Οι τράπεζες γίνονται ολοένα και πιο επιλεκτικές στη ναυτιλιακή χρηματοδότηση, αναθεωρώντας τα κριτήρια τους για την έγκριση δανείων και επενδύσεων σε πλοία. Η αξιολόγηση δεν περιορίζεται πλέον στα ίδια τα πλοία, αλλά επεκτείνεται στον πλοιοκτήτη, την επιχειρηματική στρατηγική του και την ικανότητα να αντεπεξέλθει σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής και οικονομικής αστάθειας.
Η τάση αυτή αναδείχθηκε στο Bank Finance πάνελ που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 16th Annual Capital Link Greek Shipping Forum, με τη συμμετοχή ανώτατων στελεχών διεθνών και ελληνικών τραπεζών. Οι συμμετέχοντες τόνισαν ότι οι τράπεζες πλέον αξιολογούν project-by-project, με αυστηρότερα φίλτρα και σαφή όρια έκθεσης, σε ένα πιο ανταγωνιστικό και απαιτητικό περιβάλλον.
Παράλληλα, η συμμόρφωση με κριτήρια ESG και η επένδυση σε πράσινες τεχνολογίες δεν αποτελούν πια προαιρετικό πλεονέκτημα, αλλά βασική προϋπόθεση για την πρόσβαση σε χρηματοδότηση, ιδιαίτερα για νέα πλοία. Η διαχείριση ρευστότητας και η αξιολόγηση του ρίσκου επιστρέφουν στο επίκεντρο των τραπεζικών αποφάσεων, καθιστώντας τη ναυτιλιακή χρηματοδότηση ένα τομέα με ολοένα πιο στρατηγική και στοχευμένη προσέγγιση.
Η ναυτιλιακή χρηματοδότηση σε καθεστώς επαναξιολόγησης
Το 2025 αποτέλεσε χρονιά καμπής για τον κλάδο. Οι εμπορικές πολιτικές των μεγάλων οικονομιών, οι γεωπολιτικές εντάσεις και η αυστηροποίηση του κανονιστικού πλαισίου δοκίμασαν τις παραδοσιακές βεβαιότητες της ναυτιλίας.
Οι τράπεζες κλήθηκαν να λειτουργήσουν μέσα σε συνθήκες αυξημένης αστάθειας, επαναξιολογώντας τόσο το ρίσκο όσο και τις στρατηγικές προτεραιότητές τους, σε ένα περιβάλλον όπου οι πολιτικές και ρυθμιστικές εξελίξεις επηρεάζουν πλέον τον κλάδο εξίσου – αν όχι περισσότερο – από τους κύκλους προσφοράς και ζήτησης.
Από την Ερυθρά Θάλασσα στους δασμούς
Όπως επισημάνθηκε στο πάνελ, η χρονιά ξεκίνησε με την επαναφορά εμπορικών δασμών από τις Ηνωμένες Πολιτείες, εντείνοντας τις πιέσεις στο παγκόσμιο εμπόριο. Η αποσταθεροποίηση στην Ερυθρά Θάλασσα οδήγησε στη συνέχεια σε εκτεταμένες αναδρομολογήσεις πλοίων μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, αυξάνοντας σημαντικά τόσο τους χρόνους ταξιδιού όσο και τα λειτουργικά κόστη.
Παράλληλα, τέθηκαν σε ισχύ νέοι περιβαλλοντικοί κανονισμοί από τις αρχές του έτους, ενώ στα μέσα του 2025 ενεργοποιήθηκε και η Σύμβαση του Χονγκ Κονγκ για την ανακύκλωση πλοίων. Το έτος έκλεισε με νέα επεισόδια εμπορικών εντάσεων μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, ενισχύοντας περαιτέρω το κλίμα αβεβαιότητας.
