Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης βρίσκεται η νέα νομοθετική παρέμβαση για τη διαχείριση των οφειλών και τη δυνατότητα απόκτησης εκτελεστού τίτλου μέσω συμφωνιών ρύθμισης. Οι αντιδράσεις που κάνουν λόγο για κατάργηση της δικαστικής προστασίας των δανειοληπτών δημιουργούν, ωστόσο, μια εικόνα που δεν αποτυπώνει το σύνολο των προβλέψεων της ρύθμισης, σημειώνουν σε ενημέρωσή τους κυβερνητικές πηγές.
Το βασικό επιχείρημα είναι ότι η νέα διάταξη δεν παρέχει στους servicers τη δυνατότητα να δημιουργούν μονομερώς εκτελεστούς τίτλους, ούτε μετατρέπει αυτομάτως τις αρχικές δανειακές συμβάσεις σε τίτλους που μπορούν να οδηγήσουν σε αναγκαστική εκτέλεση. Αντίθετα, αφορά τις συμβάσεις ρύθμισης οφειλών, δηλαδή συμφωνίες στις οποίες συμμετέχουν και συναινούν τα εμπλεκόμενα μέρη.
Σύμφωνα με τη λογική της παρέμβασης, όταν πιστωτής και οφειλέτης έχουν ήδη καταλήξει σε συμφωνία για τη ρύθμιση μιας οφειλής, δεν θα απαιτείται μια πρόσθετη διαδικασία για την απόκτηση εκτελεστού τίτλου. Στόχος είναι η επιτάχυνση της διαδικασίας, χωρίς να παρακάμπτονται οι προβλεπόμενες εγγυήσεις για τον οφειλέτη.
Παραμένει η δυνατότητα δικαστικής προσφυγής
Κεντρικό σημείο της αντιπαράθεσης είναι το κατά πόσο η νέα ρύθμιση περιορίζει την πρόσβαση των οφειλετών στη Δικαιοσύνη. Η διάταξη, ωστόσο, σύμφωνα με τις κυβερνητικές πηγές, δεν καταργεί τη δυνατότητα δικαστικού ελέγχου της αναγκαστικής εκτέλεσης.
Ειδικότερα, το άρθρο 933 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας εξακολουθεί να προβλέπει τη δυνατότητα άσκησης ανακοπής κατά της εκτέλεσης. Μέσω αυτής, ο οφειλέτης μπορεί να αμφισβητήσει την εγκυρότητα του εκτελεστού τίτλου, τη διαδικασία εκτέλεσης, αλλά και την ίδια την απαίτηση.
Με άλλα λόγια, η απόκτηση εκτελεστού τίτλου και η δυνατότητα δικαστικής προστασίας αποτελούν δύο διακριτά ζητήματα. Η νέα διαδικασία δεν απαλλάσσει τον πιστωτή από την υποχρέωση τεκμηρίωσης της απαίτησής του και τήρησης των συμφωνημένων όρων.
Περισσότερη διαφάνεια στις οφειλές και αυστηρότερες υποχρεώσεις για τους servicers
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά την πρόσβαση των δανειοληπτών στα στοιχεία των οφειλών τους. Μέχρι σήμερα, η δυσκολία συγκέντρωσης και ελέγχου των σχετικών εγγράφων αποτελούσε ένα από τα βασικά προβλήματα στις σχέσεις οφειλετών και εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.
Με τις νέες προβλέψεις, οι οφειλέτες αποκτούν δικαίωμα δωρεάν πρόσβασης στα έγγραφα που συνδέονται με την οφειλή τους, στο ιστορικό πληρωμών και στις επιμέρους χρεώσεις.
Έτσι, θα μπορούν να ελέγχουν πώς διαμορφώνεται το συνολικό υπόλοιπο, ποιες καταβολές έχουν συνυπολογιστεί και από πού προκύπτουν οι επιμέρους επιβαρύνσεις. Πρόκειται για μια παρέμβαση που ενισχύει τις υποχρεώσεις διαφάνειας των servicers και δίνει στους δανειολήπτες περισσότερα εργαλεία για τον έλεγχο της απαίτησης.
