Νέα δικαστική διάσταση αποκτά ο μεγάλος διαγωνισμός του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου για τη σίτιση των φιλοξενούμενων στις δομές της χώρας, με τη Salas Inter Group να προσφεύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας, αμφισβητώντας τη νομιμότητα κρίσιμων όρων της διακήρυξης, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες που προκύπτουν από το ρεπορτάζ του powergame.gr. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες συμβάσεις μαζικής εστίασης του Δημοσίου, με αρχικό προϋπολογισμό 132,99 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ και δυνατότητα διπλασιασμού του οικονομικού αντικειμένου, έως τα 265,97 εκατ. ευρώ, εφόσον ενεργοποιηθεί πλήρως το προβλεπόμενο δικαίωμα προαίρεσης.
Στο επίκεντρο της προσφυγής οι όροι του διαγωνισμού
Η εταιρεία, που δραστηριοποιείται στον κλάδο της μαζικής εστίασης, κατέθεσε στις 28 Σεπτεμβρίου 2026 αίτηση ακύρωσης και αναστολής εκτέλεσης ενώπιον του ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου, στρεφόμενη κατά της απόφασης 1529/2026 της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ), με την οποία είχε απορριφθεί προηγούμενη προδικαστική προσφυγή της.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκονται οι οικονομικές προϋποθέσεις συμμετοχής, οι απαιτούμενες πιστοποιήσεις, η δυνατότητα συνεργασίας μεταξύ εταιρειών και η γεωγραφική κατανομή του έργου. Η Salas υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένοι όροι, τόσο μεμονωμένα όσο και συνδυαστικά, δημιουργούν υπέρμετρα εμπόδια για τους ενδιαφερόμενους οικονομικούς φορείς, περιορίζοντας τη δυνατότητα υποβολής ανταγωνιστικών προσφορών.
Η συμφωνία-πλαίσιο έχει διετή διάρκεια και αφορά στην παρασκευή, τη μεταφορά και τη διανομή γευμάτων σε δομές φιλοξενίας αιτούντων διεθνή προστασία. Το έργο έχει χωριστεί σε εννέα γεωγραφικά τμήματα, τα οποία καλύπτουν το Φυλάκιο Έβρου, τη Βόρεια και Νότια Ελλάδα, τη Λέσβο, τα υπόλοιπα νησιά του Βορείου Αιγαίου, τα Δωδεκάνησα και την Κρήτη. Προβλέπεται η επιλογή έως δύο οικονομικών φορέων ανά τμήμα, με κριτήριο ανάθεσης αποκλειστικά τη χαμηλότερη τιμή.
Η διαδικασία διενεργείται από τη Μονάδα Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας της Ελληνικής Εταιρείας Συμμετοχών και Περιουσίας, για λογαριασμό του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.
Ο τζίρος των 65 εκατ. ευρώ και οι τραπεζικές εγγυήσεις που δυσκολεύουν τη συμμετοχή
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της δικαστικής προσφυγής αφορά το ύψος του κύκλου εργασιών που πρέπει να διαθέτουν οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις προκειμένου να συμμετάσχουν στον διαγωνισμό. Σύμφωνα με τη διακήρυξη, κάθε υποψήφιος οφείλει να εμφανίζει μέσο ετήσιο κύκλο εργασιών για την τριετία 2023-2025 ίσο τουλάχιστον με το 100% της εκτιμώμενης αξίας του τμήματος για το οποίο καταθέτει προσφορά. Εφόσον διεκδικεί περισσότερα τμήματα, η απαίτηση υπολογίζεται αθροιστικά.
Στην πράξη, όπως επισημαίνεται στην αίτηση προσφυγής, μία επιχείρηση που επιθυμεί να συμμετάσχει στα τμήματα 2 και 3, τα οποία αφορούν τη Βόρεια Ελλάδα, πρέπει να διαθέτει μέσο ετήσιο τζίρο τουλάχιστον 45,35 εκατ. ευρώ. Εάν προσθέσει και το τμήμα 5 της Νότιας Ελλάδας, το απαιτούμενο οικονομικό μέγεθος ανεβαίνει στα 65,33 εκατ. ευρώ.