Το ρίσκο στο επίκεντρο της τραπεζικής στρατηγικής
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το ρίσκο επανέρχεται στο επίκεντρο των τραπεζικών αποφάσεων. Ο Βαγγέλης Νομικός, ανώτερο στέλεχος της ABN AMRO, υπογράμμισε ότι η αξιολόγηση δεν περιορίζεται πλέον στο ίδιο το πλοίο ως asset, αλλά επεκτείνεται στον πλοιοκτήτη, τη στρατηγική του και τη συνολική ανθεκτικότητα του επιχειρηματικού του μοντέλου.
Η ικανότητα διαχείρισης κόστους, η μακροπρόθεσμη στρατηγική και η προσαρμοστικότητα στις νέες συνθήκες αποτελούν πλέον καθοριστικούς παράγοντες για την έγκριση χρηματοδοτήσεων.
ESG: Από ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε βασική προϋπόθεση
Κοινός παρονομαστής των τοποθετήσεων ήταν η καθοριστική σημασία των κριτηρίων ESG. Η περιβαλλοντική συμμόρφωση και οι επενδύσεις σε πράσινες τεχνολογίες δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, αλλά ως βασική προϋπόθεση για την πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση.
Ειδικά στη χρηματοδότηση νέων πλοίων, τα φίλτρα είναι σαφώς αυστηρότερα, με τις τράπεζες να προκρίνουν επενδύσεις που ευθυγραμμίζονται με τους στόχους απανθρακοποίησης και το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο.
Ποιοι καθορίζουν τη στρατηγική των τραπεζών
Ο Γιάννης Καραμανώλης, επικεφαλής του τμήματος ναυτιλίας της Alpha Bank, αναφέρθηκε στη στρατηγική εξισορρόπησης μεταξύ ανάπτυξης και διαχείρισης ρίσκου, τονίζοντας ότι η επάρκεια ρευστότητας και τα σαφή όρια έκθεσης αποτελούν κρίσιμους παράγοντες.
Οι χρηματοδοτήσεις σε στόλους LNG και δεξαμενόπλοιων βρίσκονται υπό αυξημένη επιτήρηση, τόσο λόγω του υψηλού κεφαλαιακού κόστους όσο και των αυστηρότερων κανονιστικών απαιτήσεων.
Τη διεθνή διάσταση της ναυτιλιακής χρηματοδότησης σκιαγράφησε ο Χρήστος Τσάκωνας, ναυτιλιακός διευθυντής της Νορβηγικής DNB, σημειώνοντας ότι οι ευκαιρίες παραμένουν, αλλά συνοδεύονται από αυξημένες απαιτήσεις διαφάνειας και συμμόρφωσης.
Τα κριτήρια ESG και το ρυθμιστικό πλαίσιο επηρεάζουν πλέον άμεσα τόσο τη δομή όσο και το κόστος των χρηματοδοτήσεων, καθιστώντας την πρόσβαση σε κεφάλαια πιο απαιτητική.
Η project-by-project προσέγγιση
Με την σειρά του , ο Βασίλειος Μαρούλης, διευθύνων σύμβουλος και επικεφαλής του παγκόσμιου τομέα ναυτιλίας, logistics και offshore της Citi (Citibank), επεσήμανε τη στροφή προς ευρύτερους τομείς, όπως τα logistics και οι offshore δραστηριότητες, στο πλαίσιο της διαφοροποίησης χαρτοφυλακίων και της ενίσχυσης της ανθεκτικότητας.
Τέλος, ο Evan Cohen, διευθύνων σύμβουλος και επικεφαλής του τομέα ναυτιλιακής χρηματοδότησης της First Citizens Bank, υπογράμμισε ότι η χρηματοδότηση γίνεται πλέον project-by-project, με κάθε επένδυση να αξιολογείται ξεχωριστά και με αυστηρότερα κριτήρια ρίσκου, σε ένα τοπίο όπου ο ανταγωνισμός εντείνεται λόγω της αυξημένης παρουσίας ασιατικών τραπεζών και της ενίσχυσης των ελληνικών πιστωτικών ιδρυμάτων.
