημείωσε, αρκετοί θα προτιμούσαν να παραμείνουν στη Βρετανία, αλλά το φορολογικό καθεστώς για τις κληρονομιές περιόρισε τις επιλογές τους.
Ενδιαφέρον από τον Κόλπο και την Ελβετία
Η Αθήνα δεν στρέφεται μόνο προς το Λονδίνο. Σύμφωνα με τον Βασίλη Καρατζά, αυξάνεται το ενδιαφέρον επενδυτικών εταιρειών από τις χώρες του Κόλπου, καθώς η πολεμική σύγκρουση που ακολούθησε τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν ενισχύει την αβεβαιότητα στην περιοχή. Κυβερνητικά στελέχη εκτιμούν ότι ενδιαφέρον μπορεί να προκύψει και από την Ελβετία. Η Αθήνα φιλοδοξεί έτσι να τοποθετηθεί στον χάρτη των ευρωπαϊκών χρηματοοικονομικών κέντρων, αξιοποιώντας το χαμηλότερο κόστος ζωής, το κλίμα, τη γεωγραφική της θέση και τη βελτίωση της δημοσιονομικής εικόνας της χώρας. Όπως υποστήριξε ο Καρατζάς, η Ελλάδα διαθέτει πλέον δημοσιονομική ασφάλεια για την επόμενη δεκαετία, καθώς η αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους προσφέρει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα και μειώνει την πιθανότητα νέων φορολογικών επιβαρύνσεων.
Η επιτυχία του εγχειρήματος δεν θα κριθεί μόνο από τον αριθμό των πλούσιων στελεχών που θα εγκατασταθούν στην Αθήνα. Το μεγαλύτερο στοίχημα είναι η δημιουργία ενός νέου οικοσυστήματος διαχείρισης κεφαλαίων, το οποίο θα περιλαμβάνει νομικές εταιρείες, φορολογικούς συμβούλους, ελεγκτές, παρόχους τεχνολογίας, εταιρείες ανάλυσης δεδομένων και εξειδικευμένους επαγγελματίες.
Σήμερα λειτουργούν στην Ελλάδα λιγότεροι από δώδεκα αδειοδοτημένοι διαχειριστές hedge funds, οι οποίοι επενδύουν κυρίως σε ελληνικά περιουσιακά στοιχεία. Σύμφωνα με τον επικεφαλής φορολογικών και νομικών υπηρεσιών της PwC Ελλάδας, Βασίλη Βίζα, για πρώτη φορά δημιουργείται η προοπτική να βρίσκονται στην Ελλάδα επαγγελματίες που θα διαχειρίζονται σημαντικά διεθνή κεφάλαια. Το όφελος, επομένως, δεν περιορίζεται στο ότι ορισμένοι εύποροι άνθρωποι θα μετακομίσουν στην Αθήνα και θα αυξήσουν την κατανάλωση. Η ουσιαστική αλλαγή θα είναι η εγκατάσταση διεθνών εταιρειών και η ανάπτυξη γύρω τους ενός κλάδου υπηρεσιών που μέχρι σήμερα δεν υπήρχε σε αυτήν την κλίμακα.
Τα εμπόδια που μπορεί να ανακόψουν το σχέδιο
Παρά τα φορολογικά κίνητρα, η Αθήνα πρέπει ακόμη να αποδείξει ότι μπορεί να λειτουργήσει ως σοβαρό διεθνές χρηματοοικονομικό κέντρο. Οι ελλείψεις σε σύγχρονους επαγγελματικούς χώρους, κατοικίες υψηλών προδιαγραφών και θέσεις σε διεθνή σχολεία μπορούν να περιορίσουν τη μετακίνηση στελεχών και των οικογενειών τους.
Η αγορά κατοικίας έχει ανακάμψει έντονα, με τις τιμές στην Αθήνα να έχουν ξεπεράσει τα επίπεδα πριν από την οικονομική κρίση. Σύμφωνα με τον επικεφαλής της Savills Greece, Δημήτρη Μανουσάκη, καταγράφεται σοβαρή έλλειψη νεόδμητων διαμερισμάτων, ενώ στα νότια προάστια και την Αθηναϊκή Ριβιέρα έχει αυξηθεί η ζήτηση από αγοραστές που προέρχονται από την Ασία, την Αραβική Χερσόνησο και το Ισραήλ.
Παράλληλα, η Ελλάδα δεν αποτελεί ακόμη πρώτη επιλογή για τους περισσότερους εύπορους επενδυτές που εγκαταλείπουν τη Βρετανία. Σύμφωνα με τον Βενσάν Λαζιμί, εταίρο της δικηγορικής εταιρείας Jeantet στο Παρίσι, τα σχετικά αιτήματα έχουν αυξηθεί, αλλά οι δημοφιλέστεροι προορισμοί παραμένουν η Ιταλία και η Ελβετία, ενώ ακολουθούν το Ντουμπάι και η Ελλάδα.
Η προσπάθεια προσέλκυσης hedge funds σηματοδοτεί, πάντως, μια εντυπωσιακή αντιστροφή για μια χώρα που πριν από μία δεκαετία προσπαθούσε να εμποδίσει τη φυγή κεφαλαίων και είχε επιβάλει capital controls στις τράπεζες. Το ερώτημα είναι εάν τα φορολογικά κίνητρα και η νέα οικονομική εικόνα αρκούν για να μετατρέψουν την Αθήνα σε μόνιμη βάση διεθνών επενδυτικών εταιρειών. Προς το παρόν, η απάντηση παραμένει ανοιχτή. Στέλεχος hedge fund που δέχθηκε την ελληνική πρόταση παραδέχθηκε ότι οι όροι ήταν ελκυστικοί, αλλά κανένας εργαζόμενος δεν ήταν ακόμη πρόθυμος να μετακομίσει. Η Αθήνα έχει αρχίσει να κερδίζει την προσοχή του διεθνούς χρηματοοικονομικού κλάδου· μένει να αποδείξει ότι μπορεί να κερδίσει και τους ανθρώπους του.