Η Salas υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη προϋπόθεση δημιουργεί σημαντικά εμπόδια συμμετοχής, καθώς οι εταιρείες καλούνται να αποδείξουν οικονομική επάρκεια με βάση τη συνολική εκτιμώμενη αξία των τμημάτων, χωρίς να γνωρίζουν εκ των προτέρων το ακριβές αντικείμενο που τελικά θα τους ανατεθεί.
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση με τον προηγούμενο αντίστοιχο διαγωνισμό του 2021. Τότε, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στη δικαστική αίτηση, είχε προβλεφθεί κλιμακούμενο σύστημα απαιτούμενου κύκλου εργασιών, με ποσοστό 30% για συμμετοχή σε ένα τμήμα, 24% για δύο, 18% για τρία, 12% για τέσσερα και 6% για πέντε ή περισσότερα.
Η εταιρεία θέτει επομένως το ερώτημα γιατί το υπουργείο εγκατέλειψε το προηγούμενο σύστημα, επιλέγοντας σημαντικά αυστηρότερες οικονομικές προϋποθέσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η απαίτηση πιστοληπτικής ικανότητας ίσης με το 20% της εκτιμώμενης αξίας των τμημάτων συμμετοχής. Για παράδειγμα, η διεκδίκηση των τμημάτων 2, 3 και 5 προϋποθέτει τραπεζική δυνατότητα χρηματοδότησης ύψους 13,07 εκατ. ευρώ.
Κατά τη Salas, πρόκειται για ένα επιπλέον οικονομικό φίλτρο, το οποίο μπορεί να αποκλείσει επιχειρήσεις με τεχνογνωσία και παραγωγικές υποδομές, αλλά χωρίς αντίστοιχου ύψους τραπεζική χρηματοδότηση. Η ΕΑΔΗΣΥ, πάντως, είχε απορρίψει τους σχετικούς ισχυρισμούς, θεωρώντας ότι οι απαιτήσεις δικαιολογούνται από το μέγεθος του έργου, τις ανάγκες προχρηματοδότησης και την υποχρέωση αδιάλειπτης σίτισης των φιλοξενούμενων.
Η μάχη για την εμπειρία και το πλεονέκτημα των παλαιών αναδόχων
Εξίσου σημαντικό είναι το ζήτημα της απαιτούμενης τεχνικής εμπειρίας. Η διακήρυξη προβλέπει προηγούμενη εμπειρία σε συμβάσεις παρασκευής και διάθεσης γευμάτων με τη μέθοδο Cook & Serve και πλήρους σίτισης, συνολικής αξίας τουλάχιστον ίσης με το 50% της εκτιμώμενης αξίας του τμήματος ή του αθροίσματος των τμημάτων συμμετοχής.
Η Salas υποστηρίζει ότι το συγκεκριμένο κριτήριο μπορεί να λειτουργήσει προς όφελος επιχειρήσεων που έχουν ήδη αναλάβει μεγάλες δημόσιες συμβάσεις σίτισης, αποκτώντας από αυτές την απαιτούμενη εμπειρία.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στην προσφυγή γίνεται αναφορά στον κίνδυνο περιορισμού της αγοράς υπέρ των οικονομικών φορέων που είχαν πρόσβαση στις προηγούμενες μεγάλες συμβάσεις. Πρόκειται ωστόσο για ισχυρισμό της προσφεύγουσας και όχι για διαπιστωμένη παραβίαση των κανόνων ανταγωνισμού.