Νέες δυνατότητες ρύθμισης ακόμη και για όσους έχουν αποτύχει στο παρελθόν
Παράλληλα, διευρύνονται οι δυνατότητες αναζήτησης βιώσιμης λύσης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις με συσσωρευμένες οφειλές.
Οι οφειλέτες μπορούν να επιδιώξουν συνολική διευθέτηση των υποχρεώσεών τους μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού. Εφόσον δεν προκύψει συμφωνία, προβλέπεται η δυνατότητα προσφυγής σε νέα διαδικασία διμερούς ρύθμισης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η μεταβατική πρόβλεψη, καθώς δημιουργείται νέα δυνατότητα ρύθμισης για οφειλέτες που έχουν ήδη επιχειρήσει χωρίς επιτυχία να διευθετήσουν τις υποχρεώσεις τους μέσω προηγούμενων διαδικασιών.
Η επιδίωξη είναι να αυξηθούν οι διαθέσιμες διαδρομές για την επίτευξη συμφωνίας, περιορίζοντας τις περιπτώσεις στις οποίες η αναγκαστική εκτέλεση αποτελεί τη μόνη εξέλιξη.
Στο επίκεντρο και η προστασία της κύριας κατοικίας
Ξεχωριστή θέση στο νέο πλαίσιο καταλαμβάνει η προστασία της κύριας κατοικίας. Προβλέπονται δυνατότητες ρύθμισης που συνδέουν το ποσό που καλείται να καταβάλει ο οφειλέτης με την αξία της κατοικίας του, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με πρόβλεψη ρευστοποίησης τυχόν δευτερευόντων ακινήτων.
Για τους ευάλωτους οφειλέτες που αδυνατούν να ανταποκριθούν ακόμη και σε αυτή τη λύση, προβλέπεται η ειδική διαδρομή μέσω του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων.
Μέχρι την πλήρη λειτουργία του Φορέα, το ενδιάμεσο πρόγραμμα προβλέπει, για όσους πληρούν τις προϋποθέσεις, αναστολή των διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης και κρατική επιδότηση.
Το κόστος των καθυστερήσεων για τους δανειολήπτες
Ένα ακόμη επιχείρημα υπέρ της επιτάχυνσης των διαδικασιών αφορά το οικονομικό κόστος που μπορεί να προκαλέσει η παράταση μιας εκκρεμότητας. Οι πρόσθετες διαδικαστικές ενέργειες δεν συνεπάγονται αυτομάτως μεγαλύτερη προστασία, καθώς ενδέχεται να οδηγήσουν σε επιπλέον τόκους και έξοδα.
Όταν έχει ήδη επιτευχθεί συμφωνία ρύθμισης, η επανάληψη διαδικασιών χωρίς ουσιαστικό όφελος για τον οφειλέτη μπορεί τελικά να επιβαρύνει την οικονομική του θέση.
Το ζητούμενο, επομένως, είναι η ισορροπία μεταξύ ταχύτητας και ασφάλειας δικαίου: η απλούστευση των διαδικασιών να συνοδεύεται από διαφάνεια, σαφείς υποχρεώσεις για τους servicers και διατήρηση της δυνατότητας δικαστικού ελέγχου.
Το πραγματικό διακύβευμα
Η νέα νομοθετική παρέμβαση επιχειρεί να διαμορφώσει ένα διαφορετικό πλαίσιο στη διαχείριση των ιδιωτικών οφειλών, συνδυάζοντας ταχύτερες διαδικασίες, περισσότερες δυνατότητες ρύθμισης και ενισχυμένες υποχρεώσεις για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Η ουσία της ρύθμισης δεν βρίσκεται μόνο στη διαδικασία απόκτησης εκτελεστού τίτλου, αλλά στο συνολικό πλέγμα δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που διαμορφώνεται. Από τη μία πλευρά, οι οφειλέτες, σύμφωνα με τις κυβερνητικές πηγές, αποκτούν μεγαλύτερη πρόσβαση στα στοιχεία των χρεών τους και περισσότερες δυνατότητες αναζήτησης βιώσιμης λύσης. Από την άλλη, οι servicers καλούνται να λειτουργούν με αυξημένες απαιτήσεις διαφάνειας και λογοδοσίας.