Η ίδια εταιρεία επισημαίνει επίσης ότι στον προηγούμενο αντίστοιχο διαγωνισμό προβλεπόταν κλιμακούμενη απαίτηση τεχνικής εμπειρίας από 20% έως 4%, ανάλογα με τον αριθμό των τμημάτων συμμετοχής. Ένα ακόμη μέτωπο αφορά τις απαιτούμενες πιστοποιήσεις και τη δυνατότητα συμμετοχής μέσω ενώσεων επιχειρήσεων. Σύμφωνα με την προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας, η αρχική διατύπωση της διακήρυξης περιόριζε τη συγκρότηση συνεργατικών σχημάτων, απαιτώντας από κάθε μέλος να διαθέτει πιστοποιήσεις ανεξάρτητα από το αντικείμενο που θα αναλάμβανε.
Το υπουργείο, στις απόψεις που υπέβαλε στην ΕΑΔΗΣΥ, διευκρίνισε ότι οι πιστοποιήσεις πρέπει να συνδέονται με το πραγματικό αντικείμενο κάθε συμμετέχοντος και ότι δεν απαγορεύεται η συμμετοχή ενός οικονομικού φορέα σε διαφορετικά συνεργατικά σχήματα για διαφορετικά τμήματα.
Η ΕΑΔΗΣΥ θεώρησε ότι οι σχετικές αιτιάσεις είχαν καταστεί άνευ αντικειμένου. Ωστόσο, η Salas υποστηρίζει ότι οι διευκρινίσεις αυτές ουσιαστικά μεταβάλλουν τους όρους του διαγωνισμού και έπρεπε να είχαν δημοσιοποιηθεί με την προβλεπόμενη διαδικασία.
Τα γεωγραφικά τμήματα και η αβεβαιότητα για το κόστος σίτισης
Η δικαστική αντιπαράθεση επεκτείνεται και στη γεωγραφική οργάνωση του έργου. Η προσφυγή αμφισβητεί την επάρκεια των στοιχείων που παρέχονται για τον αριθμό των σιτιζομένων ανά δομή, υποστηρίζοντας ότι η διακήρυξη περιλαμβάνει συνολικές εκτιμήσεις ανά γεωγραφικό τμήμα, χωρίς αναλυτική κατανομή ανά σημείο εξυπηρέτησης. Κατά την εταιρεία, η συγκεκριμένη έλλειψη δυσκολεύει τον υπολογισμό του πραγματικού κόστους παραγωγής, μεταφοράς και διανομής γευμάτων.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία στα νησιά, όπου οι ακτοπλοϊκές συνδέσεις, οι καιρικές συνθήκες και η ανάγκη τοπικών παραγωγικών εγκαταστάσεων επηρεάζουν άμεσα το λειτουργικό κόστος.
Παράλληλα, η δυνατότητα προσθήκης νέων δομών φιλοξενίας ή μεταβολής των υφιστάμενων σημείων σίτισης δημιουργεί, σύμφωνα με την προσφυγή, πρόσθετη αβεβαιότητα για τους υποψήφιους αναδόχους.
Τι ζητεί η Salas από το Συμβούλιο της Επικρατείας
Με την αίτησή της, η εταιρεία ζητά να ακυρωθεί η απόφαση 1529/2026 της ΕΑΔΗΣΥ και να ανασταλεί η εκτέλεσή της, καθώς και κάθε συναφής πράξη που επιτρέπει τη συνέχιση του διαγωνισμού. Ζητά επίσης την έκδοση προσωρινής διαταγής, ώστε να μην προχωρήσει η διαγωνιστική διαδικασία μέχρι να κριθούν οριστικά τα ζητήματα που θέτει ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Το ενδιαφέρον πλέον μετατοπίζεται στη δικαστική εξέλιξη της υπόθεσης, καθώς ενδεχόμενη αποδοχή των αιτημάτων θα μπορούσε να οδηγήσει σε αναμόρφωση κρίσιμων όρων του διαγωνισμού και να επηρεάσει τον χρόνο ολοκλήρωσης της διαδικασίας.
